Khabar Dabali Logo
  February 20, Thu

भिलेनको मुखर्ताको कारण नेपालमा परिवर्तन सम्भव भयो

  • फागुन १ गते, २०७६ - १८:४०

सबै भन्दा पहिला ०५२ साल फागु १ गतेबाट शुरु गरिएको जनयुद्धको २४ बर्ष पुरा भएर २५ बर्ष प्रवेश गरेको छ । यो क्रममा हामी शन्तिप्रकृयामा प्रवेश गरेको पनि १४ बर्ष पुरा भएको छ । हामी शान्तिप्रकृयाको १५ औं बर्षमा प्रवेश गरेका छौं । या ऐतिहासिक सन्दर्भमा जनयुद्ध र जनआन्दोलनका महान शहिदप्रति हाद्धिक स्रद्धानजली व्यक्त गर्न चाहन्छु । यसक्रममा बेपत्ता पारिएका हजारौं योद्धाहरुप्रति सम्मान व्यक्त गर्न चाहन्छु । हजारौं घाइते अपाङग र उहाँहरुको परिवारप्रति सम्मान व्यक्त गर्न चाहन्छु ।

कमरेडहरु,

हामी अहिले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा छौं । यहाँसम्म आउने क्रममा नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनको विकासको दृष्टिकोणले पनि र नेपालको राजनीतिक आन्दोलनको विकासको दृष्टिकोणले पनि केही मौलिक विचार, नीति, कार्यक्रम र योजनाहरु अगाडि आएका छन् । यी मुलभुत सिद्धान्तमा आधारित नै छन् । ठोस परिस्थिति अनुसारनै आफ्नै ढंगले विकसित भएका छन् ।

२००७ साल वरिपरी जहानिया राणा शासनको विरुद्ध संघर्षकोे क्रममा त्यतिबेलाका आफुलाई प्रजातान्त्रिक भन्ने पार्टी नेपाली राष्ट्रिय काँग्रेसले हतियार उठाएको थियो । हतियारबन्द संघर्ष गरेको थियो । २०१७ सालपछि पनि काँग्रेसको नेतृत्वमा फेरी हतियार उठ्यो । त्यसले उल्लेख्य परिवर्तन गर्न सकेन तर हतियार उठ्यो । पञ्चायती तानाशाही आफ्नो उग्रचरणमा विकास भइराखेको अवस्थामा कम्युनिष्टहरुको नेतृत्वमा तत्कालिन युवाहरुले ०२८ सालमा झापा विद्रोह गरे । त्यो एउटा सशस्त्र संघर्षनै थियो ।

त्यो राज्यद्वारा थोपरिएको अत्याचार, तानाशाही र निरंकुशताको विरुद्ध जनताको तर्फबाट कम्युनिष्ट पार्टीको नेतृत्वमा गरिएको एउटा सशस्त्र आन्दोलननै थियो । र, त्यसैको कडिकोरुपमा ०५२ साल फागुन १ गतेबाट तत्कालिन माओवादीको नेतृत्वमा जनयुद्ध उद्घोष भयो । यसको अर्थ ००७ सालको त्रान्ति होस् या २८ सालको विद्रोह होस या ५२ सालको माओवादी सशस्त्र विद्रोह यी सबै घटनाक्राम एक अर्कासँग कुनै न कुनैरुपमा अन्तरसम्बन्धित रहेको छ । पहिलोबाट शिक्षा लिएर दोस्रो र दोस्रोबाट शिक्षा लिएर तेस्रोले उल्लेख्य प्रभाव पारेको नेपालको राजनीतिमा कम्युनिष्ट आन्दोलन या समग्र विकासमा यी आन्दोलन जोडिएका छन् ।

००७ सालको र २८ सालको विद्रोह र अनुभवबाट शिक्षा लिएर अझै संगठित र अझै व्यवस्थितरुपमा राजतन्त्रको विरुद्ध गणतन्त्रको निम्ति जनवादी क्रान्तिको पूर्णताको निम्ति सामन्ति राजतन्त्रको विरुद्ध र वैदेशिक हस्तक्षेपका विरुद्ध एउटा विद्रोहको रुपमा अगाडि आयो । नेपालको इतिहाँसमा त यो झण्डै १७ हजार मानिसको बलिदान हुने गरी संगत र सचेत विद्रोह थियो । यसका धेरै आयमहरु छन् म अहिले त्यता जान चाहन्न ।

