किन हुँदैन नेपालमा उच्चस्तरीय भ्रमण ?

काठमाडौं, २१ साउन । नेपाल–बेलायत सम्बन्धको दुई सय वर्ष पूरा भएको छ । रुस र जापानसँग नेपालको सम्बन्ध स्थापित भएको ६० वर्ष पुग्दै छ । तर, यी मुलुकबाट नेपालमा र नेपालबाट ती देशमा अहिलेसम्म उच्चस्तरीय भ्रमण सकेको छैन । आजको नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ – सरकारले तीनवटै मुलुकका सरकारप्रमुख तथा राष्ट्रप्रमुखलाई भ्रमणका लागि ‘स्ट्यान्डिङ’ निमन्त्रणा पठाइसकेको छ, तर उनीहरू आउने अझै यकिन छैन । नेपालमा लामो समयदेखि अमेरिकाबाट उच्चस्तरीय भ्रमण भएको छैन । चर्चामा चीन र भारतको राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमण भारत र चीनका राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमणको चर्चा सुरु भएको छ । तर, ‘हाई प्रोफाइल’ दुवै भ्रमण निश्चित छैन । भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जी र चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङको सम्भावित नेपाल भ्रमणबारे आ–आफ्नै ढंगले चर्चा गर्न थालिएको छ । सरकारले निमन्त्रणा गरे भारतीय राष्ट्रपति तत्कालै आउन पनि तयार रहेको सन्देश सरकारले पाएको छ । चीनका राष्ट्रपति आगामी अक्टोबरमा आउने चर्चा भए पनि यकिन छैन । राष्ट्रपति विद्या भण्डारी पनि भारत भ्रमणमा जाने सोचमा छिन् । यसअघि गत वैशाखमा तय भएको राष्ट्रपति भण्डारीको भारत भ्रमण अन्तिम समयमा आएर रद्द भएको थियो । नेपाल–बेलायत २०० वर्ष नेपाल र बेलायतबीच यही वर्ष दौत्य सम्बन्धको दुई सय वर्ष पुगेको छ । दौत्य सम्बन्धको दुई सय वर्ष मनाउने कसरत भइरहँदा दुवैतिरबाट उच्चस्तरीय भ्रमण सकेको छैन । बेलायतको राजपरिवारका सदस्य राजकुमार ह्यारीले यसै वर्ष नेपाल भ्रमण गरे । राजपरिवारका सदस्यले गरेको यो १८ वर्षपछिको पहिलो भ्रमण हो । दुवैतिर राष्ट्रप्रमुख वा सरकारप्रमुखको औपचारिक भ्रमण नै अनिश्चित छ । डेढ दशकदेखि बेलायतका राष्ट्रप्रमुख आएका छैनन् ह्यारीका हजुरबा बेलायतका राजकुमार फिलिप २९ कात्तिक ०५७ मा विश्व वन्यजन्तु कोषको कार्यक्रममा सहभागी चारदिने निजी भ्रमणमा आएका थिए । ह्यारीका बाबु राजकुमार चाल्र्स २४ माघ ०५४ मा औपचारिक भ्रमणमा आएका थिए । उनी २७ फागुनमा स्वदेश फर्किएका थिए । बेलायतकी राजकुमारी डायनाले १९–२३ फागुन ०४९ मा नेपाल भ्रमण गरेकी थिइन् । त्यसअघि बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयाले ०४३ मा नेपाल भ्रमण गरेकी थिइन् । उनी ०१८ मा पनि नेपाल आएकी थिइन् । ०४३ पछि बेलायतको राष्ट्रप्रमुखबाट नेपाल भ्रमण भएको छैन । बेलायतबाट सांसद र स्थल सेनाध्यक्षको भ्रमण बाक्लै भए पनि राजनीतिक भ्रमण सकेको छैन । बेलायतका प्रधानमन्त्री अहिलेसम्म आएकै छैनन् दौत्य सम्बन्धको दुई सय वर्षमा बेलायतका प्रधानमन्त्रीले नेपालको औपचारिक भ्रमण गरेका छैनन् । नेपालले हरेक प्रधानमन्त्रीलाई भ्रमणको निम्ता दिएको छ, तर बेलायतका प्रधानमन्त्रीको प्राथमिकतामा नेपाल परेको छैन । उपप्रधानमन्त्री तथा परराष्ट्रमन्त्री कमल थापा गत पुसमा बेलायत जाँदा बेलायतका प्रधानमन्त्री डेभिड क्यामरुनलाई प्रधानमन्त्री केपी ओलीका तर्फबाट भ्रमणको निम्ता दिएका थिए । नेपालका राजा को–को गए ? नेपालका तर्पmबाट पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र र रानी कोमलले १०–२१ भदौ ०६० मा बेलायतको निजी भ्रमण गरेका थिए । गणतन्त्र आइसकेपछि राष्ट्रप्रमुखको स्तरबाट भ्रमण भएको छैन । राजा वीरेन्द्र सन् १९८० मा राजकीय भ्रमणमा गएका थिए । उनी सन् १९९५ मा दोस्रो विश्वयुद्ध अन्त्यको पचासौँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा सहभागी बेलायत गएका थिए । उनीअघि राजा महेन्द्रले १९६० मा राजकीय भ्रमण गरेका थिए भने सन् १९०८ मा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर र उनीअघि जंगबहादुरले राजकीय भ्रमण गरेका थिए ।