तरकारी बजारमा विचौलियाको बिगबिगी, मूल्य तोक्ने व्यापारी नै !

काठमाडौं । उपभोक्ताले महँगोमा तरकारी किन्नुपर्ने, किसानले भने सस्तोमै बेच्न बाध्य हुने अवस्था अहिले पनि उस्तै छ । बीचमा मोटाएको छ त केवल विचौलिया र थोक व्यापारीको सञ्जाल ।

देशका मुख्य तरकारी बजारमा दैनिक मूल्य निर्धारणको जिम्मा औपचारिक रूपमा कृषि उपज बजार विकास समितिसँग भए पनि व्यवहारमा भने मूल्य व्यापारीकै ‘इशारा’मा तय हुने गरेको गुनासो बढ्दो छ । समितिले मूल्य सार्वजनिक गर्ने काम मात्रै गर्ने, तर वास्तविक नियन्त्रण व्यापारी समूहकै हातमा रहने अवस्था देखिएको छ ।

कालीमाटी लगायतका ठूला तरकारी बजारमा बिहानै व्यापारीबीच हुने ‘अन्डरस्ट्यान्डिङ’ ले दिनभरको मूल्य तय हुने गरेको किसानहरू बताउँछन् । किसानले खेतबाट ल्याएको गोलभेँडा, आलु, प्याज वा हरियो तरकारीको भाउ व्यापारीले आफूअनुकूल घटाउँछन्, तर उपभोक्तासम्म पुग्दा मूल्य दोब्बर नजिक पुग्ने गरेको छ ।

उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूका अनुसार बजार विकास समिति मूल्य अनुगमन र नियन्त्रणमा प्रभावकारी बन्न नसक्दा विचौलियाको चलखेल मौलाएको हो । समितिले दैनिक मूल्यसूची सार्वजनिक गरे पनि बजारमा वास्तविक कारोबार त्योभन्दा फरक दरमा हुने गरेको आरोप छ ।

उत्पादन हाम्रो, दुःख हाम्रो, तर मूल्यको खेल अरूकै हातमा रहेकाे किसानहरू बताउँछन् । उपभोक्ताले पनि सस्तो पाउँदैनन् । फाइदा उठाइरहेका छन् बीचका व्यापारी । सरकारले वर्षौंदेखि कृषि बजार व्यवस्थित बनाउने दाबी गरे पनि तरकारी बजारमा अझै ‘जसको शक्ति, उसकै मूल्य’ भन्ने अवस्था अन्त्य हुन सकेको छैन।

यस्तो छ आजका लागि कृषिउपजको थोक मूल्य 

लीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिले आजका लागि कृषिउपजको अधिकतम थोक मूल्य निर्धारण गरेको छ ।

समितिका अनुसार गोलभेँडा ठूलो (भारतीय) प्रतिकिलो रु ९०, गोलभेँडा सानो (लोकल) प्रतिकिलो रु ५२, गोलभेँडा सानो (भारतीय) प्रतिकिलो रु ७०, गोलभेँडा सानो (तराई) प्रतिकिलो रु ६०, गोलभेँडा साना (टनेल) रु ८०, आलु रातो (लाम्चो) प्रतिकिलो रु ३०, आलु रातो (गोलो) प्रतिकिलो रु २५ र प्याज सुकेको (भारतीय) प्रतिकिलो रु ३८ रहेको छ ।

यसैगरी, गाजर (लोकल) प्रतिकिलो रु ६०, बन्दा (लोकल) प्रतिकिलो रु ४०, काउली स्थानीय प्रतिकिलो रु ५०, रातो मूला प्रतिकिलो रु ७५, सेतो मूला (हाइब्रिड) प्रतिकिलो रु २०, भन्टा लाम्चो प्रतिकिलो रु ४० र भन्टा डल्लो प्रतिकिलो रु ६० कायम भएको छ ।

त्यसैगरी, बोडी (तने) प्रतिकिलो रु ७०, मकै बोडी प्रतिकिलो रु ८०, घिउ सिमी (लोकल) प्रतिकिलो रु १००, घिउ सिमी (हाइब्रिड) प्रतिकिलो रु ८०, घिउ सिमी (राजमा) प्रतिकिलो रु ९०, भटमास कोसा प्रतिकिलो रु १३०, तीते करेला प्रतिकिलो रु ७०, लौका प्रतिकिलो रु ५०, परवर (लोकल) प्रतिकिलो रु ६०, परवर (तराई) प्रतिकिलो रु ५५, चिचिन्डो प्रतिकिलो रु ४५, घिरौँला प्रतिकिलो रु ५०, झिगुनी प्रतिकिलो रु ८०, फर्सी पाकेको प्रतिकिलो रु ६०, हरियो फर्सी (लाम्चो) प्रतिकिलो रु ६०, हरियो फर्सी (डल्लो) प्रतिकिलो रु ४०, सखरखण्ड प्रतिकिलो रु ७०, भिन्डी प्रतिकिलो रु ५० र पिँडालु प्रतिकिलो रु ५०, र स्कुस प्रतिकिलो रु ५५ कायम गरिएको छ ।

