राजपा, एमालेदेखि राप्रपासम्म यसरी फकाउन सरकारको यस्तो 'ट्रिक'

काठमाडाैं । सत्तारुढ दल कांग्रेस र माओवादी केन्द्रले स्थानीय तहको निर्वाचनमा सहभागी गराउने विषयमा राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालसँग छलफल सुरु गरेका छन् । राजपालाई नयाँ मतपत्र छापेर भए पनि निर्वाचनमा सहभागी गराउने प्रयास भएको छ । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा, माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, निर्वाचन आयोगका पदाधिकारी र राजपा अध्यक्षमण्डलका सदस्यहरूबीच आइतबार भएको बैठकमा राजपालाई एउटा निर्वाचन चिह्नमा सहभागी हुने वातावरण बनाउन छलफल भएको थियो । अाजको नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ-पार्टी एकतापछि दाबी गरिएको छाता चिह्न पाउने सम्भावना नभएपछि एकतामा आएका ६ दलमध्येको एउटा चिह्न प्रयोग गर्नेबारेमा पनि छलफल चलेको छ । तर, निर्वाचन आयोगले प्राविधिक समस्या देखाएकाले ठोस निर्णय नभएको कांग्रेस नेता रामचन्द्र पौडेलले जानकारी दिए । नयाँ मतपत्र छाप्न १५ दिन लाग्ने राजपाले माग गरेअनुसार नयाँ चिह्नसहित मतपत्र छाप्ने हो भने कम्तीमा १५ दिन लाग्छ । ३१ वैशाखकै निर्वाचनको निरन्तरता भएको र प्राविधिक तयारीको हिसाबले पनि अर्को मतपत्र छाप्न नहुने पक्षमा आयोग छ । तर, प्रधानमन्त्री, आयोगका पदाधिकारी र राजपा अध्यक्षमण्डलका सदस्यहरूसहितको संयुक्त बैठकमा आयोगले प्राविधिक समस्या देखाएर मतपत्र छाप्न नसकिने बताएको थियो । बैठकमा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले जसरी पनि छाता उपलब्ध गराउनुपर्ने धारणा राखेपछि प्रमुख निर्वाचन आयुक्त डा.अयोधीप्रसाद यादवले प्राविधिक समस्या रहेको भन्दै पुनः मतपत्र छाप्प नसकिने बताएका थिए । त्यसलगत्तै प्रधानमन्त्री देउवाले जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रसँग बुझेका थिए । केन्द्रले २ नम्बर प्रदेशमा आवश्यक करिब २५ लाख मतपत्र छाप्न कम्तीमा १५ दिन लाग्ने बताएपछि सरकारले निर्णय गर्ने देउवाको भनाइ थियो । छाता चिह्न विवादित राजपाले दाबी गर्दै आएको निर्वाचन चिह्न छाता विवादमा छ । निर्वाचन आयोगका अनुसार अर्कै दलले पहिलादेखि छाता चिह्न दाबी गरिरहेको छ । आयोगको कानुनअनुसार पहिला दाबी गर्ने दललाई निर्वाचन चिह्न दिनुपर्ने हुन्छ । तर, आयोगले अहिलेसम्म निर्णय गरिसकेको छैन । आइतबार प्रधानमन्त्री, आयोग र राजपाका नेताहरूबीच बसेको बैठकमा छाता निर्वाचन चिह्न उपलब्ध गराउन प्रधानमन्त्री र आयोगलाई आग्रह गरेको राजपाका अध्यक्ष महन्थ ठाकुरले जानकारी दिए । ‘आयोगले प्राविधिक