‘आज्ञाकारी न्यायपालिका बनाउने प्रयास भइरहेको छ’ : कामु प्रधानन्यायाधीश

काठमाडौं । कायम मुकायम प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले विधि र वैधानिक परम्पराको हत्या गरेर गरिने स्वार्थप्रेरित गतिविधिले निरंकुशताको झल्को दिने चेतावनी दिएकी छन्।

शनिबार कानुन दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै उनले न्यायपालिकालाई डर, दबाब र प्रभावबाट मुक्त भएर काम गर्नुपर्ने बताइन्। दुई तिहाइ सरकार वा महाभियोगको त्रासबाट समेत नडराई न्याय सम्पादन गर्न उनले न्यायाधीशहरूलाई आग्रह गरिन्।

“डर र प्रभावमा न्याय सम्भव छैन,” उनले भनिन्, “चाहे त्यो दुई तिहाइ सरकारको डर होस् वा महाभियोगको।”

उनले संविधानलाई केवल कानुनी दस्तावेज नभई नागरिकको जीवनपद्धतिको आधारका रूपमा व्याख्या गर्दै संवैधानिक सर्वोच्चतामाथि हस्तक्षेप हुन नहुने बताइन्। अख्तियारी र विधिको प्रयोगको नाममा ‘आज्ञाकारी न्यायपालिका’ निर्माण गर्ने प्रयास भइरहेको हो कि भन्ने गम्भीर प्रश्न पनि उनले उठाइन्।

मल्लले न्यायपालिकालाई धम्क्याउने, तर्साउने वा दबाबमा राख्ने प्रयासले अन्ततः लोकतान्त्रिक प्रणालीलाई कमजोर बनाउने चेतावनी दिइन्। “एउटालाई खाने बाघले अर्कोलाई नखाला भनेर भन्न सकिन्न,” भन्दै उनले शक्तिको दुरुपयोगप्रति सचेत गराइन्।

संविधान संशोधन वा परिवर्तनका नाममा विधिको शासनमाथि प्रहार हुन नहुने उनको भनाइ थियो। संविधानविपरीत गरिने कार्यलाई क्रान्ति वा परिवर्तन भन्न नमिल्ने उल्लेख गर्दै उनले संवैधानिक मर्यादा र न्यायिक स्वतन्त्रताको रक्षा गर्न सबै पक्ष जिम्मेवार हुनुपर्ने बताइन्।

सम्बोधनका क्रममा उनले न्यायपालिकालाई सक्षम बनाउन स्रोत–साधन आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै न्यायपालिका संविधानको “स्पिरिट” र सरकारको “स्पिड” दुवैमा चल्न सक्ने धारणा राखिन्।

कार्यक्रममा उनले संविधानवाद, विधिको शासन, नागरिक अधिकार र न्यायपालिकाको स्वतन्त्रता जोगाउन सञ्चारमाध्यम, नागरिक समाज र सरोकारवालाहरूलाई पनि अपिल गरेकी थिइन्।