मेरो ध्यान कहानेर छ त भने जनयुद्धलाई विससित गर्दै जाने क्रममा जनयुद्धकै बेलामा हामीले कमसेकम कम्युनिष्टहरुको नेतृत्वमा भएका सबैखाले आन्दोलन, विद्रोह, सशस्त्र र शान्पिूर्ण सबैलाई जोड्नु पर्छ भन्ने निर्णय त्यतिबेला मेरै नेतृत्वमा तत्कालनि माओवादीको केन्द्रीय समितिको बैठकले गम्भिर छलफल गरेर निर्णय गरेको थियो । र, झपा विद्रोह र सुखानीका ती महान शहिदहरु रामनाथ दाहाल, नेत्र घिमिरे, कृष्ण कुँकेल लगायत वीर शहिदहरु र जनयुद्धका ति महान शहिदहरु पहिलो शहिद दिलबहादुर रम्तेल देखि तात्कालिन पार्टीको सर्वोच्च पदमा पुग्नुभएको कमरेड सुरेश वाग्ले केन्द्रीय समितिमा भएका मोहन गौतमलगायतका कमरेडहरुसँग सम्म जोडिनु पर्छ । सुखानी र माओवादी विद्रोह, झापा र आओवादी विद्रोह जाडिनु पर्छ । त्यसले एउटा नयाँ सश्लेषण तिर नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई नयाँ उचाइमा लान्छ र लानु पर्छ भन्ने कुरा भनिएको थियो ।

म सबै कमरेडको ध्यानकर्षण गराउन चाहन्छु । जनयुद्धक्रममा हामीले फागुन १४ गते दिलबहादुर रम्तेल जनयुद्धको पहिलो शहिद भएको दिनबाट शुरु गरेर सुखानीका शहिदहरुसम्मलाई हामीले समेटेर शहिद दिवस मनाउने गरेका थियौं । जतिबेला जनयुद्ध चलिराखेकै थियो । हामी कम्युनिष्ट पार्टीको नेतृत्वमा परिवर्तन, आन्दोलन र विद्रोह गर्ने कहि न कहि एक ठाउँमा गएर जुट्नुपर्छ भन्ने चेतना नेतृत्वमा थियो भन्ने कुरा म सबैको ध्यानकर्षण गराउन चाहन्छौं ।

अहिले पार्टी एकता भएर नेकपा भएका छौं । तर, यसका भु्रणहरु विद्रोहकै बेलामा आन्दोलनकै बेलामा थियो । १२ बुँदे समझदारी र ऐतिहाँसिक जनआन्दोलनको सन्दर्भमा त्यो अझबढि परिपक्व भयो । संविधान निर्माणको क्रममा झनै घनिभुत भयो । सरकार गठन र पार्टी एकताको संकल्पसहित गठबन्धन गर्दा र पार्टी एकता गर्दा त्यो अर्को उचाइमा पुग्यो । देशभरीका हाम्रा सदस्य कमरेडहरु, हाम्रा समर्थक जनसमुदायहरुलाई र अन्तर्राष्ट्रियरुपमा रहेका सबै कम्युनिष्ट र न्ययप्रेमी आन्दोलनका सहयात्रीहरुलाई म भन्न चाहन्छु कि सहि विचार र सहि नेतृत्वले इतिहाँसमा ठुलाठुला फड्कोहरु मार्न सक्छ ।

सहि विचार र सहि नेतृत्वले असम्भव जस्ता ठानिएका पनि सम्भव तुल्याउन सक्छ । किनभने केहि बर्ष पहिलेसम्म नेपालमा यति छिटै संविधानसभा भइहाल्ला, संघीय लोकतान्त्रिक घोषणा होला । आपसमा निकै तितो कटुतापूर्ण र कहिले काहि शत्रुतापूर्ण संघर्षमा रहेका दुईटा मुख्य कम्युनिष्ट पार्टीहरु एकता होला र चुनावमा दुईतिहाइ बहुमत ल्याउनेगरी प्रस्तुत होलान भन्ने केहि बर्ष अघिसम्म मानिसले सोच्दैन थिए । तर, म विनम्रतापुर्वक भन्न चाहन्छु । सहि विचार र सहि नेतृत्व छ भने ती असम्भव भनिएको कुरालाई सम्भव बनाउन सकिन्छ ।