रूपमा समस्या रहेको, तर सोमबारसम्म एउटा निर्णय गर्ने जानकारी दिएको छ,’ ठाकुरले भने । हातको पन्जा चिह्न अदालतमा यदि छाता चुनाव चिह्न पाउन नसके राजपामा आबद्ध पूर्व ६ दलले पाएका निर्वाचन चिह्नमध्ये एउटा लिन सक्नेछन् । ती ६ वटा चुनाव चिह्न मतपत्रमा छापिइसकेको छ । सोही कारण ६ मध्ये एउटा निर्वाचन चिह्न दिन आयोग तयार छ । तर, त्यसमध्ये नेपाल सद्भावना पार्टीले प्रयोग गरेको निर्वाचन चिह्न हातको पन्जा विवादित छ । सद्भावनालाई फुटाएर अर्को पार्टी गठन गरेकी सरिता गिरीले हातको पन्जा चिह्न दाबी गर्दै अदालतमा मुद्दा हालेकी थिइन् । गिरी संघीय समाजवादी फोरम प्रवेश गरे पनि अदालतले सो चिह्नबारेमा फैसला गरिसकेको छैन । पाँचमध्ये एउटा चिह्न लिने हातको पन्जा विवादित भएपछि राजपाले प्रयोग गर्नसक्ने पाँचवटा चिह्न हल गोरु, साइकल, तीर, रेल, बुढो किसानले लठ्ठी समातेको बाँकी छन् । राजपा नेताहरूले अनौपचारिक रूपमा पाँचमध्ये एउटा चिह्न लिएर निर्वाचनमा जाने मनस्थिति बनाएका छन् । संशोधनमा राजपाका तीन रणनीति राजपाले मंगलबार संसद्मा प्रस्तुत हुने संविधान संशोधन प्रस्ताव पारित गराउन एमालेलाई लिखित आग्रह गर्ने तयारी गरेको छ । संविधान संशोधन प्रस्ताव पारित गर्न आवश्यक ३९५ मतमध्ये अहिले २२ मत अपुग भएपछि कमल थापा नेतृत्वको राप्रपा र एमालेको समर्थन जुटाउन राजपाले औपचारिक पहल गर्न लागेको हो । कमल थापा नेतृत्वको राप्रपा विभाजित भई पशुपतिशमशेर राणको नेतृत्वमा २२ सांसद गएपछि ३७ सांसदमध्ये थापासँग १५ सांसद मात्रै रहेका छन् । पार्टी विभाजनपछि थापाले संशोधनमा असहयोग गर्ने निर्णय गरिसकेका छन् । जसले गर्दा संशोधनका लागि दुईतिहाइ मत पुग्न २२ मत कम हुने भएको हो । १) कमल थापालाई मनाउने संसद्मा मंगलबार प्रस्तुत हुने सविधान संशोधन प्रस्ताव पारित गराउन राजपाले कमल थापा नेतृत्वको राप्रपालाई मनाउन प्रयत्न गर्नेछ । पार्टी विभाजित भएपछि थापा नेतृत्वको राप्रपाले संविधान संशोधनमा सहयोग नगर्ने बताएको छ । पार्टी विभाजनपछि थापासँग १५ सांसद छन् । थापालाई भेटेरै विगतको समर्थनबारे स्मरण गराउने तयारी भइरहेको राजपा महामन्त्री केशव झाको भनाइ छ । २) एमालेलाई फकाउने राजपा र एमालेबीच केही दिनयता सम्बन्ध बाक्लो बन्न थालेका छ । सोहीअनुसार उसलाई लिखित र मौखिक रूपमा संशोधनको पक्षमा मत दिन आग्रह गरिने राजपाका नेताहरूको भनाइ छ । २ असोजको निर्वाचनमा तालमेल गर्नेसम्मको तयारीसहित एमालेलाई संशोधनको पक्षमा ल्याउन राजपाले पहल गर्नेछ । ३) सात सांसद खोजी गर्ने संविधान संशोधनका लागि ३९५ मत आवश्यक पर्छ । कमल थापा नेतृत्वको