/  Thu, August 17, 2017

रेणु दाहाल अर्थात महानगरकी पहिलो महिला मेयर

नेकपा माओवादी केन्द्रकी नेतृ रेणु दाहाल चितवनको भरतपुर महानगरपालिकाको मेयरमा निर्वाचित भएकि छिन् । महानगरपालिकाको मेयर निर्वाचित हुने नेपालकै पहिलो महिला मेयर हुन् रेणु । बैशाख ३१ गते भएको पहिलो चरणको निर्वाचनमा भरतपुर महानगरमा मत गणनाको क्रममा विवादका कारण मतपत्र च्यातिएपछि वडा नम्बर १९ मा हिजो अर्थात शुक्रवार पुनः मतदान भएको थियो । रेणुले नेकपा एमालेबाट मेयरका उम्मेद्वार बनेका देवी ज्ञवालीलाई २ सय ३ मतान्तरले जितेकी हुन् । मतगणनाका क्रममा जेठ १४ गते राती दलका प्रतिनिधिले वडा नम्बर १९ को गणनाका क्रममा मतपत्र च्यातेपछि विवाद भइ सो वडामा साउन २० गते पुनः मतदान भएको थियो ।

पुनः मतदान गर्ने निवाचन आयोगको निर्णय विरुद्ध एमाले कार्यकर्ताले सर्वोच्चमा रिट हालेपछि फैसाल हुन लामो समय लागको थियो । सर्वोच्चले आयोगको निर्णयको पक्षमा फैसला सुनाएपछि १९ नम्बर वडामा पुनः मतदान गरिएको थियो ।

…………..

रेणु दाहाललाई प्रचण्डको छोरीको नामले चिनाइरहनु खासै पर्दैन । उनी आफै परिचित छिन् । त्यसो त पहिलो चरणको स्थानीय तह निर्वाचनले झनै परिचित छिन् रेणु । ०३४ सालमा जन्मिएकी रेणु ०४६ सालदेखि नै राजनीतिमा सक्रिय भइन् । लाउँलाउँ र खाउँखाउँ भन्ने १२ बर्षको उमेरदेखि राजनीतिमा लागेकी रेणुले केही समय अघि माओवादी केन्द्रले बनाएको जम्बो केन्द्रीय कमिटिको केन्द्रिय सदस्य अस्विकार गरेकी थिइन् ।

काठमाडौं जिल्ला समितिमा कार्यरत रेणु यसअघि काठमाडौं जिल्ला कमिटिको पार्टी सचिव थिइन् । माओवादी एकता पश्चात सदस्य मात्रै छिन् । माओवादी महिला संगठनकी महासचिव भने छिन् । उनै संर्घषशील रेणुले अहिले भरतपुर महानगरपालिकाको मेयरमा निर्वाचित भएकि छिन् । माओवादी युद्धका बेला पार्टीका नेता कार्यकर्ता पूर्णकालिन (डब्लुटी) भनिन्थ्यो । (पछिल्लो समय पार्टीमा होलटाइमरको गणना हुने गरेको छैन ।) तर रेणु भने अहिले पनि आफूलाई पार्टीको होल टाइमर कार्यकर्ता नै भएको ठान्छिन् ।

……………..

माओवादीले ०५२ सालमा जनयुद्धको तयारी गर्दै गर्दा रेणु चितवनस्थित मामाघरमा बसेर कक्षा १० मा पढ्थिन् । रेणुसहित तीन छोरी र एक छोरा (प्रकाश दाहाल)को लालन पालनको दायित्व प्रचण्ड पत्नि अर्थात रेणुकी आमा सीता दाहालको काँधमा थियो । मामाघर नजिक भएकाले रेणुले सानैदेखि मावलीमै बसेर १० कक्षासम्मको स्कुले शिक्षा पूरा गरिन् ।
दश कक्षाको टेष्ट परीक्षा दिएपछि रेणु बुबा प्रचण्ड भएको ठाउँ काठमाडौं आइन् । जनयुद्धको तयारी चलिरहेको रहेछ’ रेणुले विगत सम्झिइन् । बुबाले जनयुद्ध सुरु गर्नेबारे खासै केही नबताए पनि रेणु बागबजारको भित्तेकाण्डमा सहभागी भइन् । तर त्यतिबेला, भूमिगत हुने, लडाईँ लड्ने भन्ने उनलाई थाहै थिएन ।