रायोसाग प्रतिकिलो रु ८०, पालुङ्गो प्रतिकेजी रु १२०, तोरीसाग प्रतिकिलो रु ४०, चमसुरको साग प्रतिकेजी रु १२०, मेथीको साग प्रतिकिलो रु १००, हरियो प्याज प्रतिकिलो रु १५०, च्याउ (कन्य) प्रतिकिलो रु १६०, च्याउ (डल्ले) प्रतिकिलो रु ४००, राजा च्याउ प्रतिकेजी रु ३२० र सिताके च्याउ प्रतिकेजी रु १,००० निर्धारण गरिएको छ ।

कुरिलो प्रतिकिलो रु ३५०, ब्रोकाउली प्रतिकिलो रु १२०, चुकुन्दर प्रतिकिलो रु ५५, निगुरो प्रतिकिलो रु ८०, रातो बन्दा प्रतिकिलो रु ५०, सजीवन प्रतिकिलो रु १२०, तोरीसाग प्रतिकिलो रु ४०, जिरीको साग प्रतिकिलो रु ११०, पार्सले प्रतिकिलो रु ३००, सेलरी प्रतिकिलो रु १३०, सौफको साग प्रतिकेजी रु १००, पुदिना प्रतिकिलो रु १००, गान्टेमुला प्रतिकिलो रु ६०, इमली प्रतिकिलो रु १८०, तामा प्रतिकिलो रु १५०, तोफु प्रतिकिलो रु १५० र गुन्द्रुक प्रतिकिलो रु ३०० तोकिएको छ ।

स्याउ (झोले) प्रतिकिलो रु २३०, स्याउ (फुजी) प्रतिकिलो रु २८०, कागती प्रतिकेजी २८०, केरा (मालभोग) दर्जन २२०, केरा (नेपाली) २००, अनार प्रतिकिलो रु ४५०, अङ्गुर (हरियो) प्रतिकिलो रु ३२०, अङ्गुर (कालो) प्रतिकिलो रु ४५०, तरबुजा हरियो प्रतिकिलो रु ३८, भुइँकटहर प्रतिगोटा रु २५०, काँक्रो (लोकल) प्रतिकिलो रु ६०, काँक्रो (हाइब्रिड) प्रतिकिलो रु ३०, काँक्रो (लोकलक्रस) प्रतिकिलो रु ५५, रुखकटहर प्रतिकिलो रु ६०, नासपाती (चाइनिज) प्रतिकिलो रु २५०, मेवा (नेपाली) प्रतिकिलो रु ९०, मेवा (भारतीय) प्रतिकिलो रु १००, लिच्ची प्रतिकिलो रु २३०, र एभोकाडो प्रतिकिलो रु ८०० निर्धारण गरिएको छ ।

यसैगरी, नरिवल (काँचो) प्रतिकिलो रु ८०, नरिवल (हरियो) प्रतिकिलो रु १७०, अदुवा प्रतिकिलो रु १८०, सुकेको खुर्सानी प्रतिकिलो रु ४३०, खुर्सानी हरियो (लाम्चो) प्रतिकिलो रु १००, खुर्सानी हरियो (बुलेट) प्रतिकिलो रु १००, माछे खुर्सानी प्रतिकिलो रु ६०, भेडेखुर्सानी प्रतिकिलो रु ६५, हरियो लसुन प्रतिकिलो रु २००, हरियो धनियाँ प्रतिकिलो रु १००, लसुन सुकेको (चाइनिज) प्रतिकिलो रु २००, लसुन सुकेको (नेपाली) प्रतिकिलो रु १२०, छ्यापी सुकेको प्रतिकिलो रु १४०, माछा (रहु) प्रतिकिलो रु ३३०, ताजा माछा (बचुवा) प्रतिकिलो रु ३०० र ताजा माछा (छडी) प्रतिकिलो रु २६० निर्धारण गरिएको छ ।