बाँझिएको जमिनमा रहरलाग्दो कागतीखेती : स्याङ्जाका ऋषिको सफलता

स्याङ्जा । बाँदरको आतङ्कका कारण वर्षौंदेखि बाँझिएको जमिन अहिले हरियो कागतीबगैंचामा परिणत भएको छ। स्याङ्जाको वालिङ नगरपालिका–५ चिसापानीका युवा ऋषि रेग्मी बाँझो जमिनमा कागतीखेती गरेर आम्दानीको उदाहरणीय मोडेल बनेका छन्।

कोरोना महामारीले थोपरेको लकडाउनको समयमा उनी गाउँ फर्किए, र त्यसले उनको जीवनको दिशा नै बदलिदियो। समयको सदुपयोग गर्दै उनले २०७८ सालमा गल्याङ नगरपालिका–५ स्यालबासबाट १०० बोट सुनकागती ल्याएर रोपे। सुरुमा युट्युब हेरेर मात्र सिकेका उनले अहिले उत्कृष्ट उत्पादन दिइरहेका छन्।

“खेतीपाती बन्द भएपछि बाँदरको डरले धेरैको जमिन बाँझो थियो। मैले भने त्यसैलाई अवसर मानेर कागती रोप्ने निर्णय गरेँ,” रेग्मी भन्छन्, “त्यतिबेला देखेको सपना अहिले साकार हुँदैछ।”

उनी भन्छन्, “१०० बोटमध्ये ९० बोटले गत वर्षदेखि राम्रो उत्पादन दिइरहेका छन्। यस वर्ष त उत्पादन झनै बढेको छ, दोब्बरले वृद्धि भएको छ।” करिब ५ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको बगैंचाबाट उनले गत वर्षमात्र ६० हजार रुपैयाँ बराबरको कागती बिक्री गरे।

स्थानीय वालिङ बजारका होटलहरू नै प्रमुख ग्राहक हुन्। “व्यापारीलाई नभई सिधै होटलमा बेच्ने गरेको छु, त्यसैले बजार मूल्य पनि राम्रो पाइन्छ,” उनले बताए। कागतीको मूल्य प्रतिकिलो रु २०० देखि ३०० पर्छ।

उनको सफलतापछि गाउँका अरू युवाहरू र कृषकहरू पनि कागतीखेतीतर्फ आकृष्ट भएका छन्। “ऋषिजीको सफलताले हामीलाई पनि हौसला दिएको छ,” एक स्थानीय बासिन्दाले भने, “हामीले पनि अब बाँझो जमिन सदुपयोग गर्ने योजना बनाएका छौं।”

उनले सुरुवात गर्दा कुनै सरकारी सहयोग वा प्राविधिक समर्थन पाएका थिएनन्। युट्युबमा सर्च गरेर, सिकेर, र आफ्नै मेहनतमा भर परेर उनले यो खेती सुरु गरेका हुन्। अहिले भने स्थानिय तह वा कृषि कार्यालयबाट प्राविधिक सहयोग र अनुदानको अपेक्षा उनी राख्छन्।

“सरकारले थोरै सहयोग गरिदियो भने हामीले अझ धेरै युवालाई कृषि व्यवसायमा फर्काउन सक्छौं,” रेग्मी भन्छन्।

स्याङ्जाका ऋषि रेग्मीको बाँझिएको जमिनबाट सुरु भएको कागतीखेती अहिले गाउँकै उदाहरण बनेको छ। उनले देखाएको सजिलो, सस्तो र सुलभ मोडेल अन्य कृषकका लागि पनि प्रेरणादायी बन्न थालेको छ। बाँदरको समस्या, बेरोजगारी र बाँझो जमिनजस्ता चुनौतीलाई अवसरमा रूपान्तरण गर्न सकिने स्पष्ट सन्देश उनीबाट पाइन्छ।