कांग्रेसका विद्रोही रुम्दालीको नयाँ सुरुवातः गाँजा खेतीको अध्ययन, युवा व्यवसायीलाई प्रोत्साहन

ओखलढुंगा  । ओखलढुंगाको मानेभन्ज्याङ गाउँपालिकाका अध्यक्ष ज्ञानेन्द्र बहादुर रुम्दाली नेपाली काँग्रेसका विद्रोही नेता हुन् । उनी विगत देखिनै युवाहरुले अवसर पाउनु पर्ने भन्दै कांग्रेसमा विद्रोह गर्दै आएका नेता हुन् ।

उनले २०५४ देखिनै पार्टी भित्र पाकाले भन्दा युवाहरुले देशको लागि केही गर्न सक्नै भन्दै विद्रोह गर्दै आएका छन् । सँँच्चिकै भन्नु पर्दा युवा जोस जाँगरका साथ जनताको पक्षमा काम गर्ने नेताका रुपमा रहेकाम छन् । २०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएर गाउँपालिका अध्यक्ष निर्वाचित भएका रुम्दालीको उम्मेदवारीमा काँग्रेसले समर्थन त गर्‍यो तर कारबाही गर्नबाट बाँकी राखेन । गाउँपालिका अध्यक्ष पाएसँगै पार्टीको महाधिवेशन प्रतिनिधि र नेपाल तरुण दलको जिल्ला अध्यक्ष पद गुम्यो रुम्दालीको।

उनी अहिले पनि काँग्रेसकै पक्षमा छन् । पार्टी नेतृत्वले जनताको भावना विपरीत निर्णय गरेको बेला विद्रोह जरुरी रहेको उनी बताउँछन् । यसअघि पनि २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा काँग्रेसले बालाराज कार्कीलाई उम्मेदवार बनायो । रुम्दालीको चित्त बुझेन । उनले स्वतन्त्र उम्मेदवार दिए । यसको बदलामा नेकपा माओवादीका बालकृष्ण ढुङ्गेल विजयी भए ।

नेपाल विद्यार्थी सङ्घको जिल्ला सभापति भएकै बखत उनले संविधानसभा सदस्यमा उम्मेदवारी दिए । रुम्दाली पराजित मात्र भएनन् नेविसंघ जिल्ला सभापति पनि गुमाए ।  केही पाउनको लागि भन्दा पनि पार्टीमा जनताको भावना नबुझ्ने काम भएको बेला विद्रोह गर्ने गरेको उनी बताउँछन् ।‘राजनीति भनेको जनताको पक्षमा हुनुपर्ने र जनताले खोजेको भन्दा फरक निर्णय पार्टीले लिने हो भने त्यो जनताको पार्टी नहुँने उनको भनाइ छ । युवाले पार्टीलाई सुधार्नको लागि पनि कहिलेकाहीँ विद्रोह गर्नै पर्ने वाध्यता हुने उनले बताए ।

भुईँ मान्छेहरू परिवर्तनको पक्षमा हुने बताउने रुम्दाली नेताले आम नागरिकको भावनाको प्रतिनिधित्व गर्नुपर्ने मान्यता राख्छन् । काँग्रेस पार्टीको नीतिलाई पुर्णरुपमा कार्यान्वयन गराउनुपर्छ भनेर लागि परेको उनले बताए । जनताले देख्ने गरी, सुन्नेगरि र बुझ्नेगरि काम गर्नुपर्ने यनको भनाइ छ । 

युवा व्यवसायीलाई प्रोत्साहन्

रुम्दाली अध्यक्ष निर्वाचित भएपछि गाउँपालिका छाड्ने कर्मचारीको लाइन लाग्यो । एक दिनमा ७ जना सम्म कर्मचारी सरुवा स्वीकृतिको लागि आउने गरेको उनले अनुभव सुनाए । आफूले पनि मन लाग्ने जति कर्मचारीलाई विना प्रश्न बिदा गरेको उनी बताउँछन् ।

रुम्दालीले विदेशबाट गएर फर्किएका युवालाई व्यवसायमा लगाउन नयाँ अभ्यास गरेका छन् । सामूहिक खेतीमा युवालाई प्रोत्साहन गर्न व्यवसायको पूर्वाधार गाउँपालिकालेनै गर्दिने गरेको छ । कसैले बाख्रा पालन गर्छ भने गाउँपालिकाले खोर बनाइने र कुखुरा वा बङ्गुर पालन गर्नेलाई दानापानी देखी खोरको व्यवस्था गरिदिने गरेको उनले बताए ।  युवाको अभावका गाउँ खाली नदेखियोस् भनेर गरिखाने वातावरण बनाउन लागेको रुम्दालीले बताए । 

अरू गाउँपालिकालाई समेत दबाब दिनेगरि काम गर्न लागेको उनले बताए । एउटा पालिकाले राम्रो काम गर्दा अरुलेपनि त्यही अनुसार गरे भने सबैतिर विकास हुने उनको बुझाइ छ ।

