‘छरछिमेकमा सहयोग हराउँदै, प्रतिस्पर्धा बढ्दै’

टीकापुर । “पहिलेको समाज सम्झँदा अझै मन रमाउँछ,” जानकी गाउँपालिकाको खैरीफाँटाकी ज्येष्ठ नागरिक सीता विष्ट भन्छिन्, “त्यतिबेला छिमेकीसँग मात्र होइन, आगोसम्म सापटी चल्थ्यो। एक घरमा चुलो बालेपछि वल्लोपल्लोले त्यहीँ आगो लिएर सल्काउँथ्यौं।”

तर अहिले उनलाई समाज बदलिएको महसुस हुन्छ। “आजभोलि सहयोग होइन, प्रतिस्पर्धा मात्र देख्छु,” उनले दुःखेसो पोखिन्।

त्यस्तै अर्की स्थानीय देवु रावललाई पनि विगत याद आउँछ। उनी भन्छिन्, “घर बनाउन, खेती गर्न छिमेकी मिलेर हातेमालो गर्थ्यौं। अहिले पैसा भएकाले नभएकालाई हेप्ने चलन बढेको छ।”

पार्वती गिरीलाई त अघिल्लो पुस्ताको आत्मीयता अझै स्मरणीय लाग्छ। “पहिले दाल एक घरमा, तरकारी अर्को घरमा पाक्थ्यो, अनि सबैले छाक टाठ्यौं। आज मासु पाक्ने घर र तरकारी पकाउने घरबीचको दूरी बढेको छ।”

तर सबैले नकारात्मक मात्र अनुभव गरेका छैनन्। रोजगारीका लागि विदेशिएका बर्दियाका बलिराज बम भन्छन्, “मेरो परिवारलाई पाल्न छिमेकीले भरपुर सहयोग गरेका छन्। छिमेकी सहयोगी भए समाज नै सुन्दर हुन्छ।”

त्यस्तै उज्जले तिरुवाले अहिले पनि खाद्यान्न वा रकम सरसापट चलिरहेको बताए। “पहिलेजस्तो आगोपानी सापटी छैन, तर समस्या पर्दा छिमेकीले अझै सघाउँछन्। सहयोग नरहे समाज पनि रहन्न।”

यद्यपि केहीले अहिले छिमेकीबीच संवाद घटेको महसुस गरेका छन्। कौशी परियार भन्छिन्, “पहिले समस्या समाधान छिमेकमै हुन्थ्यो। आज संवाद कम भएको छ। सम्बन्धमा आत्मीयता बढाउनैपर्छ।”

शिक्षक पूर्ण विकका अनुसार समाजको सम्बन्ध पातलिँदै जानु चिन्ताजनक संकेत हो। “समूह बनाएर सामूहिक छलफल गर्नुपर्छ। टोल सफा गर्ने, विपन्नलाई राहत दिने, सांस्कृतिक कार्यक्रम गर्ने जस्ता क्रियाकलापले सम्बन्ध नजिक्याउँछ,” उनले सुझाए।