प्रचण्डको नयाँ कदमः माओवादीमा परिवारवाद अन्त्यको चुनौती

काठमाडौं ।  नेकपा माओवादी केन्द्रमा परिवारवाद (नेपोटिजम) अन्त्य गर्ने ऐतिहासिक निर्णय हालै सार्वजनिक भएको छ। पार्टी अध्यक्ष प्रचण्डको पहलमा अघि बढाइएको यो कदमले नेकपा माओवादी केन्द्रको नेतृत्व र कार्यशैलीमा सकारात्मक परिवर्तनको संकेत दिएको छ।

शुक्रबारको केन्द्रीय समिति बैठकमा प्रचण्डले पार्टीका सबै नेताहरूलाई सम्बोधन गर्दै भनेका थिए, “नेपोटिजमको आरोप हामीमाथि पनि छ। कार्यविधि बनाएर पारिवारिक सदस्यहरूका बारेमा निर्णय लिऔं। संस्कार, कार्यशैली र चालचलनसम्बन्धी नीति बनाएर जाऔं।”

उनको दृष्टिकोण स्पष्ट थियो। प्रचण्डका अनुसार परिवारवाद, नातावाद, गुटवाद, कृपावाद र आफन्तमै मात्र प्राथमिकता दिने प्रवृत्ति नेपोटिजमको अलग–अलग रूप हुन्। उनले बैठकमा भने, “आफ्नो गुटको मान्छेले जे गरे पनि छुट दिने, आफ्नो गुटको छैन भने त्यसलाई खोइरो खन्ने प्रवृत्ति पनि नेपोटिजम भित्रै पर्छ।”

नेपोटिजमको अन्तर्राष्ट्रिय र ऐतिहासिक सन्दर्भ

प्रचण्डले नेपोटिजमको शब्दको उत्पत्ति र यसको प्रयोगको इतिहाससमेत पार्टीसँग साझा गरे। उनले स्पष्ट पार्दै भने, “नेपोटिजम पश्चिमतिरबाट आएको शब्द हो। यसले विभिन्न देशमा युवाहरूलाई राजनीतिक आन्दोलनमा सक्रिय बनाउन, सत्ता परिवर्तनको लागि र सरकार विरुद्ध जनतामा चेतना जगाउन प्रयोग भएको हो। नेपाल पहिलो होइन र अन्तिम पनि हुनेछैन।”

उनको यो दृष्टिकोणले देखाउँछ कि नेपोटिजम केवल नेपालको समस्या होइन, तर विश्वव्यापी राजनीतिक प्रणालीमा देखा पर्ने चुनौती हो। तर उनले जोड दिए कि यसको संवेदनशीलता कम आँक्नु हुँदैन। नेपालमा पनि परिवारवाद, गुटवाद र कृपावादलाई हटाउन आवश्यक छ।

प्रचण्डले थपे, “हामीले यसबाट शिक्षा लिएर नयाँ ढंगले अघि बढ्नुपर्छ। मेरो प्रस्तावको मूल भावना यही हो।”

पार्टीभित्रको वर्तमान अवस्था

माओवादी केन्द्रमा परिवारवादको मुद्दा पुरानो र पेचिलो छ। पार्टीभित्र धेरै नेताहरूका परिवारका सदस्यहरू सचिवालय, कमिटी र विभिन्न जिम्मेवारीहरूमा कार्यरत छन्। यो संरचना दीर्घकालीन रूपमा स्थापित भएकाले कार्यान्वयनमा ठूलो चुनौती छ।

एक केन्द्रीय सदस्यले भने, “होला त हाम्रो पार्टीमा परिवारवादको अन्त्य हुनेछ। तर वास्तविकता ठ्याक्कै त्यही हो कि कार्यान्वयन सजिलो छैन।”

नेता रहिश शाहले भने, “यदि यसलाई सही रूपमा लागू गर्न सकियो भने, पार्टीमा शुद्धीकरण हुनेछ र जनतामा सकारात्मक सन्देश जानेछ।”

पार्टीभित्रका केही नेताहरू अझै आफ्नो गुट र परिवारजनलाई प्राथमिकता दिने प्रवृत्तिमा छन्। यसैले यो निर्णयको सफलता केवल घोषणामा सीमित रहन सक्छ भन्ने संभावनालाई नजरअन्दाज गर्न सकिँदैन।

