बुद्ध भन्थे– नृत्य नहेर्नु, संगीत नबजाउनु वा नसुन्नु

काठमाडौं । सिद्धार्थ गौतमबुद्धको जन्म नेपालमा भएको भन्नेमा कुनै दुई मत छैन । तर पनि बुद्ध सम्बन्धित दक्षिणी छिमेकी मु्ुलुक भारतले बेला बेलामा फैलाउने गरेको गलत सन्देशका कारण विश्वजगतमा कहिलेकाँही भ्रम उत्पन्न हुने गरेका छन् । नेपालको लुम्बिनीकै प्रकृतिका केही ठाउँहरु बनाएर बुद्ध भारतमा जन्मिएको भन्ने भ्रम सिर्जना गर्ने गरेको छ । आम नेपालीहरुले बुद्धको नेपालमा जन्मिएका हुन् भनेर प्रचार गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । बुद्ध नेपालमा जन्मिएको सन्देश विश्वभर फैलाउन भन्दै यो वर्ष बुद्ध जयन्तीका अवसरमार अन्र्राष्ट्रिय सम्मेलन नै राखियो । शान्तिका अग्रदूत मानिने बुद्धका उपदेशहरु निकै मर्मस्पर्शी छन् । बुद्धका दश धर्मादेश (१) जिव जन्तुको हत्या नगर्नु, नमार्नु । (२) नचोर्नु । (३) झूठो नबोल्नु । (४) खराव आचरण वा अनैतिक सम्बन्ध नराख्नु । (५) नशालु पदार्थ सेवन नगर्नु । (६) पैसा, सुन चांदि बहुमुल्य बस्तु कसैबाट नलिनु । (७) गहना, आभुषणले नसज्जिनु । (८) अग्लो वा बिलासी ओछ्यानमा नसुत्नु । (९) बारम्बार खाना नखाइरहनु, दिनको मध्यान्न पछि खाना नखानु । (१०) नृत्य नहेर्नु, संगीत नवजाउनु वा नसुन्नु । बुद्धले जसरी उपदेश दिए, त्यसैगरी उनले जन्मदेखि मृत्युसम्मलाई पनि नियाले । यी हुन् बुद्धका चार आर्यसत्य (१) जन्म हुनु, बुढो हुनु, रोग लाग्नु र मृत्यु सबै दुःख हुन। चिन्ता, असन्तुष्टि, लालच, लगाव आदि नै दुःखका कारणहरु हुन। (२) दुःख पाउनुको मुख्य कारण आफुसँग नभएका कुराहरु प्राप्त गर्ने अभिलाषा हो, त्यस्तै कामवासना, भोग प्यासको चाहना, तृष्णा हो। (३) दुःख कष्टबाट उन्मुक्तिको लागि कुनै पनि कुरा प्राप्त गर्ने अभिलाषा, तृष्णा, चाहनालाई हटाउनु पर्दछ। (४) यस्ता तृष्णा, चाहनाहरुलाई हटाउनका लागि आठवटा नियम पालन गर्नु पर्दछ । ती हुन् – (क) जिवन, प्रकृति र विश्व प्रति सहि तरिकाले हेर्नु, बुझ्नु। (ख) असल वा राम्रो सोच राख्नु (ग) सत्य वोल्नु, अरुलाई चित्तदुख्ने, खराव शब्दहरु कुरो नबोल्नु। (घ) असल चरित्र राख्नु, जिव जन्तुको ज्यान नलिनु, नचोर्नु, कामवासनामा लिप्त नहुनु (ड.) नैतिक तरिकाले कसैलाई हानी नगरी आय आर्जन गर्नु, (च) खराव बिचार, खराव कार्य, आचरणलाई त्याग्ने सोचराख्ने प्रयास, कोशीश गर्ने, (छ) शरिर र दिमागलाई असरगर्ने खरावकुराहरु दिमागमा आउन नदिने, सधै सतर्क रहनु, (ज) दिमागलाई एकाग्रगरी ध्यान गर्नु ।