सुन र अमेरिकी डलरको मूल्य हरेक दिन नयाँ उचाइमा, किन ?

काठमाडौँ । नेपाली बजारमा सुन र अमेरिकी डलरको मूल्य हरेक दिन उकालो लागिरहेको छ । सुन र अमेरिकी डलरको बजार मूल्य/विनिमय दरले हरेक दिन नयाँ रेकर्ड बनाइरहँदा त्यसको प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष असर आम उपभोक्ताको खरिद क्षमतासँगै समग्र अर्थतन्त्रमा परेको छ ।

अकासिँदो सुनको मूल्यले घरेलु बजारमा हलचल ल्याएको छ । अमेरिकी डलरको तुलनामा नेपाली मुद्रा निरन्तर कमजोर बनिरहँदा आयातकर्ता मात्र होइन आम नागरिकमा पनि तरंग उब्जाइरहेको छ । आखिर किन बढिरहेको छ सुनको मूल्य ? मूल्य कुन उचाइसम्म पुग्ला ? नेरु–डलरबीचको विनियमर दर कहिले स्थिर होलालगायत प्रश्नको उत्तर खोतल्ने प्रयास गरेका छौःं

घरेलु बजारमा सोमबार सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख ९ हजार रुपैयाँ कायम भएको छ । यो हालसम्मकै उच्च हो । आइतबारको तुलनामा सोमबार सुनको मूल्य तोलामा ५ हजार २ सय रुपैयाँले वृद्धि भएको हो । आइतबार सुन प्रतितोला ३ लाख ३ हजार ८ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो ।

सुनसँगै चाँदी मूल्य पनि प्रतितोला २ सय ८५ रुपैयाँले बढेको छ । आइतबार ६ हजार ४ सय ८० रुपैयाँमा कारोबार भएको चाँदीको मूल्य सोमबार ६ हजार ७ सय ६५ रुपैयाँ पुगेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि सुनको मूल्यले ऐतिहासिक कीर्तिमान कायम गरेको छ । पहिलो पटक सुनको मूल्य प्रतिऔंस ५ हजार डलर नाघेको हो । सन् २०२५ को तुलनामा सुनको मूल्य ६० प्रतिशतले वृद्धि भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

विश्व बजारमा सुनको मूल्य बढ्नु र नेपाली मुद्राको विनिमय दर अमेरिकी डलरको तुलनामा कमजोर हुनु दुई कारणले नेपाली बजारमा सुनको मूल्य निरन्तर उकालो लागेको नेपाल राष्ट्र बैंकमा पूर्वकार्यवाहक गभर्नर कृष्णबहादुर मानन्धरले बताए ।

‘अमेरिकाको आन्तरिक राजनीति र व्यापार नीतिमा देखिएको अस्थिरता, विभिन्न मुलुकसँग परिवर्तित भन्सार शुल्क (ट्यारिफ), संरक्षणवादी नीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा आएको तनावलगायत कारण विश्व बजारमा डलरप्रति लगानीकर्ताको आकर्षण घटेको छ । यसले डलर कमजोर भएको छ,’ उनले भने, ‘डलरमा आकर्षण घटेपछि लगानीकर्ताले सुरक्षित मानिएको घातु सुनमा लगानी बढाएकाले विश्व बजारमा सुनको माग बढेको छ ।’

पछिल्ला महिनाहरूमा अमेरिकी डलरको तुलनामा भारतीय मुद्रा (भारु) निरन्तर कमजोर बनिरहेको छ । भारु कमजोर बनिरहँदा स्थिर विनिमय दर रहेको नेपाली मुद्रा निरन्तर कमजोर बनिरहेको छ । यसरी विश्व बजारमा सुनको मूल्य बढ्नु र भारतीय मुद्रा कमजोर भएको कारणले डलरको विनियम दर पनि अकासिनु जस्ता दुई कारणले नेपाली बजारमा सुनको मूल्यले हरेक दिन नयाँ रेकर्ड बनाएको मानन्धरले बताए ।

‘भारत र अमेरिकाबीचको व्यापार सम्झौता भइसकेको छैन । भारतीय सेयर बजारको ख्याति (प्रतिफल) अन्य विश्वका सेयर बजारको तुलनामा त्यति राम्रो छैन । यसकारण विदेशी लगानीकर्ताले धमाधम सेयर बिक्री गरेर डलरमा लगानी फिर्ता लगिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘यसरी ठूलो परिणाममा डलर बाहिरिएपछि भारतीय