जनयुद्ध आफै शुरुको दिनहरुमा हेर्दा धेरैलाई विश्वास थिएन । यो विस्तार होला र यसले एउटा ठुलो राजनीतिक विद्रोहको रुप लिएला । यसले एउटा विशाल सेना निर्माण गर्नतिर जाला, संविधानसभा जन्माउला, यसले गणतन्त्र जन्माउन योगदान गर्ला भन्ने कुरामा विश्वास गर्न गाह्रो थियो तर भयो ।

टाउकोको मुल्य तोकेर जिउँदै वा मारेर ल्याएपछि धेरै पुरस्कार पाउने भनिएको पार्टीको नेतृत्वमा पनि शान्तिसम्झौता भयो । तात्कालिन एमाले र नेकपा माओवादी निकै तिखो संघर्षमा केहि वर्ष गएकै हो । जनयुद्ध शुरु गरेर मैले झण्डै चारपाँच बर्षसम्म तिखो संघर्षमा उत्रिएको हो । एकले अर्कालाई सिध्याउने खालको प्रवृत्ति थियो । र, पाँचबर्षपछिबाट फेरी हामी दुवै कम्युनिष्टहरु वार्ता र सम्वादको प्रकृयामा प्रवेश गर्यौं ।

आज म यो कुरा पनि स्मरण गर्न अर्थपूर्ण हुन्छ भन्ने ठान्दछु । कमरेड बामदेव गौतम, कमरेड युवराज ज्ञवाली एमालेको तर्फबाट वार्तामा हुनुहुन्थ्यो । उहाँहरु हाम्रो आधार इलाकामा बसिराखेको बेलामा वार्ता गर्न आउनुभयो । उहाँहरुको पछाडि सेनाले हेलिकप्टेरबाट पिछा गर्ने र उहाँहरुलाई आक्रमण गर्ने प्रयास पनि भएका थिए त्यतिबेला । उहाँलाई सुरक्षितरुपमा रोल्पाको मुसेवाङ भन्ने ठाउँमा वार्ता गर्यौं, सहमति गर्यौं र हस्ताक्षर गर्यौं । र, हामी मिलेर निरङकुश, तानाशाही विरुद्ध जानुपर्छ भन्ने एउटा समझदारी बन्यो ।

त्यो समझदारी तत्काल कतिपयलाई बेठिक जस्तो पनि लाग्यो होला । कहाँ आतंककारीसँग शानिपूर्ण राजनीतिमा नेतृत्व गरिसकेको पार्टी नेताहरु गएर वार्ता गरेर, सहमति गरेर हस्ताक्षर गर्नु भनेको कयौंलाई अनौठो लाग्यो होला जस्तो लाग्छ । तर त्यो यस्तो विन्दु थियो, जुन विन्दुले हामीलाई एउटा ऐतिहाँसिक एकताको आधार निमार्ण गर्ने काम गर्यौं । त्यतिबेलाको राजनीतिमा गुजुल्टिएको राजनीतिलाई समाधान गर्न यसले काम गर्यो । त्यसकै जगमा १२ बुँदे समझदारी भयो । र हामी एउटा मौलिक खालको परिस्थितिबाट गुज्रियौं ।

एकातिर जनयुद्ध पनि चलिराखेको थियो । अर्कोतिर शान्तिपूर्ण जनआन्दोलन पनि चलिराखेको थियो । एकै साथ जिल्ला सदरमुकामहरुमा फौजी आक्रमण भइराखेको थियो । काठमाडौंको सडकहरुमा लाखौं जनताहरु सडकमा निस्किएका थिए । तात्कालिन सात राजनीतिक दल र विद्रोही माओवादीको समझदारीको आधारमा भएको हो । यस्तो दुनियाँमा कमै देख्न पाइन्छ । सबै ठाउँमा यस्तै हुन्छ भन्ने छैन । नेपालमा यस्तो वातावरण बनाइयो र बन्यो ।

हामी दुई कम्युनिष्ट पार्टीबीच संयुक्त मोर्चा बनाउने समझदारी भइ नै सकेको थियो । नेपाली काँग्रेससँग पनि १२ बँुदे सहमति भयो । तात्कालिन नेता गिरिजाप्रसाद कोइराला र मेरोबीचमा झण्डै दिनदिनै जस्तो फोनमा कुरा हुन्थयो । र उहाँले अलि आक्रमण बढाउनु पर्यो भन्नु हुन्थ्यो । फौजि आक्रमण अझै बढाइदिनु पर्यो भन्नुहुन्थ्यो । सदरमुकाम हान्नुपर्यो ठुलठुला आक्रमण गर्नुपर्यो भन्नुहुन्थ्यो । यो कुरा विचित्रको थियो । यस्तो संसारमा कमै हुन्छ । यहि विचित्रको परिस्थिलेनै नेपालमा २ सय ४० बर्षिय राजसंस्था ढल्यो । देश संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा आइपुग्यो । यहि विचार हावी भएकै हुनाले एकता सम्भव भयो ।

