दशैँ खर्च जुटाउन माटो बेच्ने परम्परा

महोत्तरी । दशैँ नजिकिँदै गर्दा महोत्तरीका थारु र अन्य श्रमिक परिवारले चाडपर्व मनाउने खर्च जुटाउन माटो बेच्न थालेका छन्। आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारका महिलाले घर लिपपोत गर्न प्रयोग हुने विभिन्न रङका माटो सङ्कलन गरी स्थानीय बजारमा बिक्री गरेर आम्दानी गरिरहेका छन्।

नवरात्र सुरु भएसँगै गाउँगाउँमा कमेरे (सेतो), पहेँलो, चिम्टाइलो र रातो माटोको माग तीव्र हुने गरेको छ। नदी किनार, पोखरीका डिल, पुराना खाल्डा र चुरे क्षेत्रका थुम्काबाट संकलन गरिने यी माटोले ग्रामीण घरका बाँस–चोयाको भित्तालाई चिटिक्क बनाइन्छ।

भङ्गाहा–४ की हेमनी सदा मुसहर भन्छिन्, “हामीसँग चाडपर्वका लागि अलग बचत हुँदैन। अहिले माटो बेचेर दशहरा मेलाको खर्च जुटाइरहेका छौँ।”

भङ्गाहा–६ की पुर्नी महराले नवरात्र सुरु भएदेखि पाँच हजार रुपैयाँ बराबरको माटो बेचिसकेकी छन्। उनले अझै दुई–तीन दिन काम गर्दा पाँच–सात हजार रुपैयाँ थप आम्दानी हुने विश्वास व्यक्त गरिन्।

थारु बस्तीमा यो व्यस्तता झन् बढी देखिन्छ। महिलाहरू समूह बनाएर माटो खन्न, ओसार्न र बजारमा बेच्न जुटिरहेका छन्। स्थानीय आसवती चौधरीका अनुसार दशैँमा संकलन गरिएको माटो दीपावली र छठसम्म पनि बेच्न सकिन्छ, जसले मेलामा रमाउन र बालबालिकाको रहर पुरा गर्न सहज हुन्छ।

महोत्तरीका भङ्गाहा, मेघरोल, मदनपट्टी, पर्सा, धरमपुर, भीमगढ, मझौलिया, बनरा, गोरहन्ना, निगौल, बिसरपुर, गौशाला, रजखोरबिर्ता र धनसपुरसहितका बस्तीमा अहिले माटो सङ्कलन र बिक्रीको चहलपहल बढेको छ।

स्थानीयको भनाइमा, पछिल्ला वर्षमा पक्कीघर बढ्दै गए पनि परम्परागत घर लिपपोत गर्ने संस्कृतिले अझै यो कामलाई जीविकोपार्जनको अतिरिक्त स्रोत बनाइरहेको छ।