बजारमा केरा हाहाकार, अवैध आयात रोकिएपछि मूल्य वृद्धि

काठमाडौँ। नेपाली बजारमा केराको चरम अभाव देखिएको छ । भारतीय नाकाबाट अवैधरूपमा भित्रिने केरालाई व्यवसायीले नै बहिष्कार गरेपछि बजारमा केराको हाहाकार मच्चिएको हो । आन्तरिक उत्पादन निकै कमजोर रहेको र अवैध रूपमा भित्रिएका केरा जनस्वास्थ्यका लागि समेत प्रतिकुल हुने भन्दै व्यापारीले बिक्री रोकेपछि बजारमा अभाव सिर्जना भएको हो ।

नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी सङ्घका अध्यक्ष अमर बानियाँले बजारमा देखिएको मूल्यवृद्धि कृत्रिम नभई आपूर्तिमा आएको न्यूनताका कारण भएको बताए। उनका अनुसार केही महिनाअघिसम्म भारतबाट अवैध रूपमा ठुलो परिमाणमा केरा भित्रिँदा बजारमा खासै अभाव देखिएको थिएन । तर सङ्घकै पहलमा त्यस्ता अवैध केराको बिक्री वितरणमा रोक लगाएपछि आपूर्ति शृङ्खलामा एकाएक कमी आएको हो । 

नेपालको आफ्नै उत्पादन पर्याप्त नभएको र अवैध आयात रोकिएपछि बजार खाली हुँदा मूल्य बढेको उनको तर्क छ । अध्यक्ष बानियाँका अनुसार हाल गुणस्तरीय केराको अभाव हुँदा कतिपय स्थानमा उपभोक्ताले प्रतिदर्जन ३०० देखि ३५० रुपियाँसम्म तिर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

सिमानाको फितलो सुरक्षा र कमजोर अनुगमनका कारण भारतीय केरा नेपाली उत्पादनको नाममा बजारमा प्रवेश गरिरहेको बताउँदै उनले यसलाई अझ कडाइका साथ रोक्नुपर्नेमा जोड दिए। 

पुस महिनापछि स्वदेशी उत्पादन न्यून हुने समयमा गैरव्यवसायीहरूले अवैध रूपमा केरा भित्र्याएर बजार कब्जा गरेको भए पनि अहिले सङ्घ र महासङ्घको अगुवाइमा त्यस्ता कार्य पूर्णरूपमा बन्द गरिएको उनले जानकारी दिए।

विशेष गरी पाँचतारे होटल तथा ठुला रेस्टुरेन्टहरूलाई गुणस्तरीय केरा अनिवार्य हुने र स्वदेशमा त्यस्तो 'ग्रेडिङ'गरिएको केरा नहुँदा उनीहरूले महँगो मूल्यमा खरिद गरिरहेकाले पनि बजारभाउ चुलिएको उनको भनाइ छ ।

यता किसानहरूले भने आफूहरूले प्रतिदर्जन ५० देखि ८० रुपियाँमा केरा बजार पठाएको दाबी गर्दै बिचौलियाका कारण मूल्य बढेको आरोप लगाउँदै आएका छन् । तर अध्यक्ष बानियाँले यो कुरा अस्वीकार गर्दै अहिले बजारमा उपलब्ध धेरैजसो नेपाली केरा गुणस्तरहीन रहेको र उपभोक्ताले नकिन्दा खुद्रा व्यापारीसमेत मारमा परेको बताए। उनले किसानहरूलाई उत्पादन गर्दा ग्रेडिङ र प्याकेजिङमा ध्यान दिन सुझाव दिएको छन् ।

सरकारले केरामा ८० प्रतिशत आत्मनिर्भर भएको दाबी गरे पनि वास्तविक उत्पादन ३० प्रतिशतको हाराहारीमा मात्र रहेको बानियाँको दाबी छ । उहाँले राज्यले आयात नियन्त्रण गर्दै स्वदेशी उत्पादन बढाउने ठोस नीति लिनुपर्ने र किसान एवं व्यवसायीबिच समन्वय गराउनुपर्नेमा जोड दिए। व्यवसायीका समस्या सुन्न सरकार उदासीन रहेको र कृषि मन्त्रीसँग भेटका लागि समय माग्दासमेत नपाएको भन्दै उनले गुनासो समेत व्यक्त गरे।