अर्को नेतृत्व हुन्थ्यो भने अर्को विचार आउथ्यो भने शान्तिप्रकृयामा आउने कुरा सोचिदैनथ्यो । त्यत्रो युद्ध, त्यत्रो हतियार, त्यत्रो सेना, आधार इलाका सबैले स्वीकारेको कुरा थियो । ८० प्रतिशत गाउँले माओवादी कब्जामा थियो भन्ने कुरा सत्य हो । यो सबै प्रकृयालाई रोकेर शान्तिप्रकृयामा आउने कुरा सजिलो थिएन । यदि विचारप्रति विश्वास गहिरो नभएको भए आउन सम्भव थिएन । समकालिन विश्वलाई हेर्ने हो भने पनि थुप्रैले शान्तिप्रकृयामा आउन खोजे तर सकेनन् ।

विश्वको विद्रोहबाट शिक्षा

तामिलहरु विद्रोह र फौजि हिसावले निकै शक्तिशाली थिए । राष्ट्रिय मुक्त आन्दोलनको एउटा सशस्त्र विद्रोह उचाइमा पुगेका थिए । शान्ति वार्तामा समेत बसेका थिए । सफल भएन । बढो भयानक अवसान हुन पुग्यो । त्यसको प्रमुख नेताकै हत्या भयो र सबै मारिएका थिए । अब कुनै अवशेष छैन । पेरुमा कम्युनिष्टहरुकै नेतृत्वमा सशस्त्र आन्दोलन र जनयुद्ध भयो । उत्कर्षमा पुग्यो तर त्यो शान्तिप्रकृयामा रुपान्तरण हुन सकेन । जेल परिसकेपछि त्यसका प्रमुख नेता (गोञ्जालो) ले वार्ताको लागि पटकपटक चिठी लेख्यो तर सरकारले सुनेन ।

त्यहाँ बुजमोरी सरकारले पहिला वार्ता आव्हान गर्दा गोञ्जालोले वार्ता हुन सक्दैन सम्पूर्ण सत्ता हामीलाई दिने भए वार्ता हुन्छ, नत्र हुदैन भन्नुहुन्थ्यो । जब उहाँ गिरफ्तार भइसकेपछि अब आन्दोलन अगाडि जादैन वार्ता गर्नुपर्यो भने । प्रतिक्रियावादीले उहाँको कमजोरी बुझिहाले अब किन वार्ता गर्ने, उनीहरुको लिडरसीप सिद्धिहाल्यो । लिडरसिप नभएपछि आन्दोलन सिद्धियो भनेर वार्ता गर्न मानेन । परिणाम अहिले २७ बर्ष भयो त्यहाँ आन्दोलन छैन । पार्टी पनि छैन । अहिले त्यहाँ साइनिङ पाथको विरुद्ध कोहि बोल्न सक्ने स्थिति छैन ।

तर, नेपाल बढो विचित्र भयो । तपाई हामी सबै सौभाग्यमानि भएका छौं । नेपाली जनता महान छन् । हामीले बढो विचित्रसंग शान्ति सम्झौता सम्पन्न गर्यौं । शान्तिपूर्णरुपले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा प्रवेश गर्यौं । लोकतान्त्रिरुपले निर्वाचन लडेर त्यसमा पनि आफुलाई खरो उतार्दै लग्यौं ।

हामी दुईवटा कम्युष्टि पार्टीको कुरा गर्ने हो भने तत्कालिन माओवादीले बहुमतनै ल्यायो । सबै भन्दा ठुलो पार्टी भयौं । ठुलो हुँदा के हुदोरहेछ भन्ने कुरा हामीले चुनावबाट अनुभव गर्यौं । तात्कालिन एमाले सोच्दै नसोचेको सानो भयो । ०७०को निर्वाचनमा आउँदा नेकपा माओवादी सबैभन्दा सानो पार्टी भयो । एमाले फेरी तन्किएर ठुलो भयो । यी सबै अनुभवबाट पनि हामी गुज्रियौं । संविधान निर्माण सरकार गठन र निर्वाचन प्रकृयामा र पार्टी एकतामा हामी आइपुग्यौं । यो गम्भिर कुरा छ । हजारौंको बलिदानी छ । लाखौंका भावनाहरु जोडिएका छन् । करोडौंका आवश्यकताहरु जोडिएका छन् । त्यसकारण यसलाई यहिरुपमा बुझ्न जरुरी छ । यो विचार र नेतृत्वबिना भएको होइन ।

