दक्षिण एसियामा कोइलामा निर्भरता, प्रदूषण र स्वास्थ्य जोखिम बढ्दै

काठमाडाैँ । इरानमा भएको युद्धका कारण तेल र ग्यास आपूर्ति बाधित भएपछि एसियाली देशहरूले अस्थायी रूपमा कोइलामा निर्भरता बढाएका छन् । यस क्षेत्रले आयातित इन्धनमा धेरै निर्भर रहँदै आएको छ, जसको ठूलो हिस्सा होर्मुस जलसन्धि हुँदै आउँछ, जहाँ विश्वको करिब एक पाँचौं तेल र प्राकृतिक ग्यासको व्यापार हुन्छ ।

तरलित प्राकृतिक ग्यास सामान्यतया तेल र कोइलाबाट सफा ऊर्जा तर्फको सङ्क्रमणमा प्रयोग गरिन्छ । यो कोइलाभन्दा कम प्रदूषण फैलाउँछ, तर अझै पनि वातावरणमा हानिकारक ग्यास उत्सर्जन गर्छ । इरान युद्धपछि ग्यास आपूर्ति घट्दा भारत, दक्षिण कोरिया, इन्डोनेसिया, थाइल्यान्ड, फिलिपिन्स र भियतनामले कोइलामा निर्भरता बढाएका छन् ।

भारतले गर्मीको उच्च माग पूरा गर्न अधिक कोइला प्रयोग गरिरहेको छ । दक्षिण कोरियाले कोइलाबाट विद्युत उत्पादनमा सीमा बढाएको छ । इन्डोनेसियाले आफ्नो घरेलु कोइला प्राथमिकतामा राखेको छ, जसले क्षेत्रीय आपूर्ति घटाउने सम्भावना बढाएको छ । भियतनामले आपूर्ति अस्थिर भएपछि अन्य देशबाट कोइला आयात गर्ने तयारी गरेको छ ।

कोइलाको अधिक प्रयोगले स्मग, हावाको प्रदूषण, हृदय र फोक्सो सम्बन्धी रोगको जोखिम बढाउँछ । यसले दीर्घकालीन रूपमा नवीकरणीय ऊर्जा स्रोततर्फको संक्रमण ढिला गर्ने सम्भावना पनि राख्छ । विशेषज्ञहरूको अनुसार कोइलाको प्रयोग अहिले अस्थायी समाधान हो, दीर्घकालीन समाधान नवीकरणीय ऊर्जा नै हो ।

कोइलाको मूल्य युद्धपछि बढेको छ, जसले दक्षिणपूर्व एशियाका देशहरूमा विद्युत मूल्यमा दबाब सिर्जना गर्नेछ । स्वास्थ्य संगठनका अनुसार कोइलाबाट निस्कने धुवाँले फोक्सो, मुटु, स्ट्रोक र दीर्घकालीन श्वासप्रश्वास रोगको जोखिम बढाउँछ । भारतमा करोडौं मानिस असुरक्षित हावा सास फेर्दैछन्। भियतनामले इलेक्ट्रिक सवारी प्रवर्धन गर्दै कोइलाको प्रयोग घटाउने लक्ष्य राखेको छ ।