म्याग्दीमा भेडाको ऊन प्रयोगविहीन हुँदा परम्परागत कपडा लोप हुने खतरा

म्याग्दी । दुई दशकअघिसम्म म्याग्दीको मालिका गाउँपालिका–३ खटेनकी ६५ वर्षीया पूर्णकला पटेललाई भेडाको ऊनबाट काम्लो र हरदुब्लो बुन्न भ्याइनभ्याइ हुन्थ्यो । 

“पहिले ज्याकेटको अभावमा न्यानोका लागि हरदुब्लो ओढ्ने चलन थियो । गलैँचाको सट्टा काम्लो बिछ्याउने र सिरकको विकल्पमा ओढ्ने गरिन्थ्यो,” उनले भनिन्, “तर, सिरक, डसना र गलैँचा सजिलै पाइन थालेपछि हाम्रा मौलिक सामग्री लोप हुँदै गए।” परम्परागत राडी, पाखी, काम्लो र हरदुब्लोको प्रयोग घट्दै गएको र बजारमा माग नहुँदा भेडाको ऊन किसानले जङ्गलमै फाल्ने गरेका छन् ।

असार र कात्तिकमा भेडालाई गर्मी हुने र बाह्य परजीवीको सङ्क्रमणबाट जोगाउन ऊन काट्ने गरिन्छ । तर, बिक्री नहुने भएकाले घरायसी उपयोगबाहेकको ऊन जङ्गलमै फाल्ने गरेको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–५ पाउद्वारका भेडापालक किसान कमल पाइजाले बताए । “ऊन काट्न आधुनिक औजारको अभाव छ, त्यसैले कैँचीको सहाराले काट्छौँ,” उनले भने, “सीपयुक्त जनशक्तिको कमीले ऊनबाट कपडा बनाउने परम्परा हराउँदै गएकाले खपत पनि घटेको छ ।” 

ऊनबाट बनेका मौलिक कपडा वातावरणमैत्री हुन्छन् । म्याग्दीको गुर्जा, मल्कवाङ र कुइनेमङ्गलेमा बसोबास गर्ने अल्पसङ्ख्यक छन्त्याल समुदायको मौलिक पोसाक ऊनबाट बनेका कपडा हुन् ।

आर्थिक वर्ष २०७९–८० मा म्याग्दीमा १८ हजार ५६७ भेडा रहेकोमा २०८०–८१ मा घटेर १७ हजार ५६५ पुगेको भेटेरीनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्रको तथ्याङ्क छ । त्यस्तै, सोही अवधिमा बाख्रा पनि ६१ हजार ४२४ बाट ६० हजार ४२३ मा झरेको केन्द्रका सूचना अधिकारी सुभाष रेग्मीले बताए । ऊनको बजारीकरणमा समस्या रहेको उनको भनाइ छ ।

सामाजिक विकास कार्यालय म्याग्दीका प्रमुख तारानाथ सुवेदीले भेडाबाख्राको ऊनबाट सामान बनाउने जस्ता मौलिक सीप लोप हुन नदिन समुदायस्तरमा अन्तरपुस्ता सीप हस्तान्तरण कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको बताए । 

रघुगङ्गा गाउँपालिका–६ ठाडाखानीका बासिन्दाले मौलिकता जोगाउन गाउँका सबैले ऊनका कपडा लगाउने गरेको वडासदस्य टेकजित छन्त्यालले बताए ।