केही साथीहरु क्रान्ति र शान्ति आफै भयो जस्तो गरेर सोच्नुहुन्छ । केही साथीहरुले क्रान्ति गर्न रहर गर्नुभएको छ । मेरो जस्तै नक्कल गर्न थाल्नुभएको छ । यो नक्कल गरेर हुने कुरा होइन । एउटा ऐतिहासिक सन्दर्भमा एउटा ऐतिहाँसिक नेतृत्व र विचार जनताले विकास गरेपछि हुनेकुरा थियो । त्यसलाई टिकाउन पनि सक्नुपर्छ । चाहे श्रीलङका, चाहे पेरु, चाहे कोलम्बीया, चाहे फिलिपिन्स, चाहे टर्की, चाहे साउथ अफ्रिकाको विद्रोह र क्रान्ति दुनियाँभरको अनुभवको निचोड हामीले निकालेको हो ।

यी सबैको अनुभवबाट हामीले हाम्रै मौलिकताको विशेषतामा शान्तिपूर्ण राजनीतिमा जानुपर्छ नेतृत्वले भनेको हो । यो भन्दा बढि युद्ध गर्ने हो भने हाम्रो नियति पनि पेरु, श्रीलङका र अरु असफल सशस्त्र विद्रोहको जस्तै हुन्छ भन्ने निष्कर्षमा हामी पुगेको कारण आज हामी यहाँ छौं । यो कुरा बुझिएन भने सम्र्पूण परिवर्तनको पछाडि रहेको वैचारीक मान्यता र नेतृत्वको रणनीति नबुझिएको ठहरिन्छ । अर्को कुरा नेपालमा मौलिक तरिकाले जनवादी क्रान्ति सफल गरेका छौं । यो जनवादी क्रान्ति न चीनको जस्तो न रुसको जस्तो न भियतनामको जस्तो न क्युवाको जस्तो भयो । यो नेपालको जस्तो भयो ।

हिन्दुस्थानमा कम्युनिष्टको पतन र चीनमा माओको उदय

हिजो दोस्रो विश्वयुद्धको क्रममा कम्युनिष्ट पार्टीहरु विश्वभरी फैलिदै गएका थिए । रुसमा समाजवादको निर्माण हुँदै थियो । जर्मनी नाजीसँग निकै ठुलो लडाई परिराखेको थियो । त्यसबेलामा तेस्रो विश्वमा कम्युनिष्ट क्रान्ति कसरी गर्ने भन्ने ठुलो बहस भयो । हिन्दुस्थानको कम्युनिष्ट पार्टी चीनको कम्युनिष्ट पार्टी भन्दा पुरानो पार्टी हो । सन् १९१९ बाटै शुरुभएको हो । चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी १९२१ बाट शुरु भएको हो । तर जनवादी क्रान्तिको चरणमा हिन्दुस्थानको पार्टीले त्यहाँको नेतृत्व वगर्न सकेन । त्यो सामराज्यवादीको झण्डै झण्डै पिछलग्गु जस्तो भयो । उनहरुले आफ्नो देशको अंग्रजहरुको विरुद्धको लडाईमा भारतको जनताको मनोभावनालाई समेट्न सकेन ।

रुसी सल्लाहमा ब्रिटिसंग मिल्नुपर्छ अंग्रेजसँग मिल्नुपर्छ भन्ने नीति थियो । त्यो रुसको आवस्यकता थियो । त्यो संसारको आवश्यकता थिएन । क्रान्ति कुनै निर्यात र आयातको बस्तु होइन । तर भारतीय कम्युनिष्ट नेताहरुले स्टालिनको सल्लाह अनुसार सशस्त्र संघर्ष पनि रोक्ने र उनीहरुसँग पनि सम्वाद गर्ने नीतिमा लागे । भारतीय काँग्रेसका नेता माहात्मा गान्धी जो अंग्रेज विरुद्धको आन्दोलनको नेताकोरुपमा स्थापित थिए । भारतीय कम्युनिष्ट उनीहरुका विरुद्ध जानेजस्तो भएपछि जनवादी क्रान्ति गर्न सकेन ।