प्रचण्डको प्रतिबद्धता

प्रचण्डले बैठकमा आफ्नो प्रतिबद्धता स्पष्ट पारे। उनले भने, “हाम्रो जीवनशैली, कार्यशैली, कार्यालय व्यवस्थापन सबैलाई निश्चित संहिताभित्र ल्याउन सक्छौं। अब ठोस र व्यावहारिक रूप निर्धारण गर्नु पर्छ।”

उनको यो प्रतिबद्धता केवल नीति बनाउने सीमामा सीमित छैन। उनले पार्टीभित्रको संस्कार, मूल्य र चालचलनमा परिवर्तन ल्याउने विचार राखेका छन्। जेनजी आन्दोलनपछि सिकेका पाठ र अनुभवको आधारमा, प्रचण्डले नयाँ कार्यशैली लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता महसूस गरेका छन्।

परिवारवाद हटाउने यो प्रक्रिया सजिलो छैन। माओवादी केन्द्रमा अझै नेतृत्व गुट र व्यक्तिगत नजिकको व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिने परम्परा छ।

उदाहरणका लागि, सचिवालयमा कार्यरत धेरै नेताहरूका नजिकका परिवारजन र साथीहरू जिम्मेवारीमा छन्। यसले गर्दा कुनै पनि निर्णय व्यवहारिक रूपमा लागु गर्न चुनौतीपूर्ण हुन्छ।

पार्टीभित्रको यस संरचनामा सुधार ल्याउनका लागि प्रचण्डलाई कडा निगरानी, पारदर्शिता र सहमति प्रक्रिया लागू गर्नु पर्नेछ। यसका लागि समय, धैर्य र नेतृत्वको व्यक्तिगत प्रतिबद्धता अत्यावश्यक छ।

युवाहरू र पार्टी कार्यकर्ताहरूले परिवारवाद अन्त्य गर्ने कदमको स्वागत गरेका छन्। युवा नेता र कार्यकर्ताहरूको दृष्टिमा, यो कदम पार्टीमा नयाँ विश्वास जगाउने अवसर हो।

एक युवा नेता भन्छन्, “यदि परिवारवाद हटाइयो भने, पार्टीभित्र निर्णय प्रक्रियामा निष्पक्षता र पारदर्शिता आउनेछ। यो जनताको विश्वास जित्ने अवसर पनि हो।”

यो कदमले युवाहरूमाझ राजनीतिक सक्रियता र विश्वास बढाउने सम्भावना छ। तर, यदि कार्यान्वयनमा असफल भयो भने, निराशा र आलोचना पनि उत्तिकै तेज हुनेछ।

पार्टीका नेताहरू र कार्यकर्ताहरू अहिले परिवारवाद अन्त्यको वास्तविक प्रभावको पर्खाइमा छन्। प्रश्न भनेकै के हाे भने माओवादी केन्द्र वास्तवमै परिवारवादमुक्त हुनेछ, कि यो केवल घोषणामा सीमित रहन्छ ?

विश्लेषकहरूका अनुसार, प्रचण्डको व्यक्तिगत प्रतिबद्धता, नीति कार्यान्वयन क्षमता, र पार्टीभित्रको समर्थन यस निर्णयको सफलता वा असफलता निर्धारण गर्ने मुख्य तत्व हुन् ।

यदि प्रचण्डले व्यक्तिगत रूपमा पारिवारिक लाभ र गुटवादबाट टाढा रहन सके र नयाँ कार्यशैली लागू गर्न सके, माओवादी केन्द्रमा शुद्धीकरण र नयाँ विश्वासको वातावरण बन्न सक्छ ।

नेकपा माओवादी केन्द्रमा परिवारवादको अन्त्य केवल राजनीतिक घोषणामा सीमित होइन। यो कदमले पार्टीको नेतृत्व, कार्यशैली, संस्कृति र मूल्य प्रणालीमा वास्तविक परिवर्तन ल्याउन सक्छ ।

तर वास्तविक सफलता नीति बनाउने र कार्यान्वयन गर्ने क्षमतामा निर्भर रहनेछ । प्रचण्डको नेतृत्वमा यो प्रक्रिया अघि बढ्ने छ कि केवल घोषणामा सीमित रहन्छ, समयले मात्र देखाउनेछ ।