Khabar Dabali Logo
  July 13, Mon

सीमा विवादलाई अन्तराष्ट्रिकरण गर्ने बेला आएको छैन

  • कात्तिक २८ गते, २०७६ - १७:२७

भारतसँगको सीमा विवाद दलहरुको चुनावी स्टन मात्र हो । सीमा विवादलाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गरे नेपाल दुषचक्रब्यूहमा फस्ने खतरा छ ।

नेपाल–भारतबीचको सीमा समस्याको मूख्य कारण भारत हो । छिमेकी राष्ट्रहरु उभन्दा साना र धेरै कमजोर रहेका छन् भन्ने भारतलाई दम्भ रहेको छ । जसरी उ ब्रिटिस कोलोनीबाट पेलीयो त्यहि चिज उसले छिमेकिहरुसँग गर्न खोज्दैछ । यसै कारणले भारतको छिमेकी राष्ट्रसँग राम्रो सम्बन्ध बन्न सकेको छैन । नेपाल, श्रीलङ्का, बंगलादेश, पाकिस्तान, माल्दिभ्स, अफगानस्तानलगायत सबै छिमेकी राष्ट्रसँग भारतको सम्बन्ध बिग्रेको छ । नेपाल–भारतसँग सम्बन्ध बिग्रनुमा उसको हेपाह प्रवृत्ति जिम्मेवार छ ।

सीमा समस्यामा भारत मुख्य कारक हुँदाहुँदै पनि हाम्रा शासकले विवाद समाधानको लागि पहलकदमी लिन सकेनन् । राज्यसत्ता भनेको आफ्ना सीमाको रक्षा, जनताको सुरक्षा गर्न बनेको हुन्छ । यसमा हाम्रा शासकको पनि कमिकमजोरी देखियो ।

महाकाली क्षेत्र आजदेखि होइन, बर्षौदेखि भारतले नियन्त्रणमा लिइराखेको छ । तर, नेपालका शासकहरुले भारतीय सुरक्षा बललाई फिर्ता गराउन उचित कदम चालेनन् । कुटनीतिक पहल पनि गरेनन् । नेपालको सीमानाको लागि त्यस क्षेत्रमा एउटा पनि सुरक्षाकर्मी खटाउन सकेका छैनन् । जति मात्रामा खटाएका छन्, अपर्याप्त रहेको छ । हामीसँग एक लाख नेपाली सेना छ, त्यतिकै हाराहारीमा शसस्त्र प्रहरी रहेका छन् । पर्याप्त मात्रामा सुरक्षा निकाय भएपनि नेपालको सीमा र सार्वभौमसत्ता जोगाउन असफल भएको देखिन्छ ।

सीमा समस्या चुनावी स्टन मात्रै

राजनीतक दलका नेताहरु चुनावमा ठुला कुरा गर्छन् । अहिले पनि राजनीतिक दलका नेताहरु विगतको गल्तिबाट पाठ सिकेर राष्ट्रिय सहमति गरेका छैनन् । उपनिर्वाचनको लागि राजनीतिक स्टन लिएका मात्र हुन् । चुनाव नआएको भए यति पनि बोल्ने थिएनन् । उपनिर्वाचन आएकोले राष्ट्रवादी बन्न दलहरुबीच प्रतिस्पर्धा चलेको हो । यथार्थमा यिनीहरु राष्ट्रवादी छैनन् । त्यसैले समस्या उत्पन्न भएको हो ।

विरोधप्रर्दशनबाट समाधान हुँदैन

कालापानी क्षेत्र नेपालको हो भन्ने कुरा पुराना दस्तावेजले प्रष्ट पारेको छ । यसमा भारतले पनि आफ्नो हठ त्यागेर छिमेकीको सम्मानको लागि उसले नक्सा सच्याउनु पर्छ । नेपालले पनि विरोध, भाषण, व्यक्तव्यबाजी नगरी कुटनीतिक पहलमार्फत समस्यालाई सदाको लागि समाधान गर्नुपर्छ । सडकको नारा जुलुसले मात्र समस्याको समाधान हुँदैन । यसो भन्दैमा जनस्तरबाट विरोध र प्रतिरोध गर्न छोड्नु हुँदैन । समस्या समाधानको लागि राज्यस्तरबाट नै पहल गर्नु पर्ने हुन्छ । यसको पहलकदमी सरकारले नै लिनुपर्छ ।