तर चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी माओको नेतृत्वले स्टालिनको सल्लाहलाई अस्वीकार गरे । त्यहाँ जापानसँग मिल्नु पर्छ भन्ने थियो । माओले चीनको विशेषता अनुसार जापानसँग लडेर परास्त गरेर मात्र जनवादी क्रान्ति सम्भव हुन्छ भनेको हुनाले स्टालिनले चिनियाँ कम्युष्टि होइन भनेका थिए । यिनिहरु सामान्य विद्रोही किसन नेता मात्र हो भनेर टिप्पणी गरेका थिए । तर घटनाक्रमले के पुष्टी गर्यो भने माओत्सोतुङको नेतृत्वले लिएको कार्यदिशा सहि थियो । माओको विचार सहि थियो । नेतृत्व सहि थियो भन्ने कुराको पुष्टि गर्यो । त्यसले जनवादी क्रान्तिलाई पूर्णतामा पुर्यायो । हिन्दुस्थानमा अहिले कम्युनिष्ट के कारणले कमजोर भयो भन्दा आन्दोलनको नेतृत्व लिन सकेन ।

नेपालमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र कसरी सम्भव भयो ?

नेपालका समाजवादको विरुद्धमा लाग्ने कम्युनिष्टहरु सक्रियरुपले लाग्नुपर्छ । हामीले त्याग, तपस्या, समपर्ण र बलिदानका कृतिमानहरु कायम गर्नुपर्छ । जनतासँग जोडिनु पर्छ । उत्पीडित, जनजाति, पिडडिएका वर्ग जाति क्षेत्र समुदाय सबैसँग जोडिनु पर्छ । उनीहरुका भावना , माग र आवश्यकताको च्याम्पेन भएर निस्कनुपर्छ भन्नेमा हामी स्पष्ट छौं । अहिलेको विश्व परिस्थिति, क्षेत्रिय परिस्थितीलाई हेरेर हामीले मिल्न सक्ने जति मिलेर अलग्याउनु पर्नेलाई अलग्याएर अनि विजय हाँसिल गर्ने नयाँ बाटो हिड्न पर्छ भनेर सोच्यौं । हामीले यो नसोचेको भए के हुन्थ्यो भन्ने कुराको कल्पना गर्यौं भने बढो भयानक चित्र आउँछ ।

त्यसकारण हामीले रोल्पामा बामदेव र युवराजसँग सम्झौता गर्यौं । सिलिगुडिमा काँग्रेस बाहेका पार्टीहरुलाई बोलाएर छलफल गर्यौं । संविधानसभामा जान्छौं भन्यौं । हामीले सबै जातजाति, बर्गसमुदाय उत्पीडनमा परेका समुदायलाई एक ठाउँमा ल्याउने कोशीष गर्यौं । अहिलेको विश्व परिस्थिति हेर्दा एक्लैले सामन्तवादमाथि विजय हासिल गर्न सम्भव छैन । हामीलाई बुर्जुवाहरुको सहयोग लिनुपर्ने हुन्छ । हामीले प्रतिकृयावादी वर्ग हुँदाहुदै पनि उनीहरुसँग पनि सहकार्य गर्नु पर्छ भनेर सहमति गर्यौं । बुर्जुवाहरुको पनि सहयोग लियौं । तर कमाण्ड वा नेतृत्वमा बुर्जुवा हुन नपाओस कम्युनिष्टकै नेतृत्व होस । प्रगतिशिल बामपन्थीको नेतृृत्वको साशन सत्ता होस भन्ने हो । हामी आन्दोलनमा कम्युनिष्टको नेतृत्व कसरी स्थापित हुन्छ भन्ने कुरामा निकै सर्तक थियौं । हामीले हिन्दुस्थान, चाइना, पेरुको थुप्रै आन्दोलन अध्ययन गर्यौं । हामीले राजतन्त्र विरोधीको नेताकोरुपमा आफुलाई प्रस्तुत गर्यौं ।

