बेइजिङमा ट्रम्प र पुटिन, बीचमा मुस्कुराउँदै चीन

काठमाडाैं ।  मे २०२६ मा विश्व राजनीतिले एउटा दुर्लभ दृश्य देख्यो । पाँच दिनको अन्तरमै दुई महाशक्ति राष्ट्रका नेता  अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन चीनको राजधानी बेइजिङ पुगे ।

एक जना व्यापारको डिल खोज्दै थिए, अर्का साझेदारीको अक्सिजन । तर दुवै अन्ततः पुगे एउटै ढोकामा  सी जिनपिङ को दरबारमा । यसले एउटा स्पष्ट सन्देश दियो । विश्व राजनीति अझै वासिङ्टन वरिपरि मात्र घुमिरहेको छैन, गुरुत्वाकर्षण विस्तारै बेइजिङतिर सरिरहेको छ ।

ट्रम्पको भ्रमण चमक, व्यापार र ‘डिल’ ले भरिएको थियो । उनीसँग एप्पल, टेस्ला, एनभिडियाजस्ता कम्पनीका मालिकहरूको टोली थियो । चीनसँग व्यापारिक सम्झौता, दुर्लभ खनिज आपूर्ति, एआई जोखिम नियन्त्रण र ताइवान तनाव व्यवस्थापन उनका मुख्य एजेन्डा थिए ।

बेइजिङले उनलाई सैनिक परेड, २१ तोपको सलामी र “पुरानो मित्र” को सम्मान दियो । तर मुस्कानभित्रको सन्देश स्पष्ट थियो । “व्यापार गरौँ, तर चीनको रेड लाइन ननाघौँ ।”  विशेषगरी ताइवानको विषयमा सी चिनफिङले अमेरिकालाई सिधा चेतावनी दिए । “ताइवान राम्रोसँग ह्यान्डल भएन भने द्वन्द्व हुन सक्छ ।”

उता पुटिनको भ्रमण भने कम चमकिलो तर धेरै गहिरो देखियो । यो उनको २५औँ चीन भ्रमण थियो । स्वागत औपचारिकभन्दा बढी “घरको मान्छे” शैलीमा भयो । रूस अहिले पश्चिमी प्रतिबन्धले थिचिएको छ । त्यसैले पुटिनका लागि चीन केवल साझेदार होइन, आर्थिक लाइफलाइन बनेको छ ।

दुवै देशले ऊर्जा, सैन्य प्रविधि, साइबर सुरक्षा, अन्तरिक्ष अनुसन्धानदेखि डलरलाई चुनौती दिने वैकल्पिक वित्तीय प्रणालीसम्मका सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे । “पावर अफ साइबेरिया–२” ग्यास पाइपलाइनदेखि रुबल–युआन कारोबारसम्मका योजनाले पश्चिमलाई स्पष्ट सन्देश दियो  । मस्को र बेइजिङ अब केवल साथी होइनन्, रणनीतिक सहयात्री बन्दैछन् ।

दुई भ्रमणको अन्तर पनि रोचक थियो । ट्रम्प प्रतिस्पर्धालाई नियन्त्रण गर्न आएका थिए । पुटिन गठबन्धन बलियो बनाउन आएका थिए । एकले चीनसँग दूरी व्यवस्थापन गर्न खोजे । अर्काले चीनमाथिको निर्भरता अझ गहिरो बनाए ।

तर अन्तिम निष्कर्ष एउटै देखियो । अमेरिकालाई पनि चीन चाहिएको छ, रूसलाई त झन् अत्यावश्यक छ ।  बेइजिङले यही अवसरलाई आफ्नो कूटनीतिक शक्तिमा बदलिरहेको छ । एकातिर रूससँग “सीमाहीन साझेदारी”, अर्कोतिर अमेरिकासँग “जिम्मेवार प्रतिस्पर्धा” ।

चीन अहिले खुलेर कुनै एक पक्षमा उभिएको देखिँदैन । बरु दुवै महाशक्तिलाई आफ्नो आँगनमा बोलाएर विश्वलाई देखाइरहेको छ । “खेल अझै मेरो कोर्टमै छ ।”