Khabar Dabali Logo
  November 17, Sun

चेतनाको ज्याबल अर्जाबिरहेका कर्मीहरुको कैरन

मैले छोएको तिमीलाई चल्दैन भने
मानवताको दियो बल्दैन भने
नहिँडुला म तिम्रो आँगनको बाटो
नछोउँला म तिम्रो आलीको माटो
नपिउँला म तिम्रो पँधेरीको पानी
नजिउँला म, तिम्रो भगवानलाई मानी
भो ! काजी म अछुतै सही
बस् मैले कुँदेको मूर्तिमा भगवान नदेखे पुग्छ
मेरो पसिनाले भिजेको धर्तीमा तिमीले नटेके पुग्छ ।

 

लेखक

लेखक

शालीन लेखाइमा यसरी नै आगो ओकलेका छन् आफ्नो सशक्त रचनामा चर्चित गीतकार तथा युवा कवि केवल बिनाबीले । उन्मुक्त पुस्ताले नेपालमै पहिलो पटक सञ्चालन गरेको पोष्टर कविता अभियानमा अन्य कवि तथा कवयित्रीहरु पनि जोडदार ढङ्गले जुटेका छन् । हजारौं वर्षदेखि समाजको पिँधमा परेका र पारिएका दलितहरुका पक्षमा दलित र गैरदलित स्रष्टाहरुले सामूहिकरुपमा अभियानै सञ्चालन गरेको सम्भवतः यो नै पहिलो हो । लगभग डेढ महिनाको अवधिमा उपत्यकाका हरेक मुख्य चोक र सुकुम्वासी बस्तीमात्र काव्यिक नादलहरले गुञ्जाएनन् उनीहरुले अपितु कवितालाई कलात्मक रेखाङ्कित चित्र सहिते आकर्षक पोष्टर पनि तयार गरे जसले गर्दा शब्दमा कविता नबुझ्ने पाठकहरुसम्म समेत कविताको अभिप्राय र अभीष्ट सञ्चारित भयो । मूलतः काव्यविधालाई महलका अटालीहरुमा कथेर कथित बुद्धिजीवीहरुले आनन्द लिने विधा बनाउँथे जसलाई झुप्राहरु तथा लक्षित वर्गसम्म पहुँच पु¥याउने मनसायले यो अभियान सञ्चालन भएको हो ।

 

राज्यसत्ताले सदियौं दलनमा राखेका यो राज्यका वास्तविक कर्मीहरुकाबारे आफ्नो प्रखर लेखनमा पोखिन्छन् कला अनुरागी–
हतियारको बलमा भए शक्तिशाली
र, घन बजारिरहेछन् हाम्रो टाउकोमा,
हतियारकै धारले धारिला भए
र, रेटिरहेका छन् मानवताको घाँटी ।

 

अवश्यमेव दलितहरुलाई राज्यले दोस्रो दर्जाको नागरिकका रुपमा व्यवहार गरेकै हो र उनीहरुले नै तयार गरेका घन बजारेकै हो उनीहरुकै टाउकोमा र रेटेकै हो विवेकको घाँटी । यो दलितलाई मात्र थाहा नभएको भने होइन । परन्तु आन्तरिकरुपमा समेत विभेद सल्ट्याउन नसकेका अशिक्षित दलितहरु बेलैमा एकजुट हुन सकेनन् र हेपाइको गोता खपि नै रहे लामो कालखण्डसम्म–
आज थाहा छ मलाई
अरु जस्तै अमानवीय बन्यो भने कैंची
काटिनसक्छ लाजको वस्त्र
काटिन सक्छन् औंलाहरु
काटिन सक्छन् हातहरु
अनि
काटिन के बेर राष्ट्रिय झण्डा !