अन्तराष्ट्रियकरण गर्दा चक्रब्यूहमा फसिन्छ

सिमा समस्या समाधानको लागि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई गुहार्न सकिन्छ । तर, नेपालको हकमा त्यसो गर्नु ठिक छैन । यो मुख्र्याइँ मात्रै हुन्छ । नेपाल सरकारले त्यसो गर्नु हुँदैन । तत्काल नेपाललाई यसले फाइदा दिँदैन । विश्वमञ्चमा भारतको तुलनामा हामी धेरै कमजोर र सानो छौं । अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति पनि निष्पक्ष छैन । पूर्वाग्रही रहेको छ । उनीहरुले समर्थन गर्ने भनेको ठुला बलियालाई नै हो ।

संयुक्तराष्ट्र संघमा हेर्ने हो भने कयौं विवादहरु छन् । तर, उनीहरुले साना राष्ट्रहरुलाई साथ दिएका छैनन् । त्यहाँ गएर हामी झन कमजोर हुनुभन्दा दुईदेशबीच उच्च राजनीतिक संवाद गर्नुपर्छ । नेपालको लागि भारतसँगको सम्बन्ध पनि अनिवार्य हुन्छ । छिमेकीको हिसावले मित्रराष्ट्र चीनलाई पनि राख्न सकिन्छ । बाहिर अरुले भनेको जस्तो मध्यस्तकर्ताको रुपमा हुनुहुँदैन ।

छिमेकीहरुको चासो र सरोकारको हिसावले हुनसक्छ । यस हिसाबले अहिलेको मुद्दालाई अन्तर्राष्ट्रिय अदालत वा विश्व मञ्चमा राखियो भने नेपालको भन्दा भारतकै पहुँच बलियो हुन जान्छ । त्यतातिर अहिले नै हामी जानु हुँदैन । पहिले भारत सच्चिनु पर्छ । सरकारले तत्काल सम्पूर्ण राज्य संयन्त्र प्रयोग गरी सीमा विवाद हल गर्नुपर्छ । दुई पक्षिय वार्ता संवाद थाल्नु पर्छ ।

सामरिक महत्वको ठाउँ भएकोले अन्य विकल्प खोज्दा नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको चलखेल गर्ने अखडा पनि हुनसक्छ । यस विषयमा अरुलाई गुहार्नुभन्दा हामी आफँै बसेर मिलाउनु पर्छ । सीमा समस्या समाधानको लागि प्रधानमन्त्रीले जुनसुकै उदेश्यले सर्वपक्षिय बैठक बोलाएको भएपनि त्यो राम्रो पहल हो । राष्ट्रियताको विषयमा सबै एक ठाउँमा आउने वातावरण बन्नु सकारात्मक काम हो ।

तत्कालको चुनावलाई हेरेर निहित स्वार्थ हुनु भएन । यसलाई संवेदनशिल रुपले हेर्नुपर्छ । कारण जेसुकै होस राष्ट्रियता र सीमाको विषयमा राम्रो सन्देश गएको छ । यस अवसरलाई सदुपयोग गरी तत्काल दुईपक्षिय वार्ता अगाडि बढाई समस्याको हल प्रधानमन्त्रीले गर्नुपर्छ ।

भारतीयहरुको नेपाल नीति, उनीहरुको मानसिकता, छिमेकीप्रति उसको रबैयाको कारण सीमा विवाद जटिल मोडमा रहेको छ । भरतको विगत हेर्दा गल्ति सच्याउनुभन्दा पनि पेल्दै जाने प्रवृत्ति भएको हुँदा भारत सच्चिहाल्छ भन्ने लाग्दैन । तरपनि नेपाल सार्वभौम राष्ट्र भएको कारण समस्या सुल्झदैन भन्ने ठान्नु हुँदैन् । प्रयास जारी राख्नु पर्छ ।

(लेख कुराकानीमा आधारित हो)

कात्तिक २८ गते, २०७६ - १७:२७ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

नेपाल कसरी अपमानित हुँदै आयो ?

