किन बोलाए देउवाले कांग्रेस शीर्ष नेतालाई छलफलमा ?

काठमाडाैं । नेपाली कांग्रेसभित्र फेरि आन्तरिक राजनीति तातिन थालेको छ। महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले विशेष महाधिवेशनको तयारीमा सक्रियता बढाएसँगै सभापति शेरबहादुर देउवाले शीर्ष नेताहरूलाई आकस्मिक छलफलका लागि बोलाउनु सामान्य संयोग मात्रै होइन। यो कदमलाई कांग्रेसभित्र बदलिँदो शक्ति सन्तुलन र नेतृत्व चुनौतीसँग जोडेर हेरिन थालिएको छ।

विशेष महाधिवेशनको बहस र सभापतिको चिन्ता

महामन्त्रीद्वयले संगठन सुदृढीकरण, विधान कार्यान्वयन र नेतृत्व चयनका विषय उठाउँदै विशेष महाधिवेशनको आवश्यकता औपचारिक–अनौपचारिक रूपमा अघि सारिरहेका छन्। कांग्रेस विधानअनुसार पनि विशेष महाधिवेशन असम्भव विषय होइन। तर यसले स्वाभाविक रूपमा सभापति देउवाको नेतृत्वलाई प्रश्नको घेरामा ल्याउँछ।

देउवाका लागि विशेष महाधिवेशन भनेको केवल संगठनात्मक प्रक्रिया होइन, यो नेतृत्वको वैधता र भविष्यको सत्तासन्तुलनसँग जोडिएको विषय हो। त्यसैले महामन्त्रीहरू सक्रिय बन्दै गएपछि सभापतिले ‘ड्यामेज कन्ट्रोल’ का रूपमा शीर्ष तहमा छलफल थालेको संकेत देखिन्छ।

शीर्ष नेताहरूलाई बोलाउनुको राजनीतिक सन्देश

देउवाले कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्कासहित शीर्ष नेताहरूलाई निवासमै बोलाउनुले दुई सन्देश दिन्छ।
पहिलो, पार्टीभित्र उत्पन्न असन्तुष्टि र बहसलाई बाहिर फैलिन नदिई आन्तरिक नियन्त्रणमा राख्ने प्रयास।
दोस्रो, महामन्त्रीहरू एक्लै होइनन् भन्ने सन्देश दिँदै सभापति आफ्नो पक्षमा अझै प्रभावशाली शक्ति केन्द्र रहेको देखाउन चाहन्छन्।

कांग्रेसमा विगतदेखि नै निर्णायक क्षणमा सभापतिले ‘शीर्ष तहको छलफल’ प्रयोग गर्दै समय किन्ने र परिस्थितिलाई आफ्नो अनुकूल बनाउने रणनीति अपनाउँदै आएका छन्। अहिलेको छलफल पनि त्यही शृंखलाको निरन्तरता जस्तो देखिन्छ।

गगन–विश्वप्रकाशको सक्रियता किन अर्थपूर्ण?

गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मा दुबै युवा पुस्ताका प्रभावशाली नेता हुन्, जसले संगठनभित्र सुधार र पुस्तान्तरणको मुद्दा उठाउँदै आएका छन्। उनीहरूको सक्रियताले कांग्रेसको परम्परागत शक्ति संरचनामा चुनौती दिएको छ। देउवाका लागि यो चुनौती तुरुन्तै नेतृत्व गुम्ने खतरा नहोला, तर पार्टीको राजनीतिक एजेन्डा उनीहरूको हातमा सर्ने जोखिम भने स्पष्ट देखिन्छ।

त्यसैले सभापतिले शीर्ष नेताहरूसँग छलफल गरेर  महामन्त्रीहरूको गति रोक्ने,  विशेष महाधिवेशनको बहसलाई ‘समयपूर्व’ भन्दै कमजोर बनाउने, सहमतिको आवरणमा असन्तुष्टि व्यवस्थापन गर्ने रणनीति अख्तियार गर्न खोजेको बुझिन्छ।

सत्ता, सरकार र कांग्रेसको आन्तरिक दबाब

यो आन्तरिक हलचल सरकार सञ्चालनसँग पनि जोडिएको छ। कांग्रेस नेतृत्व सरकारको प्रमुख घटक भएकाले पार्टीभित्र अस्थिरता बढे त्यसको असर सत्ता समीकरणमा पनि पर्न सक्छ। देउवाले त्यसलाई रोक्न पार्टीभित्र ‘सबै ठीक छ’ भन्ने सन्देश दिन चाहेका छन्।

त्यसैले यो छलफल केवल संगठनात्मक विषयमा सीमित रहने सम्भावना कम छ। यसमा सरकार, गठबन्धन र आगामी राजनीतिक रोडम्यापसमेत जोडिएर छलफल हुने संकेत मिल्छ।

पहल कि प्रतिरक्षा?

देउवाले शीर्ष नेताहरूलाई बोलाउनु आक्रमण होइन, प्रतिरक्षात्मक राजनीति हो। यो कदमले सभापति अझै सक्रिय र नियन्त्रणमा रहेको सन्देश त दिन्छ, तर यसले कांग्रेसभित्र उठेका प्रश्नहरू स्थायी रूपमा सम्बोधन गर्छ कि केवल केही समयका लागि थामथुम पार्छ । त्यो हेर्न बाँकी छ।

 कुरा के स्पष्ट छ भने कांग्रेसभित्र विशेष महाधिवेशनको बहस सुरु भइसकेको छ। र, देउवाले बोलाएको यो छलफल त्यस बहसलाई दबाउने प्रयास हो कि नयाँ सहमतिको सुरुआत, यसको उत्तर कांग्रेसको आगामी राजनीतिक चालले दिनेछ।