बन्चरे डाँडामा फोहोर फाल्न स्थानीयको रोक, बालेनले गरेनन् तीन वर्षअघिको सहमति कार्यान्वयन

काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकाको फोहोर विसर्जन स्थल नुवाकोटको ओखरपौवा–बन्चरे डाँडामा पुनः फोहोर फाल्न रोक लगाइएको छ। स्थानीयवासीहरूले विगतमा भएका सम्झौताहरू कार्यान्वयन नगरेको भन्दै बुधबारदेखि फोहोर फाल्न नदिएको हुन्।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय नुवाकोटका अनुसार फोहोर बोकेर आएका करिब ५० भन्दा बढी ट्रकलाई स्थानीयले रोकिदिएपछि ती सबै सवारीसाधनहरू फर्किएका छन्।

सन् २०२२ (२०७९ साल जेठ २ गते) मा काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र साह (बालेन), उपमेयर सुनिता डंगोल, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लोकनाथ पौड्याल र प्रभावित क्षेत्रका वडाध्यक्षहरूबीच १८ बुँदे सहमति भएको थियो। तर उक्त सहमति कार्यान्वयन नभएको भन्दै स्थानीय फेरि आन्दोलित भएका छन्।

सहमतिमा घर–टहराको क्षतिपूर्ति तीन महिनाभित्र निर्णय गर्ने, तीनपिप्लेदेखि बन्चरे डाँडासम्मको सडकका जग्गाको लगत कायम गर्ने, पहिरो नियन्त्रणका कामलाई प्राथमिकता दिने लगायतका बुँदाहरू समावेश थिए। तर, तीन वर्ष बितिसक्दा पनि ती मागहरू कार्यान्वयन नभएको स्थानीयको आरोप छ।

फोहोर व्यवस्थापन ठप्प हुँदा अहिले काठमाडौं, ललितपुर, भक्तपुर र काभ्रेका फोहोर बोकेका ट्रकहरू ओखरपौवामा अड्किएका छन्। दैनिक २५० देखि ३०० ट्रक फोहोर बन्चरे डाँडामा विसर्जन हुने गरेको छ।

बुधबार स्थानीय विद्यार्थीहरू समेत प्लेकार्डसहित सडकमा उत्रिए। उनीहरूले फोहोरका कारण अध्ययनमा बाधा पुगेको र तत्काल वैज्ञानिक रूपमा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने माग गरे।

स्थानीयवासीले फोहोर बोक्ने गाडीबाट लिच्चड (फोहोरको रासायनिक पानी) नचुहिने व्यवस्था मिलाउन, प्रभावित बस्तीहरूको वैज्ञानिक अध्ययन गरी क्षति मूल्यांकन गर्न, कुहिने–नकुहिने फोहोर छुट्याउने प्रणाली लागू गर्न र प्रभावित क्षेत्रमा गुणस्तरीय शिक्षा तथा स्वास्थ्य सेवा सुधार गर्न माग गरेका छन्।

ककनी गाउँपालिका–१ का वडाध्यक्ष पदमबहादुर बलामीका अनुसार, “तीन वर्षअघि भएको सहमति कार्यान्वयनका लागि कसैले पनि गम्भीर चासो नदिँदा स्थानीयहरू आक्रोशित भएका छन्।”

स्थानीयले चेतावनी दिएका छन्— सहमति कार्यान्वयन नभएसम्म फोहोर विसर्जन गर्न दिने छैनन्। यसले काठमाडौं उपत्यकाको फोहोर व्यवस्थापन पुनः अनिश्चित बनेको छ।