सप्तकोसी उर्लियो : दशकौंको रेकर्ड तोड्दै बाढीको उच्च सतर्कता

सुनसरी । आइतबार बिहान कोशी ब्यारेजको धारा गडगडाउँदै गर्जियो—  मापन यन्त्रमा देखिएको अंकले सबैलाई अचम्ममा पार्‍यो : ५ लाख १० हजार ९६० क्युसेक पानी।  यो केवल संख्या होइन, सन् १९८९ पछि पहिलोपटक सप्तकोसी यस्तो उर्लिएको क्षण हो।

सबै ढोका खोलिँदा ब्यारेज सुनसान

सप्तकोसी ब्यारेजका ५६ वटै ढोका पूर्ण रूपमा खोलिएका छन्। ब्यारेज वरिपरि सामान्यतया व्यस्त रहने सडक अहिले सुनसान छ— सवारीसाधन र पैदल यात्रु दुबैलाई रोक लगाइएको छ।

“पानीको बहाव अत्यधिक छ, कुनै पनि आकस्मिक घटना हुनसक्छ,” भन्नुहुन्छ सुनसरीका प्रहरी प्रमुख एसपी केशव कुमार थेबे। उनका अनुसार ब्यारेज नजिकका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने तयारी भैरहेको छ।

३६ वर्षपछि नयाँ रेकर्ड

कोशी ब्यारेज कार्यालयका अनुसार, सन् १९८९ मा ४ लाख ७२ हजार क्युसेक पानी बगेको ऐतिहासिक रेकर्ड थियो। यो पटक त्योभन्दा पनि ३८ हजार क्युसेक बढी बहाव मापन भएको छ। अर्थात् — कोशी फेरि एकपटक आफ्नो “सर्पजस्तो रुप” देखाउँदैछ।

किन डर लाग्छ कोशीको उर्लाइ?

कोशीलाई “नेपालको शोक नदी” भनेर चिनिन्छ। यसले विगतमा पटक–पटक धार परिवर्तन गरेर बस्ती र खेती दुबै बगाएको इतिहास बोकेको छ।  १९५४ र २००८ का बाढीले हजारौँ मानिस विस्थापित बनेका थिए। त्यो स्मृति अझै ताजा छ — र आज पनि ब्यारेज नजिकका गाउँमा त्यही त्रास पुनः जगाएको छ।

उच्च सतर्कता र सम्भावित जोखिम

सुरक्षा निकायहरू उच्च सतर्कतामा छन्। ब्यारेज क्षेत्रको नियमित अनुगमन भइरहेको छ भने स्थानीय प्रशासनले नदी किनारका बासिन्दालाई “नजिक नजान” चेतावनी दिएको छ।
सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीका टोलीहरू ब्यारेज र तटबन्ध आसपास खटिएका छन्।

“हामी अहिले ‘रेड अलर्ट’मा छौँ,”  ब्यारेज कार्यालयका एक प्राविधिक भन्छन्, “यदि बहाव अझै बढ्यो भने, तटबन्धका कमजोर भागहरूमा तत्कालिक मरम्मत गर्नुपर्ने हुन्छ।”

बंगालको खाडीबाट आएको जलवाष्पयुक्त हावा अझै सक्रिय छ। मौसमविद्हरूका अनुसार कोशी प्रदेशका पहाडी क्षेत्रहरू— इलाम, पाँचथर, धनकुटा, भोजपुर—मा अझै भारी वर्षा हुने सम्भावना छ।

यसले कोशीको जलस्रोतमा थप पानी थप्ने भएकाले  सतर्कता अझ बढाउनुपर्ने विभागले जनाएको छ। कोशी फेरि उर्लिएकी छ।  यो केवल नदीको प्रवाह होइन— स्मृतिको बाढी पनि हो, जसले दशकौंअघिको त्रासलाई फेरि ब्यूँताएको छ।