थाइल्याण्डकी पूर्वमहारानी सिरिकितको निधन

काठमाडौँ। थाइल्याण्डकी पूर्वमहारानी सिरिकित किटियाकाराको शुक्रबार ९३ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। थाइल्याण्डको रोयल हाउसहोल्ड ब्यूरोका अनुसार उनको मृत्यु बैंककस्थित अस्पतालमा भएको हो।

उनी गत अक्टोबर १७ देखि रगतको संक्रमण (ब्लड इन्फेक्सन) बाट पीडित थिइन्। चिकित्सकहरूको निरन्तर प्रयासपछि पनि उनको स्वास्थ्यमा सुधार हुन सकेन।

हालका वर्षहरूमा उनी स्वास्थ्य समस्याका कारण सार्वजनिक जीवनबाट प्रायः टाढा रहेकी थिइन्। उनका पति, पूर्वराजा भूमिबोल अदुल्यादेजको सन् २०१६ को अक्टोबरमा निधन भएपछि उनी दरबारका केही औपचारिक कार्यक्रममा मात्रै देखिन्थिन्।

सामाजिक सेवामुखी र वातावरणप्रेमी महारानी

महारानी सिरिकित थाइल्याण्डमा गरिब र सीमान्तकृत समुदायको सहयोग, परम्परागत शिल्पकलाको संरक्षण, र वातावरण बचाउने परियोजनाहरूको सुपरिवेक्षणका लागि परिचित थिइन्।

उनले देशका ग्रामीण क्षेत्रमा आधारित “क्वीन सिरिकित प्रोजेक्ट” मार्फत हस्तकला र महिला उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन दिइरहेकी थिइन्।  उनको अगस्ट १२ को जन्मदिनलाई थाइल्याण्डमा “आमाको दिवस (Mother’s Day)” का रूपमा मनाइन्छ।

देशभरका घर, कार्यालय र सार्वजनिक स्थानहरूमा उनको तस्बिर झुन्ड्याइएको देख्न सकिन्थ्यो। सिरिकितले आफ्नो जीवनकालमा कम्बोडियाली शरणार्थीहरूलाई सहयोग गर्ने, र देशका हरियाली क्षेत्रहरूलाई विनाशबाट जोगाउने अभियानमा सक्रिय भूमिका खेलेकी थिइन्।

दरबारभित्रको प्रभाव र विवाद

यद्यपि उनको छवि सामाजिक सेवामुखी भए पनि पछिल्ला दशकमा थाइल्याण्डको राजनीतिक अस्थिरताका क्रममा उनी विवादमा पनि तानिइन्। दुईपटकको सैन्य अधिग्रहण, र पटक–पटक भएका रक्तपातपूर्ण सडक प्रदर्शनहरूका बीच उनी राजदरबारको पर्दा पछाडिको प्रभावशाली पात्रको रूपमा चर्चा गरिन्थिन्।

उनी एकपटक प्रहरीसँगको झडपमा मारिएका एक प्रदर्शनकारीको अन्त्येष्टिमा उपस्थित हुँदा राजनीतिक रूपमा एक पक्षको समर्थन गरेको आशंका गरिएको थियो। विश्लेषकहरूले त्यसलाई थाइल्याण्डमा राजतन्त्र र लोकतन्त्रबीचको द्वन्द्वको प्रतीकात्मक क्षणका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

दरबारको अन्तिम सार्वजनिक तस्बिर

उनको ८८औं जन्मदिनको अवसरमा दरबारले जारी गरेको तस्बिरमा छोरा राजा महा वजिरालोङ्कोर्न र राजपरिवारका अन्य सदस्यहरू पूर्वमहारानीलाई चुलालोङ्कोर्न अस्पतालमा भेट्न गएको देखिएको थियो। त्यो तस्बिरले महारानीको कमजोर स्वास्थ्य र राजपरिवारको आत्मीय सम्बन्ध दुबैलाई जनाएको थियो।

कुलीन परिवार र ऐतिहासिक सन्दर्भ

सिरिकित किटियाकारा अगस्ट १२, १९३२ मा बैंककको एक धनी र कुलीन परिवारमा जन्मेकी थिइन् । उही वर्ष थाइल्याण्डमा निरपेक्ष राजतन्त्रको अन्त्य र संवैधानिक शासनको सुरुवात भएको थियो। उनका आमा–बुबा दुवै वर्तमान चक्री राजवंशका पहिलेकाका राजासँग सम्बन्धित थिए।

सिरिकितको निधनसँगै थाइल्याण्डले आधुनिक युगको सर्वाधिक प्रिय र प्रभावशाली शाही व्यक्तित्व गुमाएको छ। उनको सम्झनामा देशभर आधिकारिक श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम आयोजना गरिने थाइल्याण्डको दरबारले जनाएको छ।