गाउँ फर्केपछि मकै, कोदो जे छ खाउँला…

काठमाडौं । ‘काम गर्ने मान्छेलाई यो शहरमा उसै बस्न गाह्रो हुँदो रहेछ, बरु गाउँ गएर मकै छरेर लकडाउन सकिएपछि आउँछु ।’ सिन्धुली सिरथौलीकी निर्मला तामाङ बन्दाबन्दीको समयमा पनि गाउँ जान पाउँदा खुसी छिन् । उनलाई लकडाउनपछिको १ महिना एउटै कोठामा बिताउन गाह्रो भएको थियो । दैनिक ज्यालादारी गरेर तीन छोरछोरी पढाउँदै आउनुभएका उहाँले झण्डै एक महिना पहिलेदेखि भने हात बाँधेर बस्नुपर्‍यो ।

तामाङले लकडाउन पहिले १ बोरा चामल, दाल, चिनीलगायतका खाद्यान्न किनेका थिए । त्यही खानेकुरा खाँदै गर्दा वडा कार्यालयबाट पनि राहत पाइन् । आफूले किनेको र राहतको खाद्यान्न घरमै बसेर खाँदा सकिँदै गएकाले उनलाई फेरि पाइने हो कि होइन भन्ने चिन्ता थियो । एउटा सानो कोठामा ३ सन्तानलाई अड्याएर राख्न पनि हम्मेहम्मे परेको थियो । आफ्नो घर गएपछि ढुक्कले बस्न पाइने उनको भनाइ छ । उनले भने, ‘घर गएपछि त मकै, कोदो जेजे छ त्यही खाए भो नि ।’

लकडाउनका कारण खानबस्न कठिनाइ आएकाले घर फर्किने शर्मिला मात्रै होइन । बुधबार साँझ सिन्धुली, सिन्धुपाल्चोक, रामेछापलगायत जाने धेरै व्यक्ति जडीबुटी क्षेत्रमा आफ्नो पालिकाले पठाएको गाडी कुरिरहेका भेटिन्थे । यसरी घर फर्किनेको भीडमा सबैभन्दा बढी दैनिक मजदुरी गर्ने र विद्यार्थी छन् । लकडाउन लम्बिँदै जाँदा आफूसँग भएको रासन र पैसा सकिएपछि उनीहरु घर फर्किन लागेका हुन् ।

सिन्धुलीकै मरिन गाउँपालिकाका प्रेम मगर र दीपेन्द्र मगर पनि घर जानका लागि जडीबुटीमा गाडी कुरिरहेका थिए । लुगाफाटोसहितको ठूलो बोरा बोकेर बिहान खाना खाएपछि गाउँ जानका लागि कपनबाट हिँडेको उनले बताए । सार्वजनिक सवारी साधन चलाउँदै आएका उनीहरु लकडाउनपछि काम गर्न पाएका छैनन् । उनीहरुले पहिले वडामा राहतका लागि फारम भरेनन् । आफूसँग बाँकी रहेको रासन सकिएपछि भरे पनि वडाले बाँड्न बाँकी रहेको उनले बताए । काम गर्न नपाएकै कारण घर जान हिँडेको उनीहरुको भनार्य छ ।

रामेछाप मन्थली नगरपालिकाका सीताराम नेपाली र शर्मिला नेपाली दैनिक ज्यालादारी काम गरेरै २ सन्तानलाई पढाएर बसेका थिए । काम गर्न नपाएपछि उनीहरु घर जाने निधो गरे । कतिपय साथीभाई र आफन्त अघिल्लो साता नै हिँडेर घर फर्किए पनि साना नानीहरु भएकाले घर जान आँट नगरेको सीतारामले बताए । आफूहरु दुई सन्तानलाई डोर्‍याउँदै मनमैजुबाट कयौँ घण्टा लगाएर जडीबुटी आइपुगेको बताए ।

सिन्धुली दुधौलीका महेश चौधरी र देवी चौधरी पनि साना २ नानी च्यापेर गाडी कुरिरहेका भेटिए । लामो समयसम्म काठमाडौंमा कष्टकररूपमा बस्दै आएका उनीहरु घर फर्किन गाडी पाइने भनेपछि दङ्ग थिए । उनीहरुले एकपटक राहत पाएका थिए । त्यो रासन सकिनै लागेकाले फेरि पाइने हो कि होइन भनी चिन्ता रहेकाले पनि घरै जाने निर्णय गरेको उनीहरुले बताए।

कोटेश्वरचोकदेखि जडीबुटी हुँदै लोकञ्थलीसम्म स्थानीय तहले व्यवस्थापन गरेको गाडीमा घर जानेहरु समूहसमूहमा देखिन्थे । कतिपय मास्क त कतिपय महिलाले आफूले ओढिरहेको पछ्यौरा र सलले आफ्नो र सन्तानको मुख ढाकिरहेको देखिन्थ्यो । उनीहरुमध्ये अधिकांशले सन्तानका लागि भन्दै साथमा चाउचाउलगायतका थोरै खानेकुरा पनि बोकेको देखिन्थ्यो ।

प्रहरीहरु भने उनीहरुलाई व्यवस्थापनका लागि दिउँसोदेखि नै खटिएका थिए । दिउँसो २ बजेदेखि नै यहाँ घर फर्किनेहरु आइरहेको ड्युटीमा खटिएका प्रहरीले जानकारी दिए । साना नानी र झोला च्यापेर बाटोमा प्रहरीको गाली सहँदै घण्टौँ हिँडेर आएका उनीहरु यो दुःखभन्दा पनि घर फर्किन पाउने कुराले दङ्ग छन् । रासस