कोशीमा पाएको ‘धोका’ ले माओवादीभित्र तरंग

काठमाडौं ।  राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा कोशी प्रदेशमा कांग्रेसबाट धोका भएपछि माओवादीमा तरंग आएको छ । सशस्त्र युद्धका क्रममा एक हात गुमाएकी ओलखढुंगाकी चम्पा कार्कीलाई माओवादीले गठबन्धनबाट राष्ट्रिय सभा सदस्यका लागि उम्मेदवार बनाएको थियो । उनले जित्नेमा माओवादी करिब ढुक्क थियो । बरु कांग्रेस उम्मेदवार कृष्ण सिटौलालाई कांग्रेसकै शेखर कोइराला समूहबाट असहयोग हुन सक्ने अनुमान गरेको थियो । तर परिणाम त्यस्तो आएन । सिटौलाले जिते, कार्की हारिन् । 

कांग्रेस कोशीमा सिटौलाले ५ हजार २ सय ९२ मतभार ल्याएर निर्वाचित हुँदा माओवादीकी कार्कीले ४ हजार ९ सय ९२ मतभार प्राप्त गरिन् । एमालेकी रुक्मिणी कोइराला ५ हजार ८६ मत ल्याएर निर्वाचित भएकी थिइन् । कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले ‘शेखर कोइराला पक्षको असहयोगका कारण’ माओवादी उम्मेदवार कार्की पराजित भएको निकट नेताहरूसँग टिप्पणी गरेका छन् । प्रधानमन्त्री एवं माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले कांग्रेसकै कारण कोशी राष्ट्रिय सभामा माओवादीले एक सिट गुमाएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्ति गरेका छन् ।

‘माओवादी सातै प्रदेशमा इमानदारीका साथ लागेकाले गठबन्धनका सबै उम्मेदवार जिते तर कोशीमा माओवादी उम्मेदवारले मात्रै हार्नुको पछाडि कांग्रेस नै मुख्य कारण हो,’ दाहालले निकट नेतासँग भनेका छन्, ‘यसबारेमा गठबन्धन बैठकमा समीक्षा हुनेछ ।’ राष्ट्रिय सभा निर्वाचनको समीक्षा गर्न गठबन्धन दलको बैठक छिट्टै बस्ने तयारी छ ।

कोशीमा माओवादी उम्मेदवार कार्कीले हारेपछि गठबन्धनमा त्यसको गम्भीर समीक्षा हुनुपर्ने माग माओवादीमा उठेको छ । माओवादी सचिव देवेन्द्र पौडेलले आफू खटेको गण्डकी प्रदेशमा गठबन्धनका उम्मेदवारलाई इमानदारीपूर्वक जितको उदाहरण दिँदै कोशीमा कांग्रेसबाट भएको गडबडीको समीक्षा गर्नुपर्ने बताए । ‘कोशीमा राष्ट्रिय सभामा हाम्रा उम्मेदवार पराजित भएको घटनाले गठबन्धनमा ठूलो असर नगरे पनि यस्तो किन भयो भनेर समीक्षा हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘मुख्यमन्त्रीदेखि राष्ट्रिय सभासम्म कांग्रेसबाट समस्या उत्पन्न गरियो । यो छलफलको विषय हो ।’

माओवादी उपमहासचिव वर्षमान पुनले ‘संगठित रूपमा नै गठबन्धनविरुद्ध कांग्रेसबाट संशय हुने व्यवहार देखिएको’ प्रतिक्रिया दिएका थिए । कोशी मुख्यमन्त्रीमा गठबन्धनबाट माओवादीका इन्द्र आङ्बोलाई निर्णय गरे पनि शेखर कोइराला पक्षले एमालेको समर्थनमा केदार कार्कीलाई उम्मेदवार बनाएको थियो । त्यसपछि आङ्बोको उम्मेदवारी फिर्ता गरी गठबन्धनले कार्कीलाई समर्थन गरेको थियो । त्यसबेला प्रधानमन्त्री दाहाल, कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा र कांग्रेस नेता शेखर कोइरालाबीच एकबुँदे सहमति भएको थियो । ‘हामी सत्ता गठबन्धनप्रति दृढ र स्पष्ट छौं, र यो गठबन्धनलाई कुनै हालतमा कमजोर हुन दिने छैनौं,’ २७ असोजमा भएको सहमतिमा भनिएको छ ।

माओवादी उम्मेदवार पराजित भए पनि कांग्रेस नेता सिटौलाले जितेकामा प्रधानमन्त्री दाहाललाई शान्ति प्रक्रियाका बाँकी काम अघि बढाउन सहज हुने विश्वास छ । गत आम निर्वाचनमा झापा–३ बाट प्रतिनिधिसभामा पराजित भए पनि राष्ट्रिय सभामा ल्याउन देउवा–दाहालबीच अनौपचारिक सहमति भएको थियो । गत निर्वाचनमा गठबन्धनबाट कांग्रेस उम्मेदवारलाई माओवादीको मत रूपान्तरण भए पनि कांग्रेसबाट नआएको निष्कर्ष माओवादीको छ । माओवादी केन्द्रीय समितिबाट पारित राजनीतिक दस्ताबेजमै यो उल्लेख छ । आगामी निर्वाचनमा कांग्रेस–माओवादी गठबन्धन गर्नु व्यावहारिक नहुने टिप्पणी हुन थालेको छ ।

कोशीको राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा माओवादी उम्मेदवारलाई पराजित र आफ्नो उम्मेदवार जिताएर गठबन्धनमा संशय ल्याउन एमाले सफल भएको छ । ‘सत्ता गठबन्धन बलियो हुँदाहुँदै पनि कोशीमा हामीले सफलता प्राप्त गरेका छौं,’ एमाले प्रचार विभाग प्रमुख राजेन्द्र गौतमले भने, ‘यसलाई हामीले गठबन्धन भत्काउने सुरुवातका रूपमा लिएका छौं ।’