एनसेलको शेयर खरिद–बिक्री छानबिन प्रतिवेदनले के देखायो ?

काठमाडौँ। सरकारले एनसेल आजियाटाको शेयर खरिद–बिक्रीसम्बन्धी अध्ययन तथा छानबिन समितिको प्रतिवेदन, २०८० सार्वजनिक गरेको छ। मन्त्रिपरिषद्को मंगलबार बसेको बैठकले प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै त्यसमा उल्लेख गरिएका सुझाव कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेपछि सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको हो।

पूर्वमहालेखापरीक्षक टङ्कमणि शर्मा दङ्गालको संयोजकत्वमा गठित समितिले तयार पारेको प्रतिवेदनले एनसेलको शेयर तथा स्वामित्व हस्तान्तरणका क्रममा भएका विभिन्न कारोबारबारे अध्ययन गरेको छ।

प्रतिवेदनअनुसार एनसेल आजियाटा साविकको स्पाइस सेल प्रालिका रूपमा विसं २०५८ मा स्थापना भएदेखि हालसम्म १४ पटक शेयर तथा स्वामित्व खरिद–बिक्री भएको देखिएको छ।

समितिले ती कारोबारमध्ये अधिकांश नेपालबाहिर रहेका अफसोर संरचनामार्फत भएको निष्कर्ष निकालेको छ। यस्ता कारोबारसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण अभिलेख तथा विवरण नेपालका सम्बन्धित आधिकारिक निकायमा पेस भएको नदेखिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

समितिले नेपालमा भएको शेयर तथा स्वामित्व कारोबारको वास्तविक विवरण, त्यसको वित्तीय पक्ष तथा सम्बन्धित कागजातबारे थप प्रश्न उठ्ने अवस्था देखिएको जनाएको छ।

प्रतिवेदनमा केही नेपाली शेयरधनीको कारोबारको भुक्तानीसमेत नेपालको बैंकिङ प्रणालीमार्फत नभई विदेशमै भएको उल्लेख गरिएको छ। यसले शेयर कारोबारको भुक्तानी प्रक्रिया तथा त्यससँग सम्बन्धित वित्तीय पारदर्शितामाथि प्रश्न उठाएको समितिको निष्कर्ष छ।

सरकारले प्रतिवेदनमा उल्लेखित सुझाव कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेसँगै एनसेलको शेयर कारोबारसँग सम्बन्धित विषयमा अब सम्बन्धित सरकारी निकायले प्रतिवेदनका सिफारिसअनुसार आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउने बाटो खुलेको छ।

एनसेलको स्वामित्व तथा शेयर कारोबार लामो समयदेखि सार्वजनिक चासो र सरकारी निगरानीको विषय बन्दै आएको छ। सरकारले प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेसँगै विगतका कारोबारमा देखिएका कानुनी, वित्तीय तथा नियामकीय प्रश्नको सम्बोधन कसरी हुन्छ भन्ने विषयमा थप चासो बढेको छ।