नेपाल कसरी अपमानित हुँदै आयो ?

नेपाल एकपछि अर्का घटनाबाट अपमानित हुँदै आएको छ । यो अपमान सत्तामा रहने शासकले आफ्नो सत्ता जोगाउन गरेका...   
पाकिस्तानमा ९८ जना सवार जहाज दुर्घटना

पाकिस्तानमा ९८ जना सवार जहाज दुर्घटना

काठमाडौं । पाकिस्तानको कराँची विमानस्थलनजिकै पाकिस्तान इन्टरनेशनल एइरलाइन्स (पीआईए)को यात्रुवाहक...   

थप २० जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, संक्रमितको संख्या ५०७ पुग्यो

काठमाडौं । नेपालमा थप २० जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड–१९)को संक्रमण पुष्टि भएको छ । शुक्रबार स्वास्थ्य...   

थप ९ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, संक्रमितको संख्या ४५३ पुग्यो

काठमाडौं । झापामा ८ सहित थप ९ जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) संक्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या...   

कोरोना संक्रमितको संख्या डरलाग्दो बढेकाे भन्दै विश्व स्वास्थ्य संगठनले जनायाे चिन्ता

काठमाडाैं । विश्व स्वास्थ्य संगठनले कोरोनाभाइरसबाट संक्रमितको संख्या एकै दिन ठूलो संख्यामा भेटिएको...   

कर्णाली प्रदेशसभाको बैठक तयारी, मुख्यमन्त्रीसहित १६४ को स्वाब सङ्कलन गरियाे

काठमाडाैं । कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाही, मन्त्रीहरु तथा प्रदेशसभा सदस्यसहित...   
उपत्यकाका सबै नाका शिल गर्न गृहमन्त्रालयको परिपत्र, काठमाडौं छिर्न कोरोना परिक्षण रिपोर्ट हुनुपर्ने

उपत्यकाका सबै नाका शिल गर्न गृहमन्त्रालयको परिपत्र, काठमाडौं छिर्न कोरोना परिक्षण रिपोर्ट हुनुपर्ने

काठमाडौं । गृह मन्त्रालयले काठमाडौं उपत्यकामा बढ्दो कोरोनाको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै उपत्यकाका सबै...   
चिनियाँ वैज्ञानिकको दाबी : भेटियो कोरोनाको औषधी, अब उपचार गर्न भ्याक्सिन नचाहिने

चिनियाँ वैज्ञानिकको दाबी : भेटियो कोरोनाको औषधी, अब उपचार गर्न भ्याक्सिन नचाहिने

काठमाडौं । कोरोना महामारीको प्रकोपका बीच चीनबाट एक सुखद खबर बाहिरिएको छ । चिनियाँ वैज्ञानिकहरुबाट...   
अमेरिकामा कोरोनाबाट धनीभन्दा गरिबहरुको मृत्यु बढि

अमेरिकामा कोरोनाबाट धनीभन्दा गरिबहरुको मृत्यु बढि

काठमाडौं । अमेरिकामा कोरोना संक्रमणको असर आय, नस्ल र उमेरको आधारमा भएको देखिएको छ । संक्रमित तथा संक्रमणबाट...   

क्वारेन्टिनको सुरक्षाकाे जिम्मा नेपाली सेनालाई

जुम्ला । जुम्लाको सदरमुकाम खलङ्गास्थित कर्णाली प्राविधिक शिक्षालयमा निर्माण गरिएको जिल्लास्तरीय...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top