बिजुली निर्यात गर्ने प्रदेशमै टुकीको सहारा, सुदूरपश्चिममा उज्यालोको असमानता

धनगढी । जलस्रोतको धनी सुदूरपश्चिम प्रदेशमा जलविद्युत् उत्पादन तीव्र रूपमा बढ्दै गए पनि विद्युत् पहुँच भने अझै पूर्ण हुन सकेको छैन ।

प्रदेशमा चमेलिया जस्ता ठूला आयोजना तथा कालंगा र अपि हाइड्रोसहित निजी क्षेत्रका परियोजनाबाट करिब १३५ मेगावाटभन्दा बढी विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ । उत्पादन बढ्दै गएर राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा निरन्तर योगदान भए पनि स्थानीयस्तरमा भने अझै हजारौँ घरधुरी अँध्यारोमै छन् ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरण सुदूरपश्चिम प्रादेशिक कार्यालय अत्तरियाका अनुसार प्रदेशमा विद्युतीकरणको दर ८८ प्रतिशत पुगेको छ । बाँकी १२ प्रतिशत घरधुरी, अर्थात् करिब ६० हजार ७८७ परिवार अझै विद्युत् सेवाबाट वञ्चित छन् ।

प्राधिकरणका तथ्याङ्कअनुसार यी घरधुरीमा न त राष्ट्रिय प्रसारण लाइन पुगेको छ, न त सौर्य वा लघु जलविद्युत् प्रणालीको पहुँच छ । यसले गर्दा ग्रामीण तथा दुर्गम बस्तीका नागरिक अझै टुकी, दियालो र सल्लाको भरमा रात बिताउन बाध्य छन् ।

यसैबीच, प्रदेशमा वैकल्पिक ऊर्जा प्रयोग पनि विस्तार हुँदै गएको छ । सोलार र साना लघु जलविद्युत् प्रणालीमार्फत करिब ८३ हजार ९५६ घरधुरीले सेवा लिइरहेका छन् । यससँगै कुल ४ लाख १७ हजार ७९४ घरधुरी राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडिएका छन् ।

प्रदेशका सबै ८८ स्थानीय तहमा कुनै न कुनै रूपमा विद्युत् पुगे पनि दुर्गम वडाहरू अझै पूर्ण रूपमा उज्यालो हुन सकेका छैनन् । सुगम क्षेत्रमा बत्ती पुगे पनि कुना–कन्दराका बस्तीहरू अझै अँध्यारोमै रहेका छन् ।

उत्पादन पक्षमा निजी क्षेत्रको भूमिका उल्लेखनीय छ । हाल निजी क्षेत्रबाट १०३.८ मेगावाट विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ भने सरकारी क्षेत्रबाट ३१.६ मेगावाट मात्र उत्पादन भएको छ, जसमा मुख्य योगदान चमेलिया जलविद्युत् आयोजनाको रहेको छ ।

उत्पादन राम्रो भए पनि प्रसारण लाइन विस्तार र वितरण पूर्वाधारको कमजोरीका कारण स्थानीयले प्रत्यक्ष लाभ लिन नसकेको गुनासो छ ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भने आगामी दुई वर्षभित्र बाँकी रहेका सबै घरधुरीमा विद्युत् पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ । प्राधिकरणका अनुसार दुर्गम भौगोलिक अवस्था र पूर्वाधार चुनौती भए पनि विद्युतीकरण विस्तारको काम तीव्र रूपमा अघि बढाइएको छ ।

प्राधिकरणले सुदूरपश्चिमलाई पूर्ण विद्युतीकरणतर्फ लैजाने योजना अघि सारेको जनाएको छ ।