दार्चुलामा पुल विवाद : ‘पुलै–पुल’ भनाइप्रति सांसद गणेश सिंहमाथि प्रश्न

दार्चुला । व्याँस गाउँपालिका–२ काठे दुम्लिङमा झोलुङ्गे पुल निर्माण सुरु भएपछि राजनीतिक आरोप–प्रत्यारोप तीव्र बनेको छ। श्रम संस्कृति पार्टीका संयोजक तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य Harka Sampang ले सामाजिक सञ्जालमार्फत सहयोग जुटाएर गत चैत २४ गते पुलको शिलान्यास गरेका हुन्। देशभरबाट श्रमदान अभियान सञ्चालन गरी निर्माण कार्य अघि बढाइएको छ।

सडक र सञ्चार पहुँचबाट वञ्चित दुम्लिङका स्थानीय वर्षौँदेखि तुइनको जोखिममा आवतजावत गर्दै आएका छन्। २०५० सालयता महाकाली नदी र आसपासका खोलामा तुइन तर्दा ३५ जनाभन्दा बढीले ज्यान गुमाएको र एक दर्जनभन्दा बढी बेपत्ता भएको स्थानीय दाबी छ। गत वर्ष असार २८ गते २८ वर्षीय नारायण बुढाथोकीले गर्भवती श्रीमतीका लागि खाद्यान्न ल्याउन भारत जाने क्रममा तुइनबाट खसेर ज्यान गुमाएका थिए।

हर्क साम्पाङले सामाजिक सञ्जालमा तुइन तर्दै गरेकी एक बालिकाको भिडियो देखेपछि दार्चुलाबाट तुइन हटाएर पुल बनाउने प्रतिबद्धता जनाएको बताएका छन्। दुम्लिङ गाउँ सदरमुकाम खलङ्गाबाट करिब ५० किलोमिटर उत्तरमा पर्छ र अहिलेसम्म सडक ट्रयाक नपुगेको स्थानीयको भनाइ छ। आधारभूत उपभोग्य सामग्रीका लागि समेत भारततर्फ निर्भर रहनुपर्ने बाध्यता रहेको उनीहरू बताउँछन्।

यता दार्चुलाबाट निर्वाचित प्रतिनिधिसभा सदस्य गणेश सिंह ठकुन्नाले भने उक्त स्थान नजिकै अर्को पुल रहेको टिप्पणी गरेका छन्। जिल्लाभर सयौँ पुल निर्माण भइसकेको दाबी गर्दै उनले महाकाली नदीमा एउटा मात्रै तुइन रहेको बताएका छन्। यद्यपि उनले हर्क साम्पाङको श्रमदान अभियानप्रति सम्मान रहेको उल्लेख गरेका छन्।

स्थानीयवासी भने ‘१०० मिटर आसपासमै पुल छ’ भन्ने दाबी यथार्थसँग मेल नखाने बताउँछन्। घट्टेखोलामा बाढी आएर विस्थापित भएका जीवन बुढाथोकीका अनुसार जिर्ण संरचनालाई देखाएर पर्याप्त पुल रहेको दाबी गर्नु वस्तुस्थितिसँग मेल नखाने कुरा हो। उनका अनुसार १५–२० परिवार अझै विस्थापित अवस्थामै छन्।

दुम्लिङवासीहरू अझै सञ्चार सुविधाबाट वञ्चित छन् र सडक नपुग्दा तुइनकै जोखिम मोलेर आवतजावत गर्न बाध्य छन्। स्थानीयका अनुसार राज्यका निकायले दीर्घकालीन समाधान नदिँदा अहिलेको पुल निर्माण पहललाई जीवनरक्षासँग जोडेर हेरिएको छ।

पुल निर्माणसँगै सीमावर्ती क्षेत्रमा नेपाल–भारत जोड्ने अर्को झोलुङ्गे पुलको पहल पनि भइरहेको बताइएको छ। साथै, नेपाली सेनाले निर्माण गरिरहेको तिंकर सडकका लागि पर्याप्त बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने विषयमा संसद्मा आवाज उठाइएको भन्दै स्थानीयले स्वागत गरेका छन्।

दार्चुलामा पुलको आवश्यकता, उपलब्ध संरचना र राजनीतिक दाबीबीचको अन्तरलाई लिएर बहस चर्किएको छ। स्थानीयका लागि भने बहसभन्दा पनि सुरक्षित आवतजावत र आधारभूत पहुँच नै प्राथमिक विषय बनेको छ।