मुद्रा निरन्तर कमजोर बनेको छ । त्यसको प्रत्यक्ष असर नेरुमा पनि परेको हो ।’ यसरी एउटा विश्व बजारमै मूल्य बढेको र अर्को भारुका कारणले डलरको तुलनामा नेपाली मुद्रा पनि कमजोर हुँदा महँगोमा किन्नुपरेकाले नेपाली बजारमा सुन महँगिएको मानन्धरले प्रस्ट्याए ।

पछिल्लो एक महिनामा विश्व बजारमा अमेरिकी डलर निरन्तर कमजोर भएको र सुनको मूल्य निरन्तर उकालो लागिरहेको ट्रेडिङ इकोनोमिक्स डटकमले जनाएको छ । जसअनुसार १६ जनवरी २०२६ मा प्रतिऔंस ४ हजार ४ सय ४८ डलर रहेको सुनको मूल्य सोमबार साँझ (नेपाली समय) २६ जनवरी २०२६ मा ५ हजार ७७ डलर पुगेको छ ।

यसरी सुनको मूल्य निरन्तर उकालो लाग्नुको कारण डलरमा आएको गिरावट पनि हो । जसअनुसार पछिल्लो एक महिनाको तथ्यांक हेर्दा पछिल्लो दस दिनमा विश्व बजारमा डलर सूचकांक लगातार घटिरहेको छ । १९ जनवरी २०२६ मा ९९.३७ रहेको डलर सूचकांक सोमबार साँझ (नेपाली समय) २६ जनवरी २०२६ सम्म ९७ मा ओर्लेको छ । यसले पनि विश्व बजारमा डलरमा लगानीकर्ताको आकर्षण घटेको र सुनमा बढेको पुष्टि हुन्छ ।

ट्रेडिङ इकोनोमिक्स डटकमका अनुसार पछिल्लो १० दिनमा अमेरिकी डलरको तुलनामा भारु निरन्तर कमजोर भइरहेको छ । जसअनुसार १४ जनवरी २०२६ मा एक अमेरिकी डलरको विनिमय दर भारु ८९ रहेकामा सोमबार २६ जनवरी २०२६ साझँसम्म ९१.७० पुगेको छ । यसरी डलरको तुलनामा भारु कमजोर भइरहँदा त्यससँग स्थिर विनिमय दर रहेको नेरु पनि कमजोर भएको छ ।

डलरको तुलनामा नेरु कमजोर हुँदा सुन आयात महँगो पर्न गएकाले नेपाली बजारमा सुनको मूल्य धेरैले बढिरहेको जानकारहरू बताउँछन् । विश्व बजारमा सुनसँगै चाँदीको मूल्य पनि प्रतिऔंस १०० डलर पुगेको छ । जुन गत वर्षको तुलनामा १५० प्रतिशतले वृद्धि भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।

ट्रेडिङ इकोनोमिक्स डटकमका अनुसार पछिल्ला साताहरूमा विदेशी लगानीकर्ताले भारतीय बजारबाट सेयर बिक्री गरेर लगानी फिर्ता लगिरहेका छन् । भारतीय अर्थतन्त्रको वृद्धिदर उच्च रहने अनुमान भइरहेका बेला विदेशी लगानीकर्ताले ठूलो परिणाममा सेयर बिक्री गरिरहेको भारतीय धितोपत्र बोर्ड (सेबी) ले जनाएको छ ।

विश्व बजारमै सुनको मूल्य बढेकाले घरेलु बजारमा पनि सुनको भाउ निरन्तर अकासिएको नेपाल सुन–चाँदी व्यवसायी महासंघका पूर्वअध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले बताए । ‘सुनको मूल्य विश्व बजारमै बढिरहेको छ । आइतबार मात्र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्यानडाले चीनसँग व्यापार सम्झौता गरे अमेरिकाले सय प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने घोषणा गरेका छन्,’ उनले भने, ‘यो घोषणापछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य थप बढेको छ । यसको असर नेपाली बजारमा पनि परेको हो ।’

शाक्यका अनुसार सुनका गरगहनाको माग शून्य भएकाले व्यवसायीहरूले बैंकहरूबाट सुन खरिद गरेका छैनन् । ‘बजारमा गरगहनाको माग शून्य भएकाले व्यवसायीहरूले सिफारिसका आधारमा बैंकसँग सुन खरिद नगरेका हुन्,’ उनले भने । यो समाचार आजको कान्तिपुर दैैनिकले लेखेको छ।