डेल्सी रोड्रिगेज: भेनेजुएलाकी अन्तरिम राष्ट्रपति, मदुरो प्रशासनकी ‘आइरन लेडी’ र कम्युनिस्ट छापामारकी छोरी

काठमाडौँ। भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रपति निकोलस मदुरो अनुपस्थित भएपछि उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले अन्तरिम राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी सम्हाल्नुपर्ने आदेश दिएको छ। अदालतको आदेशसँगै रोड्रिगेजले संवैधानिक प्रक्रियाअनुसार कार्यवाहक राष्ट्रपतिको रूपमा देशको नेतृत्व सम्हालेकी छन्।

मदुरोलाई अमेरिकाले नियन्त्रणमा लिएर बाहिर लगेको दाबीपछि भेनेजुएलाको सत्ता संरचनामा ठूलो हलचल आएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएला अब अमेरिकाको नियन्त्रणमा रहने घोषणा गरेपछि यो देश गम्भीर राजनीतिक र कूटनीतिक संकटमा फसेको छ।

सर्वोच्च अदालतले देशको सार्वभौमसत्ता र संवैधानिक निरन्तरता जोगाउन उपराष्ट्रपतिले प्रशासनिक नेतृत्व लिनुपर्ने ठहर गरेको हो। सोही निर्णयअनुसार डेल्सी रोड्रिगेज अहिले भेनेजुएलाको राजनीतिक शक्ति–केन्द्रमा उभिएकी छन्।

५५ वर्षीया डेल्सी एलोइना रोड्रिगेज गोमेज सत्तारूढ वामपन्थी बोलिभेरियन आन्दोलनकी अनुभवी नेतृ हुन्। उनी पूर्व राष्ट्रपति ह्युगो चाभेजको बोलिभेरियन क्रान्तिबाट उदाएकी प्रमुख नेतृमध्ये एक मानिन्छिन्। पेशाले वकिल रोड्रिगेजले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र मानवअधिकार क्षेत्रमा अध्ययन गरेकी छन्।

उनको पारिवारिक पृष्ठभूमि पनि राजनीतिक रूपमा गहिरो छ। उनका बुबा सन् १९७० को दशकमा कम्युनिस्ट छापामार आन्दोलनमा सक्रिय थिए, जसको प्रभाव रोड्रिगेजको राजनीतिक दृष्टिकोणमा स्पष्ट देखिन्छ।

डेल्सी रोड्रिगेजले सन् २०१४ देखि २०१७ सम्म भेनेजुएलाको विदेशमन्त्रीका रूपमा काम गरिन्। सो अवधिमा उनले अमेरिका र युरोपेली संघमाथि कडा हमला गर्दै भेनेजुएलामाथि लगाइएका प्रतिबन्धविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा आक्रामक कूटनीति अपनाइन्। सन् २०१८ मा उनी उपराष्ट्रपति नियुक्त भएकी थिइन्।

मदुरो शासनको ‘आइरन लेडी’ भनेर चिनिने रोड्रिगेज आर्थिक संकट, अमेरिकी प्रतिबन्ध, विपक्षी आन्दोलन र अन्तर्राष्ट्रिय दबाबका बीच पनि सरकार टिकाइराख्न कठोर नीति र आक्रामक भाषणमार्फत सत्ताको बचाउ गर्दै आएकी छन्।

उनका दाजु जर्ज रोड्रिगेज पनि भेनेजुएलाको सत्तारूढ संरचनामा प्रभावशाली नेता हुन्। उनी राष्ट्रिय सभाका अध्यक्षसमेत भइसकेका छन्। यसले रोड्रिगेज परिवारलाई सत्ता संरचनाको केन्द्रमा राखेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।