चरन क्षेत्र र छाडा कुकुरको आतंकः संकटमा भेडापालन व्यवसाय

तस्विरः मनाेज भट्टराई

खबरडबली संवाददाता

काठमाडौं । भोजपुर–खोटाङको मैयुङ क्षेत्र भेडापालनको दृष्टिले चिनिने थलो हो। तर पछिल्ला वर्षमा यहाँका भेडापालक किसान पेसागत संकटमा परिरहेका छन्। चरन क्षेत्रको कमी र छाडा कुकुरको आतंकले उनीहरूको दशकौँको जीविकोपार्जन धरापमा परेको छ।

७२ वर्षीय भेडापालक गोविन्द कठेतका अनुसार, गत दुई वर्षमै करिब २० जना किसानले भेडापालन छाडिसकेका छन्। ूसामुदायिक वनमा चराउन महँगो शुल्क तिर्नुपर्छ, कुकुरको डरले भेडा मारिन्छन्। यस्तो अवस्थामा कसरी व्यवसाय टिक्छ रुू उनले गुनासो गरे।

मैयुङ क्षेत्रमा पर्ने सातवटा सामुदायिक वनले आफ्ना(आफ्नै नियम बनाएका छन्। कतै प्रति भेडा ५० रुपैयाँ, कतै एकमुष्ट पाँच हजार रुपैयाँसम्म शुल्क तिर्नुपर्ने बाध्यता छ। यद्यपि, किसानले वर्षमा तीन महिना मात्र चराउन पाउने हुँदा खर्च र आम्दानीबीच असन्तुलन देखिएको छ।

अर्का किसान शेरबहादुर कठेतका अनुसार, गत पुसदेखि मात्रै कुकुरले करिब सय भेडा मारेका छन्। 'कुकुर नियन्त्रणमा स्थानीय सरकार उदासीन छ। किसानले आफ्नो नोक्सानी कसरी थेग्ने ?' उनको प्रश्न छ।

भेडाबाट घ्यू, मही, ऊन र ऊनबाट बन्ने राडी–लुकुनी बिक्रीमार्फत किसानले वर्षमा लाखौँ कमाउने सम्भावना हुन्छ। एक सय भेडा पाल्दा वार्षिक चार लाखसम्म आम्दानी हुने तथ्याङ्क किसानमै छ। तर चरन क्षेत्र अभाव र कुकुरको आतंकले यो सम्भावना संकटमा छ।

किसानहरूको बुझाइमा, राज्यले संरक्षण नगरे भेडापालन जस्तो मौलिक पेशा लोप हुने खतरा छ। सरकारले सामुदायिक वन शुल्कमा सहुलियत, चरन क्षेत्रको व्यवस्थित व्यवस्थापन र छाडा कुकुर नियन्त्रणमा पहल गर्नुपर्ने उनीहरूको जोड छ।