रेकर्डको सुन, चुलिँदो आकर्षण : लगानीभन्दा पनि विश्वासको प्रतीक

काठमाडौं । नेपाली बजारमा सुन फेरि चम्किएको छ । बजारमा मात्र होइन, आम नेपालीको सोचमा पनि । शुक्रबार प्रतितोला दुई लाख ५८ हजार रुपैयाँ पुगेपछि सुनको मूल्यले फेरि नयाँ इतिहास रच्यो । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार यो मूल्य देशको हालसम्मकै सर्वोच्च हो।

तर आश्चर्य के छ भने, मूल्य बढेसँगै सुन किन्ने भीड भने घटेको छैन । बरु उल्टो बढ्दै गएको छ।  महासंघका प्रथम उपाध्यक्ष धर्मसुन्दर बज्राचार्यका अनुसार सुनको मूल्य बढ्दै जाँदा माग पनि बढेको छ। धेरैजसो मानिस अहिले ‘अझ बढ्छ’ भन्ने अपेक्षामा सुन किनिरहेका छन्।

तिहारले बढायो सुनको चमक

धनतेरस र लक्ष्मीपूजाको बेला सुनचाँदीको खरिद नेपाली परम्पराको हिस्सा हो। हरेक वर्षजस्तै यसपालि पनि तिहार नजिकिँदै गर्दा बजारको चमक सुनमै केन्द्रित छ। बज्राचार्यका अनुसार, “हामीले तिहारमा मात्रै चार–पाँच सय किलो सुन र २० हजार किलो चाँदी बिक्री हुने अनुमान गरेका छौं।”

यो संख्या केवल धार्मिक प्रथासँग सम्बन्धित होइन, आर्थिक विश्वाससँग पनि जोडिएको छ।
सुन अहिले “सुरक्षित लगानी” को पर्याय बनेको छ — बैंकमा ब्याज घटेको, सेयर बजार स्थिर, र जग्गा कारोबार सुस्त भएको अवस्थामा सुनले आम नागरिकको भरोसा तानेको हो।

नेपालमा सुनको मूल्य सिधै अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग जोडिएको हुन्छ। शुक्रबार विश्वबजारमा सुन प्रतिऔंस ४,३६८ अमेरिकी डलर मा कारोबार भइरहेको छ। बजार विश्लेषकहरूका अनुसार सन् २०३० सम्म सुनको मूल्य ५,१५५ डलर प्रतिऔंस पुग्न सक्छ।

“बैंक अफ अमेरिका” लगायतका संस्थाहरूले पनि निकट भविष्यमा सुनको माग घट्ने कुनै संकेत नदेखिएको बताइरहेका छन्। त्यो खबरले नेपाली उपभोक्तालाई थप प्रोत्साहन दिएको छ । कसैले “धनतेरसको लागि” भन्दै सुन किनिरहेका छन्, कसैले “भविष्यको लागि”।

मूल्य तीव्र रूपमा बढेपछि केही साताअघि बजारमा सुनको अभाव देखिएको थियो। असोज २६ सम्म बैंकहरूमा जम्मा ९५ किलो सुन मात्र मौज्दात रहेको नेपाल बैंकर संघले जनाएको थियो। तर माग बढेसँगै पछिल्लो एक सातामै ६ वटा वाणिज्य बैंकहरूले ३०० किलो सुन आयात गरेका छन्।

अब बजारमा आपूर्ति सहज हुन थालेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ। नेपालमा सुन आयातको अधिकार वाणिज्य बैंकहरूसँग मात्र छ, जसले माग अनुसार नेपाल राष्ट्र बैंकको स्वीकृतिमा सुन भित्र्याउँछन्।

सुन : लगानी कि भावनाको धरोहर ?

नेपालमा लगानी प्रयोजनका लागि सुन किन्ने अनुमति छैन। तर मध्यम वर्गदेखि उच्चवर्गसम्मका परिवारहरूका लागि सुन अझै पनि “आर्थिक सुरक्षाको धरोहर” हो। कसैले त गहना बनाउँछन्, कसैले घरको तिजोरीमा बिस्केटका रूपमा राख्छन्।

उच्च वर्गका केहीले अनौपचारिक बजारबाट बिस्केट खरिद गरिरहेको व्यवसायी बज्राचार्यको भनाइ छ। “सुन अहिले लाभको होइन, सुरक्षित भविष्यको प्रतीक बनेको छ,” उनी भन्छन्।

भोलिको सुन अझ चम्कने ?

विश्व अर्थतन्त्र अनिश्चित छ । मुद्रास्फीति, युद्ध, तेल मूल्यको उतार–चढाव। यी सबै कारणले सुनलाई अझ आकर्षक बनाइरहेका छन्। बजार विश्लेषकहरूका अनुसार “सुन केवल गहना होइन, अस्थिर समयको भरोसा पनि हो।”

नेपालको सुन बजार पनि यही मनोविज्ञानले चलिरहेको छ । मूल्य बढ्छ भन्ने डर, तर त्यो नै किन्ने कारण ।  त्यसैले, अहिलेको सुन केवल बजारको चमक होइन। यो नेपाली मनको विश्वास हो, जसले अझै पनि सुनलाई भाग्य र भरोसाको प्रतीक बनाइरहेको छ।