 

वास्तविक भोगाइ यस्तो छ हरिशरण परियारको र त हुङ्कार गर्छन् यसरी । यदि अझै पनि राज्यले अनागरिककै रुपमा लियो भने उनीहरुको राष्ट्रिय झण्डा सिउने कल मौन बसेर कैंचीले देखाउन सक्छ आफ्नो ताकत र काट्न सक्छ राष्ट्रिय झण्डा । होइन भने ठूलाठालुकोे इतिहास घोकेर पाषाण जीवन जिउन तयार छैनन् उनीहरु । भर्खर तामझामका साथ घोषणा गरिएको संविधानका निर्माता र अविभाज्य अङ्ग उनीहरु पनि हुन् र त ललकार्छन् राजु स्याङ्तान–

 

इतिहास लेख्ने लेखनदासले
लेख्न छुटाएको एउटा अनाम अक्षर हुँ म
नसिकाऊ मलाई कानुनका कुरा
तिम्रो कानुनविरुद्धको कानुन हुँ म ।

 

पक्कै पनि कानुनका धाराहरुले अझै पनि छुवाछुतको पानी बगाए भने त्यस्तो पानीलाई कसरी ढलमा हाल्ने भन्ने कुरामा सचेततापूर्वक बसेका छन् अहिले विभेदको जाँतोमुनि चेपिएका भुइँमान्छेहरु । तर यतिबेला बोल्ने मुखमा ठेडी ठोकेका छैनन् उनीहरुले न त दही नै जमाएका छन् बलिष्ठ पाखुरीहरुमा  । अब पनि विषमताका रेखाहरु मेटिएनन् भने लेखा राख्ने छन् निरङ््कुशताका पुजारीहरुका । तसर्थ विश्व सिग्देल गर्जन्छन्–

 

तर
पुस्तौं अगाडि कानमा कोचिएका ठेडी
ओठमा मारिएका ताल्चा
हातगोडाका गोर्खेलौरीका डामहरु
के कति अझै जिउँदै छन्
हामीसँग छन् त्यसका फेहरिस्त ।

 

थिचोमिचो र शोषणको जुवामुनि नारिएका मान्छेहरुको स्मरणशक्ति शासकले सोचेझैं अल्पकालीन हुँदैन । पुस्तौंपुस्ता जेजसरी हेलाहोचो गरियो र होचीअर्घेली भयो त्यसको पश्चाताप राज्यको बागडोर सम्हालेकाहरुले गर्नैपर्छ । अन्यथा आफ्नो अधिकार खोस्न अधिकारविहीनहरु जस्तोसुकै कदम चाल्न समेत पछि पर्दैनन् र त शालीन विद्रोह बोल्छन् केशरी अम्गाई–

 

पसिनाको आसमा
जीवनको फूल फुलाउन
कहिल्यै नजानेका  कामहरु सिकेँ
कहिल्यै नहिँडेका बाटाहरु हिँडेँ
पाखामा फुलेका सेताम्य बुकीफूलहरुसँग
जीवन फुलेको सपना देखेँ ।

 

जब नियम र कानुन नै मान्छेमान्छेबीच विभेदका खाडल खन्नेखाले हुन्छन् तब कथित् उपल्लो जातले दमन गर्न त्यही कानुनको हतियार उजाउँछन् जो आफूतिर  फर्कियो भने के हविगत होला भन्ने परिकल्पना भने कहिल्यै गर्दैनन् । अनि मुक्तान थेबालाई लाग्छ–

 

यो झरिलो समय
र, तात्दै गरेको यो हावाले
फेरि मागेको छ मसित–
मेरो आँखामा दन्किरहेको लप्का
र, युगीन खलाँती ।

 

विषमताका शृङ्खलाहरु अब विशृङ्खलित हुनैपर्छ मानव सभ्यतालाई शिष्ट रुपमा अघि बढाउने सङ्ल्प गर्ने र समतामूलक समाजको स्थापना गर्ने हो भने । नत्र पुन ः हाँक दिने चरणमा आउनैपर्छ समताको खोजीमा लागेका अभियन्ताहरु र फुक्नैपर्छ बिगुल प्रकाश गुरागाईंले झैं–

 

धन्न थाहा पाएको छैन संविधानले कि
ऊ इनारबाट पानी झिक्दाझिक्दै लखेटिएकी डोम हो
नत्र संविधानमै लेखिन सक्थ्यो–
‘संविधानसभा– २ नं. गेट अगाडि
बदाम बेच्न प्रतिबन्ध छ ।’

 

जेहोस् केशव सिलवालले रचनामा भनेझैं सारा समाजले स्वीकारोक्ति गर्ने हो भने फेरि नेपाली नेपालीबीच उचनीचको सम्बन्ध कायम हुने छैन बरु सबै हुने छन् उस्तै खाले र उही दर्जाका मान्छे–

 