कांग्रेस नेताको रुपमा प्रस्तुत गर्न सकेन काँग्रेस सम्झौतावादी, यथास्थितिवादी र बाध्य भएपछि अलिकति अगाडि सर्ने नत्र चुपलागेर बस्ने । त्यसकारण मैले बेलाबेला मैले भन्ने गर्छु, इतिहाँसमा हिरोलेमात्रै परिवर्तन गर्दैन भिलेनको पनि भूमिका हुन्छ । नेगेटिप हुन्छ तर रोल चाहि हुन्छ । भिलेन ले साह्रै मुर्खता गरिदिएन भने हिरोलाई सफल हुन गाह्रो हुन्छ । साह्रैनै मुर्खता गर्छन् । ज्यादै प्रचार गर्छन् । अन्त्यमा हिरोको अगाडि सबै झुक्नु पर्ने हुन्छ । यहाँपनि त्यस्तै भयो । यहाँ कम्युनिष्टपार्टी प्रति सबै जुट्ने अवस्था सिर्जना भयो । अहिले हामी दुईतिहाइको नेतृत्व गरिराखेका छौ । यी सबै जनताको चेतनाको कारणले सम्भव भयो । तर नेपालको जनवादी क्रान्ति चिनियाँ क्रान्ति जस्तो होइन । चिनियाको जस्तो पूरै कम्युनिष्ट पार्टीले जितेको अवस्था छैन । पुरानो सेनालाई बिघटन गरेर आफ्नो सेना स्थापना गरेको हामीले होइन । हामीले त सेना समायोजन, शान्त्रि प्रकृयाबाट आएका हौ । हामीले संविधानसभा भन्यौं ।

रुसमा त्यहाँ लेलिनले संविधानसभा भने भने तर क्रान्ति पछि त्यहि सम्विधानसभा विघटन गरी दिए । हामीले विघटन गरेनौं विघटन भएकोलाई पनि फेरी ब्यूतायौं । यो नेपालको मौलिकताको एउटा पक्ष हो । र, हामीले संघीय लोकतान्त्रि गणतन्त्रमा लगि छोड्यौं ।

विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलनमा देखिएको रोग

कम्युनिष्टको एउटा रोग भनेको हामी आफै हौं । विरोधीले त हामीलाई कहिल्यै पछार्न सकेन र सक्दैन पनि । आन्दोलन र क्रान्तिमा जहिलेपनि कम्युनिष्टहरु विजयी भएर आए । तर सत्तामा पुगेपछि उनीहरुमा जुन किसिमको वैचारिक स्खलनको प्रकृया, साँस्कृतिक विचलन प्रकृया, त्यागको ठाउँमा स्वार्थ हावी हुँदै जाने प्रकृया बढ्यो काल त्यहि भयो । पहिलो विश्व युद्धमा एक करोड र दोस्रो युद्धमा तीन करोडले ज्यान दिएर बनाएको स्वभियत संघ एउटा गोलिनै नपड्काई गुल्टीएर गयो । मुलुक पूँजीपतिको हातमा गयो । त्यहाँ कोहि विदेशी सेना आएर हमला गरेर हटाइएको होइन । कम्युनिष्ट नेताहरुमै भएको भ्रष्टिकरण र सत्तामा पुगेपछि सत्ता स्वार्थ, अन्दो र मनोगत विश्लेषणले गर्दा विश्वकम्युनिष्ट आन्दोलनमा दुर्गति भोग्नु पर्यो ।

अन्त्यमा,

अब समाजवादतिर अगाडि बढ्ने कुरापनि मौलिकतामै अगाडि बढ्ने हो । जनताको लोकप्रिय मतबाट हामी साशसन स्थापित गरेर जनतालाई विकास निर्माण, सामाजिक न्याय, सुशासन, समतामुलक समाज निर्माण गरी समाजवादको बाटोमा पुग्न तत्पर छौं । हामी महाधिवेशन सम्म जादा अझै परिमार्जन गर्छौ । यसलाई अझै विकसित गछौं । आजको दिन समाजवादको लागि हामी धेरै मेहनत र परिश्रम गरी जनताको राज्यसत्ता स्थापना गर्ने प्रण गछौं । धेरै आन्दोलन गछौं । तर, शान्तिपूर्ण तरिकाले गछौं । बुर्जुवापार्टी नेपालमा चाहिएको छैन । हामी बामपन्थी प्रगतिशिल भएर मात्रै समाजवादी आन्दोलनको तयारी गछौं ।