युद्धको क्रममा उनले कुनै फौजी लडाईँ त लड्नु परेन तैपनि गाउँ गाउँमा गएर पार्टी सदस्यता दिन अहोरात्र खटिइन् ।
‘मरिन्छ भन्ने डर लाग्थ्यो तर पनि मर्नदेखि डराएनौं हामी । युद्धमा सहिद हुने त भइहाले तर हामी पनि मरेर बाँचि रहेका छौं उनले भनिन् ।

जनयुद्धको १० बर्षपछि ०६२ सालमा जनयुद्ध निर्णायक चरणमा पुग्यो । त्यतिबेला रेणु रोल्पा गएर केही समय सहइञ्चार्जको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् । ०६३ मा माओवादी खुला राजनीतिमा आएपछि उनी काठमाडौं जिल्ला कमिटीको सह–सचिव भइन् ।
त्यसो त पहिलो संविधानसभामा २०६४ सालमा समानुपातिकबाट सभासद बनाइएकोमा पार्टीभित्रबाटै बुबा प्रचण्डको नाम जोडेर उनको आलोचना भयो ।

निरन्तर राजनीतिमै सक्रिय र तल्लो तहबाट काम गर्दै आएकी रेणुलाई पार्टीले कुनै ठाउँमा मुल्याङ्याकन गर्दा बाबु प्रचण्डसँग जोड्नेहरुसँग उनको गुनासो छ । भन्छिन्–‘म आफै राजनीतिमा सक्रिय छु । मेरै कामका आधारमा मुल्याङ्कन गरिदाँ पनि बुबासँग किन जोड्छन् ?’
दोस्रो संविधानसभाको चुनावमा भने उनले प्रत्यक्षबाटै लड्ने निधो गरिन्, त्यो पनि काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ बाट । तर कांग्रेसका होनहार हस्ती गणेशमान सिंहका छोरा प्रकाशमान उनका प्रतिपष्र्धी भए । सिंहका अगाडि रेणुको केही चलेन । अधिकांश माओवादी उम्मेदवारको जमानत जफत हुँदा रेणु भने दोस्रो प्रतिष्पर्धीका रुपमा उभिइन् ।

…………..

रेणुको परिवारमा श्रीमान, ससुरा, छोरी र छोरा छन् । परिवारका सबै माओवादी केन्द्रका ‘होल टाइमर’ हुन् । ससुरा पार्टीको प्रवास कमिटीमा छन् भने छोरा र छोरी पढ्दैछन् । रेणु पार्टीकै काममा व्यस्त छिन् ।
उनीहरुको पारिवारिकस्थिति त्यति धेरै राम्रो छैन । परिवार पाल्नलाई मात्र पनि आर्थिक जोहो गर्नैपर्छ भने राजनीति आफैंमा दुख र अभावको मेलो हो ।

ससुराको पेन्सनको भरमा रेणु परिवारको दैनिकी चलेको छ । कहिले काँहि उनी कार्यरत काठमाडौं जिल्ला पार्टीले उनलाई सहयोग गर्छ ।
हामीसँग कुरा गर्दा गर्दागर्दै दुःख सुनाइन्– ‘कहिलेकाही साह्रै गाह्रो पो हुन्छ । छोराछोरी पढ्दै गरेकाले उनीहरुको फि तिर्नै समस्या । थपिन्– ‘साथीसँगीहरुसँग माग्छु । कसैले पछि फिर्ता लिन्छन्, कसैले भो पर्दैन भन्छन् ।’

