विदेशमा रहेका नेपालीले पनि भाेट दिन पाउने अधिकार हाेला त ?

काठमाडौं । सरकारले विदेशमा रहेका नेपालीलाई आगामी निर्वाचनमा मतदानको अधिकार दिलाउन कानुन संशोधनको तयारी गरेको छ । सर्वोच्च अदालतले २०७४ चैत ७ गते विदेशमा रहेका नेपालीलाई मतदानको अवसर दिन आदेश दिए पनि हालसम्म कार्यान्वयन भएको छैन । जेनजी युवा आन्दोलनपछि बनेको सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले ताजा जनादेशका लागि फागुन २१ गते निर्वाचन गर्ने निर्णय गरिसकेको छ ।

गृहमन्त्री तथा कानुन मन्त्रालयको जिम्मेवारी समेत सम्हालेका ओमप्रकाश अर्यालले आज निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीहरूसँगको छलफलपछि भने, “अध्यादेशमार्फत भए पनि कानुन संशोधन गरेर विदेशमा रहेका नेपालीलाई मताधिकार दिलाउने र उमेर पुगे पनि मतदाता नामावलीमा नाम नपुगेका युवालाई समेट्ने तयारी छ ।”

अर्यालका अनुसार विदेशमा रहेका नेपालीका लागि मतदान केन्द्र नै स्थापना गर्ने वा राजदूतावासमार्फत प्रविधिको प्रयोग गरेर मतदानको व्यवस्था गर्ने सम्भावनाबारे अध्ययन भइरहेको छ । उनले भने, “सवै नेपाली नेपाल आउन सक्दैनन् । त्यसैले विदेशमै मतदान केन्द्र स्थापना गरेर समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा भाग लिन सक्ने वातावरण बनाउन कानुन संशोधन आवश्यक छ ।”

उनले मतदानको पूर्ण सम्भावना नभएका मुलुकमा राजदूतावासमार्फत डिजिटल प्रविधिको प्रयोग गर्ने उपाय पनि प्रस्ताव गरे । “राज्यले प्रविधिको प्रयोग गरेर युवा पुस्तालाई राजनीतिको मूलधारमा ल्याउनुपर्छ,” उनले भने ।

त्यस्तै, उमेर पुगे पनि मतदाता नामावलीमा नाम नपुगेका युवालाई सहभागी गराउन मतदाता नामावली अद्यावधिक गर्ने गरी कानुन सुधार गर्ने पनि तयारी छ । अर्यालले भने, “अध्यादेशबाट भए पनि सबैलाई अवसर प्रदान गर्नुपर्छ ।”

यसअघि कार्यवाहक प्रमुख निर्वाचन आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीले सरकारले तोकेको मितिमा निर्वाचन सम्पन्न गर्न सकिने तर कानुनमा केही संशोधन आवश्यक पर्ने बताएका थिए । आयोगका प्रवक्ता नारायण प्रसाद भट्टराईका अनुसार आयोगले निर्वाचन तयारी सुरु गरिसकेको छ र मौजुदा कानुनअनुसारै तयारी भइरहेको छ । सरकारको परामर्शमा सम्भाव्य विकल्प आएमा आयोगले कार्यान्वयन गर्ने उनले बताए ।