हामी नेपाली कम्युनिष्टहरुले यसमा निकै ध्यान दिन जरुरी छ । यसमा हामीले केही सञ्चित गरेका छौं । हामीसँग विशाल नेता तथा कार्यकार्तमा बीसौं बर्षको अनुभव छ । त्यसलाई नयाँ धारबाट परिचालन गरी नयाँ कम्युनिष्ट निर्माण गरी समाजवादको लक्ष्यमा पुग्छाैं । यसको लागि पुरानै डगम्याटिक कम्युनिष्ट बनाउने पक्षमा म छैन । यदि त्यसो सोचिएको भए म अहिले पनि मोटो मशालमै हुन्थ्ये । एकताकेन्द्र बिघटन गर्ने थिएन । माओवादीलाई शान्तिप्रकृयामा ल्याउने थिएन । माओवादी विघटन गरेर नेकपामा बनाउने थिइन । तर राष्ट्र र जनताको विश्वासप्रति र समाजवादको लक्ष्यप्रति हामी दायाँबायाँ हुन सक्दैनौं । हामी त्यसलाई पुरा गरी नयाँ जनवादी व्यवस्थामा पुग्छौं ।

(२५ औं जनयुद्व दिवसको अवसरमा नेकपा केन्द्रीय कार्यालय, धुम्बाराहीमा आयोजित कार्यक्रममा पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले गरेको सम्बोधनको सम्पादित अंश ।)

फागुन १ गते, २०७६ - १८:४० मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

केहो सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस खरिद प्रकरण ? कसरी मुछिए मन्त्री बाँस्कोटा ?

केहो सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस खरिद प्रकरण ? कसरी मुछिए मन्त्री बाँस्कोटा ?

काठमाडौं । सेक्युरिटी प्रिन्टिङ पे्रस खरिद प्रकृयामा सरकारका प्रवक्ता एंव सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री...   
बाँस्कोटासँग डिल गर्ने विजय मिश्रलाई कारबाही गर्न लेखा समितिको निर्देशन

बाँस्कोटासँग डिल गर्ने विजय मिश्रलाई कारबाही गर्न लेखा समितिको निर्देशन

काठमाडौं । प्रतिनिधि सभाको सार्वजनिक लेखा समितिले सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्री गोकुल बाँस्कोटासँग...   

नैतिकताका आधारमा राजीनामा दिएँ : गोकुल बाँस्कोटा

काठमाडौं । सरकारका प्रवक्ता एंव सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्रीबाट राजीनामा दिएका गोकुल बास्कोटाले...   
सरकार प्रवक्ताको बर्खास्तीको माग गर्दै कांग्रेसद्वारा संसद बैठकमा अवरोध

सरकार प्रवक्ताको बर्खास्तीको माग गर्दै कांग्रेसद्वारा संसद बैठकमा अवरोध

काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले सरकारका प्रवक्ता एंव सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री...   

बाँस्काेटाकाे बर्खास्तीकाे माग गर्दै कांग्रेसद्धारा राष्ट्रियसभामा अवरोध

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले सञ्चारमन्त्री गोकुल प्रसाद बाँस्कोटाको बर्खास्तीकाे माग गर्दै राष्ट्रियसभा...   

बालुवाटार छलफल, प्रचण्डले दिए बास्कोटालाई राजीनामा गराउने सुझाव

काठमाडौं । सरकारका प्रवक्ता एंव सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्री गोकुल बाँस्कोटाको विवादास्पद अडियाे...   
के छ बास्काेटाले ७० करोड कमिसन मागेको अडियोमा? (शब्द र अडियाेमा जस्ताकाे तस्तै)

के छ बास्काेटाले ७० करोड कमिसन मागेको अडियोमा? (शब्द र अडियाेमा जस्ताकाे तस्तै)

काठमाडौं । सरकारका प्रवक्ता एंव सूचना तथा सञ्चारमन्त्री गोकुल बास्कोटाले सेक्यूरिटी प्रिन्टीङ प्रेसको...   

ओली-प्रचण्डबीच भेटवार्ता, बास्काेटाकाे अडियो प्रकरणबारे छलफल

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री एवम् नेकपा अध्यक्ष केपी ओली र अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’बीच...   
ट्रम्पलाई नदेखाउन मोदीले ४५ गरिब परिवारलाई घर छोड्न निर्देशन गरे

ट्रम्पलाई नदेखाउन मोदीले ४५ गरिब परिवारलाई घर छोड्न निर्देशन गरे

काठमाडौं । अहमदाबाद नगर निगमले सोमबार नवनिर्मित मोटेरा स्टेडियमको नजिकै रहेको झुग्गी बस्तीका ४५...   

बाँके–बर्दिया तत्काल कर्णालीमा गाभिने सम्भावना छैन : अध्यक्ष दाहाल

काठमाडाैं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले तत्कालै बाँके र...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top