…………
०५२ साल फागुन १ जनयुद्ध सुरु भयो । प्रचण्ड भूमिगत भएर सिलिगुढी बस्न थाले भने रेणु भाइबहिनीसहित काठमाडौंमै थिइन् । रेणुकी बहिनी र प्रकाश दाहाल गंगबुमा पढ्थे । तर, प्रहरीबाट प्रचण्डका परिवारको खोजी हुन थालेको खबर पाएपछि प्रचण्डले सिलिगुढी बोलाए ।

‘हामीलाई केही दिनका लागि भनेर सिलगुढी बोलाइएको थियो, तर हामी पुग्दा त बिहेको तयारी रहेछ,’ रेणुले भनिन् । जतिबेला रेणु १९ वर्षकी थिइन् । उनले उतिबेला प्रवासमै कार्यरत अर्जुन पाठकसँग बिहे गरिन् । बिहेपछि प्रकाश दाहाल केही समय रेणुसँगै सिलगुढी बसे ।

बुबा आमा भूमिगत हुनुपरेकाले छोरोछोरीको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने छलफल हुँदा छोरीहरुको विवाह गरिदिने र भाइ प्रकाशलाई जसको घर राम्रो हुन्छ उनै दिदी भिनाजुकै घरमा राखेर पढाउने लक्ष्य पार्टी र परिवारको रहेछ– रेणुले भनिन् ।

सिलगुढीमा उनलाई विवाहबारे सबै इतिवृतान्त सुनाए । बुबा आमा र छोरा छोरी भिन्न भिन्नै ठाउँमा बस्ने भएकाले रेणु र बहिनीको बिवाह गरेपछि भाइलाई संरक्षण गर्ने कोही थिएन । यिनै सम्झिएसंगै पार्टी नेतृत्व र आफना बुबा आमाको कुरा काट्न नसकेर रेणु र बहिनीले बिवाहको कुरामा सहमति जनाइन्। त्यतिबेला जनयुद्ध शुरु भएको धेरै लामो समय भएको थिएन । पहिलो पटक देखेको अपरिचतिसँग बिवाह गर्न राजि भएकी थिइन् रेणु ।
बिवाहको टुंगो लगाउँदा मोहन बैद्य ‘किरण’, डा बाबुराम भट्टराई र रामबहादुर थापा ‘बादल’ले अब जनयुद्ध सफल बनाउनुपर्छ तिमिले बिवाह गरेर भाइ बहिनिको संरक्षण गर्नुपर्छ भने । उनले विगत सम्झँदै भनिन्–‘बहिनीको सिलिगुढीकै विद्यार्थी नेतासँग र मेरो त्यसबेला इण्डियामा पार्टीको नेतृत्व गरिरहनु भएका टीबी पाठकका छोरा (अर्जुन पाठक) सँग २०५३ साल माघ २७ गते बिहे भयो ।’ बिवाहपछि रेणु माओवादी राजनीतिमा सक्रिय भइन् । त्यसोत विद्यालयमै हुँदा पनि उनी अखिल क्रान्तिकारीमा संगठित थिइन् ।

……………

उनी प्रचण्डसँग खासै देखिन्नन् । प्रचण्डको निवासमा पनि उनलाई भेट्नेहरु कमै छन् । उनी स्कुटरमा गुडिरहेकी भेटिन्छिन ।
रेणुको सबारी साधनको नाममा एउटा स्कूटर छ । पूर्वप्रधानमन्त्रीको छोरी, त्यो पनि सक्रिय राजनीति गरिरहेकी रेणुको गाडी छैन् भन्दा अचम्म लागेपनि सत्य कुरा यही हो ।

र, यो पनि
भरतपुरमा यस्तो छ रेणु-देवीको अन्तिम मत परिणाम
भरतपुर महानगरको मेयरमा रेणु दाहाल विजयी

साउन २१ गते, २०७४ - २३:१२ मा प्रकाशित

कुँवर खबरडबलीका संवाददाता हुन्, राजनीति र साहित्यमा रिपोर्टिङ गर्छन् ।

पुष्कर कार्की, सर्वेन्द्र खनालदेखि दिनेश अमात्यः जसको ‘इन्काउन्टरमा परे यी अपराधी