विध्यालयमा  जगेडा कोषकाे स्थापना

१७ वटा सामुदायिक विद्यालयमा गाउँपालिकाले लगानी गरेर क्यान्टिन खोलिदिएका छन् । क्यान्टिन सञ्चालकले विद्यार्थीलाई अर्गानीक खाजा खुवाउनुपर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । स्थानीयले घर छेवैमा व्यवसाय गर्ने अवसर पाएका छन् । विद्यालयको दिवा खाजामा स्थानीयकै उत्पादन खपत गराउने गरेको उनले सुनाए । भटमास, मकै, इस्कुस लगायत स्थानीय उत्पादन खुवाउने र कृषकलाई फाइदा पुराउने उनको उद्देश्य छ ।

विद्यालयलाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउन जगेडा कोषको निर्माण गरेको उनी बताउँछन् । एउटा अभिभावकले प्रतिविद्यार्थी १२ सय जम्मा गर्नुपर्ने र गाउँपालिकाले थपेर कोषमा जम्मा गरिदिने गरेको उनले बताए । जसबापत विद्यालयमा लाखौँ रकम जम्मा हुने  एउटा विद्यालयमा जम्मा भएको सो रकमको आम्दानीले विद्यालयमा शिक्षक राख्ने कि भौतिक पूर्वाधार विकाश गर्ने भन्ने अभिभावकले निर्णय गर्ने उनले बताए ।

ज्येष्ठ नागरिकको लागि केयर सेन्टर खोल्ने उनको तयारी छ । ‘केयर सेन्टरले ३ महिना देखी ६ महिना सम्म दीर्घ रोगी र वृद्ध वृद्धाको उपचार र हेरचाह गर्छ । कोही गाउँ बाहिर जाने र विदेश जाने भयो भने केयर सेन्टरले बाउआमाको केयर गरिदिन्छ । यो पालिकाले निःशुल्क गर्ने हो । यसले युवा तथा गृहिणी महिलालाई राहत पुग्ने विश्वास लिएको उृनको भनाइ छ ।
 
गाँजा अनुसन्धानमा सुरुवात

कानुनले अवैध मानेको गाँजा खेतीमा उनले अनुसन्धान सुरु गरेका छन् । सङ्घीय सरकारको बजेट नीति तथा कार्यक्रममा अनुसन्धान गर्ने उल्लेख भए पनि रुम्दालीले त्यसको सुरुवात नै गरेका हुन् । गाँजा औषधि समेत भएको र यसबाट पर्याप्त आम्दानी गर्न सकिने भएकाले आफू लागिपरेको उनको भनाइ छ ।

चुरोट जस्तै तरिकाले यसको उपयोग गर्दा फाइदा हुने र प्रतिबन्ध लगाएपछि यसले अपराधको रूप लिएको उनको भनाइ छ  । गाँजाको अध्ययनको लागि अगाडि बढेको बताउँदै उनले किसानलाई प्रोत्साहन गर्ने र विदेशी बजारमा निर्यातको रूपमा बढाउने तयारी रहेको बताए  । यति भएपछि युवाले जापान कोरिया जानु नर्निे उनले बताए ।  गाँजा मात्र नभएर गाउँपालिकाले लोकल रक्सीलाई कसरी बजारीकरण गर्ने भन्ने पनि अध्ययनमा लागेको उनले बताए । 

बसाइसराइ रोक्नका लागि खानेपानीको योजना

जिल्लाको सबैभन्दा सुख्खा क्षेत्रका रुपमा रहेको यो गाउँपालिकामा खधिकांश स्थानमा खानेपानीको हाहशाकार रहेको छ । खानेपानीको अभावको कारण बसाइसराइ बढिरहेको विषयमा गाउँपलिकाले चासो दिएको उनले बताए ।

पानी मात्र नभएर अवसरको खोजीमा बसाइसराइ हुने गरेको र जुन सामान्य नभएको उनले बताए । खानेपानीको व्यवस्थापनमा गाउँपालिका गम्भीर भएर लागिपरेको उनको भनाइ छ । 

खानेपानीको लागि लिफ्टीङ गर्ने प्रेसर मेसिन राखेर काम सुरु गरेको र एकै पटक सबै जनताको घरमा पानी पुराउने लक्षकासाथ अगाडी बढीएको उनले बताए । पहिला धेरै पटक लिफ्टीङ गरेपछि मात्र घरमा पानी पुराउन सक्ने अवस्था रहेको र  हरेक स्टेपमा एउटा हेरालु राख्ने प्रचलन थियो तर अब मोबाइलबाटै अनुगमन गर्ने प्रविधिले अनुगमन गर्ने गरेको उनले बताए । यसले गर्दा हेरालु राख्दा हुने गाउँपालिकाको  मासिक लाखौँ खर्च कटौती हुने पनि उनले बताए ।