विभागको निर्देशनलाई चुनौती दिँदै गोदावरीमा अवैध ढुंगाखानी सञ्चालन

काठमाडौं । ललितपुरको गोदावरी नगरपालिका–७ देवीचौरस्थित बाबिया गाउँमा खानी तथा भूगर्भ विभागको निर्देशनलाई चुनौती दिँदै अवैध ढुंगाखानी सञ्चालन हुँदै आएको  छ ।  मछिन्द्रनाथ मल्टिप्रपोज प्रालिद्वारा सञ्चालित ढुंगाखानीले अनुमति भन्दा बाहिर गएर सार्वजनिक जग्गा समेतमा उत्खनन गरेको पाइएको हो ।

यस्तै क्रसर सञ्चालन गरेको र विभागीय सर्त तथा सहमति समेत पालना नगरेको भेटिएको छ । विभागले उक्त खानी तत्काल बन्द गर्नु पर्ने र हाल सम्म भएको सार्वजनिक जग्गा दोहनको क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने भन्दै गोदावरी नगरपालिकालाई गत कात्तिक १७ गते पत्र पठाएको थियो । पत्रको जवाफ नआएपछि विभागले पुनः मङ्सिर २६ मा अर्को पत्र पठाएको थियो । त्यसपछि नगरपालिकाले पत्रको जवाफ दिँदै खानीमा भइरहेको अवैध कार्यका सम्बन्धमा उपमेयरको संयोजकत्वमा अनुगमन समिति बनाएर फिल्डको अनुगमन गर्ने र उक्त प्रतिवेदनका आधारमा निर्णयमा पुग्ने बताएको छ । 

२०७१ मा मछिन्द्रनाथ मल्टिप्रपोज प्रालिका सञ्चालक हुन् केदार नाथ तिमल्सिना । कटुवाल दहबाट मछिन्द्र सामुदायिक बन र गिद्धेभिर सामुदायिक बनबाट बगुवा जोड्ने मोटर बाटो निर्माण गर्ने नाममा अवैध ढुङ्गा उत्खनन सँगै त्यहाँ क्रसर समेत सञ्चालन भइरहेको छ । त्यहाँ कित्ता नम्बर ११ को ६४ रोपनी वन, बुट्यान सरकारी भनी स्रेस्तामा उल्लेखित जग्गाको ढुङ्गा उत्खनन गरिएको विभागले जनाएको छ । स्थानीयहरूले पटक पटक वडाको प्रतिनिधिसहित खानी सञ्चालकसँग छलफल चलाएका थिए । खानी सञ्चालकलाई नियमपूर्वक र स्थानीयलाई असर नपर्ने गरी चल्न चलाउन सुझाव दिए कुनै पनि कुराको सुनुवाइ नभएको स्थानीयको  गुनासो छ । 

खानीले गरेको सार्वजनिक दोहनका कारण वस्तीनै खतरामा परेपछि गत भदौ ५ मा गोदावरी नगरपालिका, डिभिजन बन कार्यालय, जिल्ला प्रशासन कार्यालय ललितपुर, जिल्ला समन्वय समिति ललितपुर, जिल्ला प्रहरी, खानी तथा भूगर्भ विभाग र अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग टंगालमा लिखित निवेदन दिएका थिए । निवेदनमा उत्खनन भैसकेका सार्वजनिक जग्गा, उत्खनन हुँदै गरेका सार्वजनिक जग्गा र खानी तथा भूगर्भ विभागबाट उत्खनन स्वीकृत नभएका व्यक्तिगत जग्गामा भइरहेका सम्पूर्ण जग्गाको नापी कार्यालय तथा मालपोत कार्यालयबाट प्रमाणित स्रेस्ता, नक्सा लगायतका प्रमाणहरू फोटो तथा भिडियोहरू पेस गरिएको थियो ।

उक्त खानी जवर्जस्ती रूपमा सञ्चालन हुनुमा नगरपालिकाको भूमिका शङ्कास्पद रहेको स्थानीयवासी बताउँछन् । उक्त अवैध ढुङ्गाखानी सञ्चालित क्षेत्रमा ६४० रोपनी ६ आना सार्वजनिक जग्गा रहेको प्रमाणित तथ्याङ्क स्थानीयले विभागमा बुझाएका छन् । खानी माथि रहेको अन्दाजी ११० रोपनी जग्गामा असर पुग्न सक्ने भन्दै खानी तथा भूगर्भ विभागले तोकेको मापदण्ड स्टेप कटिङ्गको पनि कुनै कार्यान्वयन नभएको गुनासो स्थानीयको छ । मछिन्द्रनाथले नयाँ कसर उद्योग सञ्चालन गरिरहेको छ ।

गोदावरी नगरपालिकाका प्रवक्ता मिलन सिलवालले विभागको पत्र आएपछि सम्बन्धित वडालाई खानीको काम तत्काल रोक्न परिपत्र गरिएको बताए । सिलवालका अनुसार सम्बन्धित वडाले पनि प्रतिवेदन बुझाएको छ ।

विभागका प्रवक्ता नारायण बाँस्कोटाले नगरपालिकालाई पटक पटक पत्राचार गरी अवैध रूपमा सञ्चालित खानी र क्रसरबारे जानकारी गराएको बताए । 

मछिन्द्रनाथ मल्टिप्रपोज प्रालिका सञ्चालक केदार नाथ तिमल्सिनालाई यसबारे प्रतिक्रियाका सम्पर्क गर्दा उनी सम्पर्कमा आएनन् ।