पुष्कर कार्की, सर्वेन्द्र खनालदेखि दिनेश अमात्यः जसको ‘इन्काउन्टरमा परे यी अपराधी

महानगर अपराधका तीन प्रमुखः खनाल, कार्कि र अमात्य काठमाडौं । महानगरीय अपराध महाशाखा काठमाडौंमा चर्चित...   
रेणु दाहाल अर्थात महानगरकी पहिलो महिला मेयर

रेणु दाहाल अर्थात महानगरकी पहिलो महिला मेयर

नेकपा माओवादी केन्द्रकी नेतृ रेणु दाहाल चितवनको भरतपुर महानगरपालिकाको मेयरमा निर्वाचित भएकि छिन्...   
क्रान्तिकारीमा अध्यक्षका दाबेदारः को कसको नजिक ?

क्रान्तिकारीमा अध्यक्षका दाबेदारः को कसको नजिक ?

काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्रको विद्यार्थी संगठन अखिल (क्रान्तिकारी)को महाधिवेशन नजिकिँदै छ ।...   
यी हुन देउवा नेतृत्वको सरकारमा सहभागी हुने १९ मन्त्री, हेरफेर गर्न चौतर्फि दबाब

यी हुन देउवा नेतृत्वको सरकारमा सहभागी हुने १९ मन्त्री, हेरफेर गर्न चौतर्फि दबाब

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री पदमा शेरबहादुर देउवा निर्वाचित भएको डेढ महिनापछि बुधबार (आज) दिँउसो मन्त्रिपरिषद्...   
तीन ठूला विपत्तिले तंग्रिदै गरेको तातोपानी फेरि थलियो

तीन ठूला विपत्तिले तंग्रिदै गरेको तातोपानी फेरि थलियो

काठमाडाैं । सिन्धुपाल्चोक जति आफैसँग लडेको छ, त्यो भन्दा बढि विपत्तिहरुसँग लडेको छ । विपत्तिहरुसँग...   
पीडित ‘आहाल र पाल’मा बस्ने राष्ट्रपति १६ करोडको गाडी माग्ने ?

पीडित ‘आहाल र पाल’मा बस्ने राष्ट्रपति १६ करोडको गाडी माग्ने ?

भूकम्प पीडितले हिउँद/बर्षा टहरामै विताएको पनि तीन बर्ष वितिसक्यो । सरकारले पुनःनिर्माणको लागि दिने...   
प्रचण्डको ओलीलाई जवाफ–काम गर्नेलाई हुने हो लाज, तपाईलाई के लाज ?

प्रचण्डको ओलीलाई जवाफ–काम गर्नेलाई हुने हो लाज, तपाईलाई के लाज ?

काठमाडौं, २३ जेठ । प्रधानमन्त्री तथा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले एमाले अध्यक्ष...   
देउवाको मन्त्रीमण्डलमा को-को ? गृहमा जनार्दन, अर्थमा महेश

देउवाको मन्त्रीमण्डलमा को-को ? गृहमा जनार्दन, अर्थमा महेश

काठमाडौं, २३ जेठ । प्रधानमन्त्री तथा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्डले राजीनामा...   
बुढिऔंला घुमाउँदै प्रचण्डले भने–१० महिनामा घुमाई–घुमाई गोल हान्न सफल भएँ

बुढिऔंला घुमाउँदै प्रचण्डले भने–१० महिनामा घुमाई–घुमाई गोल हान्न सफल भएँ

काठमाडौं, २२ जेठ । प्रधानमन्त्री पुष्पमकल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले आफ्नो १० महिने कार्यकालमा घुमाउँदै–घुमाउँदै...   
देउवा नेतृत्व सरकारको गृहमन्त्री शर्मा कि महरा ?

देउवा नेतृत्व सरकारको गृहमन्त्री शर्मा कि महरा ?

काठमाडौं, १९ जेठ । कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारमा माओवादी केन्द्रबाट कसले नेतृत्व...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य सामाचारहरु :
Top