भूकम्पपीडितको चुनावी नारा, ‘जसले दिन्छ छत, उसैले पाउँछ मत'

[caption id=\"attachment_125111\" align=\"alignleft\" width=\"750\"] गोरखामा घर बनाउन जुटेका स्थानीय[/caption] काठमाडौं, १७ चैत । स्थानीय तह निर्वाचनका लागि भोट माग्न आउने दलका प्रतिनिधिसामु गोरखाका भूकम्पपीडित आवास निर्माणको माग उठाइरहेका छन् । उनीहरूले नारा नै तय गरेका छन्, ‘जसले दिन्छ छत, उसैले पाउँछ मत ।’ घर बनाउन सहयोग गर्ने उम्मेदवारलाई मात्र भोट दिने उनीहरूको सर्त छ । आजको कान्तिपुरमा खबर छ– भूकम्पबाट अति प्रभावित गुम्दा नवघोषित धार्चे गाउँपालिकाको केन्द्र हो । स्थानीयलाई अहिले घर निर्माणसँगै चुनावी चटारो छ । ‘हिजोआज फुर्सद नै हुन छाड्यो,’ कर्णमाइला गुरुङले भने, ‘घर, स्कुल, स्वास्थ्यचौकी बनाउने काममा भ्याइनभ्याइ छ, फेरि चुनाव पनि लाग्न थाल्यो ।’ पार्टीका मान्छे भोट माग्न आउन थालेको उनले बताए । टहरामा कष्ट झेलिरहेका पीडितहरू यसपालि बर्खाअगावै घर बनाइसक्ने तयारीमा छन् । घर बनाउन सरकारी अनुदान छिटो दिलाइदिने उम्मेदवारलाई भोट दिने सल्लाह छ, उनीहरूबीच । ‘दोस्रो किस्ताको अनुदान लिन झन्झट रहेछ, घर बनाउन सहयोग गर्नेलाई मात्र भोट दिने सल्लाह गरेका छौं,’ स्थानीय कमानसिंह गुरुङले भने । पुनर्निर्माणमा महिला पनि निकै सक्रिय छन् । ‘गाउँमा छोरामान्छे धेरै छैनन्,’ स्थानीय राममाया गुरुङले भनिन्, ‘जान्ने र सक्नेजति काम महिलाले गर्न थालेका छौं ।’ उनका अनुसार घर निर्माणसँगै चुनावको पनि चर्चा भइरहेको छ । ‘घर बनाउने काममा गयो, को उठ्ने, कसलाई भोट दिने भनेर छलफल हुन्छ,’ उनले भनिन् । शान्ति समितिले पालुङटारमा आयोजना गरेको चुनावी छलफलमा पनि पुनर्निर्माणकै चर्चाले बढी समय खायो । ‘भूकम्पपीडितले घर बनाउने राहत नपाउँदा चुनावप्रति पनि शंका गरेका छन्’, लालबहादुर विश्वकर्माले भने, ‘अनुदानको पूरै रकम नपाएसम्म भोट हाल्दिनँ भनेर गाउँले सल्लाह गर्दैछन् ।’ अनुदानको आस देखाएका नेताहरूले चुनाव जितेपछि जनतालाई मद्धत गर्नेमा ढुक्क भएको पालुङटारको च्याङ्लीका अर्जुनबहादुर पाण्डेले बताए । ‘चुनाव जित्नेले अनुदान प्रक्रिया सरल पारून्, सजिलै घर बनाउन पाइयोस् भन्ने चाहना छ ।’ निर्वाचित व्यक्तिले पुनर्निर्माणको नयाँ खाका ल्याउनुपर्ने पालुङटार–६ का रूपनारायण श्रेष्ठले बताए । ‘भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण सुस्त छ, गति दिन जनप्रतिनिधिले खाका ल्याउनुपर्छ,’ उनले भने । लमजुङको सुदूरपूर्वी भेगका स्थानीय पनि भूकम्पले भत्किएका घर बनाइदिए मात्र भोट हाल्ने बताउन थालेका छन् । गोरखासँग सीमा जोडिएका ती ठाउँका बासिन्दा अहिले भोट माग्न आउनेलाई यसै भनिरहेका छन् । भूकम्प केन्द्रविन्दु बारपाकबाट १४–१५ किमि हवाई दूरीमा रहेका त्यहाँका बासिन्दाले अझै पनि आवास अनुदान पाएका छैनन् । ‘भूकम्प गएको दुई वर्ष भयो । अहिलेसम्म घर बनाउने पैसा दिँदैन,’ दूधपोखरीको सिरानगाउँ पात्लेका ७२ वर्षीय नन्दलाल गुरुङले भने, ‘पहिले बास चाहियो, अनि मात्रै चुनाव र भोटको कुरा ।’ उनले सिंगो दूधपोखरी गाउँका ४ सय घरपरिवार टहरामा बसेको बताए । ‘सबै छाप्रोमा बसेका छन् । छाप्रो बनाउन नसक्नेहरू ढल्नै लागेको घरमा छन्’ उनले भने, ‘घर बनाउन सहयोग गर्ने भए मात्र भोट दिन्छौं ।’ स्थानीयका अनुसार तथ्यांक विभागबाट खटिएको टोलीले घर सर्भेसम्म गरेर गएको छ तर थप प्रक्रिया अघि बढेको छैन । ‘सरकारले दिएको रकमबाट पारि गोरखाका स्थानीयले घर बनाइसके, हाम्रो कहिले आउने हो, थाहा छैन,’ गजबहादुर गुरुङले भने । घमारचोकका इतराज गुरुङका अनुसार गाउँमा चुनावी गतिविधि सुरु भएको छ । नेता आएर गाउँका टाठाबाठासँग भेटघाट गर्न थालेका छन् । चलहपहल बढेको छ । ‘यसअघिका जनप्रतिनिधिलाई भन्दा नयाँ अनुहार तथा युवालाई हेर्न चाहेका छन्’ उनले भने । बिचौरका रामहरि दवाडीका अनुसार गाउँको बीच भागमा पर्ने ठाँटीमा दिनभरि चुनावका कुरा चल्छ । ‘ठाँटी बजारमा चियापसलदेखि थकान मेट्ने चौतारो भएकाले दिनैपिच्छे मानिसको भीडभाड हुन्छ । त्यही ठाउँमा चुनावको कुरा चल्छ,’ उनले भने । सानोकाभ्रे मावि ताजी इलमपोखरीका प्रधानाध्यापक तुलसी दवाडीले गाउँका बुद्धिजीवी, स्थानीय नेता–कार्यकर्ताबीच चुनावी चर्चा बढेको बताए । ‘नेतालाई चुनाव लागे पनि गाउँलेलाई खासै लागेको छैन । उनीहरू बास खोजिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘सरकारले अझै पनि पैसा दिएन ।’ भूकम्मपीडितको व्यथा बुझ्नेलाई नै यसपालिको चुनावमा सघाउने स्थानीयको मनसाय रहेको पनि दवाडीले बताए ।