तिमीले बनाएको मूर्तिलाई होइन
तिमीलाई नै देउता मान्नुपथ्र्यो
तिम्रा कर्मी हातहरुलाई
प्रेमले चुम्बन गर्नुपथ्र्यो
बिटुलो इतिहासलाई कुल्चेर अब
म तिमीलाई मानवीय जदौ गर्न चाहन्छु ।

कात्तिक २१ गते, २०७२ - १३:३६ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

राष्ट्रिय युवा संघले टुंग्यायो जिल्लाको नेतृत्व, कुन जिल्लामा कसको नेतृत्व ? (नामावलीसहित)

राष्ट्रिय युवा संघले टुंग्यायो जिल्लाको नेतृत्व, कुन जिल्लामा कसको नेतृत्व ? (नामावलीसहित)

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को भातृसंगठन राष्ट्रिय युवा संघ नेपालले मातहतका...   
पुनर्गठन हुँदै मन्त्रीमण्डल : यी हुन –जाँदै र आउँदै गरेका नयाँ अनुहार !

पुनर्गठन हुँदै मन्त्रीमण्डल : यी हुन –जाँदै र आउँदै गरेका नयाँ अनुहार !

काठमाडौं । एक्कासी आफ्ना सचिवालय तथा सल्लाहाकारहरुका राजिनामा गराएका प्रधानमन्त्री तथा नेकपा अध्यक्ष...   

नृशंश हत्याका आरोपि आलम पक्षको अर्को धन्दा :पिडितलाई प्रभाव पार्दै बयान फेर्दै !

रौतहट । रौतहटको राजपुर फरदहवामा भएको बमकाण्डका मुख्य आरोपी कांग्रेसका नेता मोहम्मद अफताव आलमपक्षले...   
प्रचण्डको दूरदर्शिता – ‘सीमा विवाद अन्तर्राष्ट्रियकरण नगरौं, कश्मीर बन्नबाट बचौं’

प्रचण्डको दूरदर्शिता – ‘सीमा विवाद अन्तर्राष्ट्रियकरण नगरौं, कश्मीर बन्नबाट बचौं’

काठमाडौं । संविधानको धारा ३७० खारेज गरेर जम्मु र कश्मीरलाई केन्द्रशासित क्षेत्र बनाएको भारतले गतसाता...   
बंगलादेशका राष्ट्रपति आज नेपालको भ्रमणमा आउँदै

बंगलादेशका राष्ट्रपति आज नेपालको भ्रमणमा आउँदै

काठमाडौं । जनगणतान्त्रिक बङ्गलादेशका राष्ट्रपति मोहम्मद अब्दुल हमिद मङ्गलबार नेपालको औपचारिक राजकीय...   
सेनाले पेट्रोल बेचेर बस्ने कि सीमामा सुरक्षा गर्ने ?

सेनाले पेट्रोल बेचेर बस्ने कि सीमामा सुरक्षा गर्ने ?

काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसका सांसद अमरेशकुमार सिंहले सेनाले पेट्रोल पम्प खोल्दै पेट्रोल बेच्दै बस्ने...   

लागुऔषधसहित तीन युवक पक्राउ

काठमाडौं । प्रतिबन्धित लागुऔषधसहित सिरहा प्रहरीले तीन जनालाई पक्राउ गरेको छ । लागुऔषधसहित सिरहाको...   
प्रधानमन्त्रीको सल्लाहकार टीम ‘फायर’ प्रकरण – छोरी कुट्ने बुहारी तर्साउने !

प्रधानमन्त्रीको सल्लाहकार टीम ‘फायर’ प्रकरण – छोरी कुट्ने बुहारी तर्साउने !

काठमाडौं । आइतवार करीब दुई घण्टा सत्तारूढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्षद्वयबीच प्रधानमन्त्री...   

उपनिर्बाचनका लागी उम्मेदवारको अन्तिम नामावली आज प्रकाशन हुँदै

काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले उपनिर्वाचनका उम्मेदवारको अन्तिम नामवली आज प्रकाशन गर्ने तयारी गरेको छ।...   

पूर्व सभामुख महराले लिने भए यस्तो बाटो –के गर्ला उच्च अदालतले ?

काठमाडौं । पूर्वसभामूख कृष्णबहादुर महरा अदालको आदेशको विरुद्धमा उच्च अदालत जाने भएका छन्। संसद सचिवालयकी...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top