राप्रपाले संशोधनको विपक्षमा मत हाल्ने भनेपछि २२ मत अपुग हुन्छ र राप्रपालाई मनाउन सकिएको अवस्थामा सात मत अपुग हुन्छ । राजापा नेताहरूको भनाइमा कमल थापालाई मनाउन सकिने अवस्था छ । त्यसकारण बाँकी सात मत पुर्याउन राजपाले अन्य साना दलसँग सोमबारदेखि नै घनीभूत छलफल गर्ने भएको छ । संशोधनको पक्षमा कांग्रेस २०७ माओवादी केन्द्र ८० राप्रपा प्रजातान्त्रिक २२ फोरम लोकतान्त्रिक १७ राष्ट्रिय जनता पार्टी २५ संघीय समाजवादी फोरम १५ नेकपा संयुक्त ३ अखण्ड पार्टी नेपाल १ समाजवादी जनता पार्टी १ नेपाल परिवार दल २ संशोधनको पक्षमा जम्मा ३७३ संशोधनका लागि आवश्यक संख्या : ३९५ अपुग : २२ (१५ सांसद रहेको राप्रपाले समर्थन नगरेको अवस्थामा) राजपाका निर्वाचन रणनीति १) सत्तारुढ गठबन्धन राजपा २ असोजको स्थानीय निर्वाचनमा कांग्रेस र माओवादी केन्द्रसँग तालमेल गर्ने रणनीतिमा छ । मुद्दा र सत्ता गठबन्धनका कारण ती दलसँग तालमेल गरेर निर्वाचनमा जाने राजपा महामन्त्री केशव झाको भनाइ छ । २) एमालेसँग तालमेल राजपाले परिस्थितिअनुसार एमालेसँग पनि तालमेल गर्ने रणनीति बनाएको छ । संविधान संशोधनको पक्षमा एमालेले मत हालेको अवस्थामा तालमेलका लागि राजपाको पहिलो रोजाइ एमाले हुनेछ । एमालेसँग तालमेल भए मधेसको पूर्व–पश्चिम राजमार्गआसपासमा पनि आफ्नो उपस्थिति दरिलो बन्ने राजपाको विश्लेषण छ । ३) फोरमविरुद्ध गठबन्धन राजपाले स्थानीय निर्वाचनमा पहिलो दुस्मनको रूपमा संघीय समाजवादी फोरमलाई लिएको छ । पहिलो र दोस्रो चरणको निर्वाचनमा सहभागी भएर धोका दिएको भन्दै फोरमलाई धोकेबाज दलका रूपमा राजपाले व्याख्या गरेको छ । सोही कारण फोरमलाई जसरी पनि हराउने भन्दै राजपाले अनुकूलताका आधारमा अन्य दलहरूसँग तालमेल गर्नेछ । थपिएका स्थानीय तहमा पनि निर्वाचन हुनुपर्छ महन्थ ठाकुर, संंयोजक, राजपा राजपाले दाबी गर्दै आएको निर्वाचन चिह्न छाता उपलब्ध गराउन आग्रह गरेका थियौँ । प्रधानमन्त्रीले निर्वाचन आयोगसँग छलफल गरेर टुंगो लगाउने बताए । र, निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीले सोमबारसम्म एउटा निर्णय गर्छौँ भनेका छन् । २ नम्बर प्रदेशमा थपिएका स्थानीय तहको संख्या हामीले भनेअनुसार नभए पनि केही भएको छ । थपिएका तहमा पनि निर्वाचन हुनुपर्छ । थपिएका तहमा निर्वाचन गराउन समस्या रामचन्द्र पौडेल, वरिष्ठ नेता, कांग्रेस राजपाले निर्वाचन चिह्न छाता मागेको थियो, तर निर्वाचन आयोगले प्राविधिक समस्या देखायो । थपिएका स्थानीय तहबारे पनि छलफल भयो । ती क्षेत्रमा निर्वाचन गराउन समस्या रहेको आयोगको भनाइ छ । तर, केही दिन समय छ, थप छलफल हुन्छ ।