तेल मूल्य उकालो लागेपछि जी–७ सजग : आवश्यक परे रणनीतिक तेल भण्डार प्रयोग गर्ने संकेत

काठमाडौँ । पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्वका कारण कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्न थालेपछि Group of Seven (जी–७) देशहरूले बजार स्थिर राख्न आवश्यक परे रणनीतिक तेल भण्डार प्रयोग गर्नेसम्मका सबै विकल्प खुला राख्ने बताएका छन् ।

फ्रान्सको अध्यक्षतामा बसेको ऊर्जा मन्त्रीहरूको बैठकपछि जारी संयुक्त विज्ञप्तिमा ऊर्जा बजारमा देखिएको अस्थिरता नियन्त्रण गर्न समन्वित कदम चालिने उल्लेख गरिएको छ । मन्त्रीहरूले International Energy Agency (आईईए) सँग सहकार्य गर्दै आपूर्ति सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने र मूल्यवृद्धि नियन्त्रण गर्ने उपायमा सहमति जनाएका छन् ।

भिडियो सम्मेलनको तयारी

Emmanuel Macron ले मध्यपूर्वको परिस्थितिले विश्व अर्थतन्त्रमा पारेको प्रभावबारे छलफल गर्न जी–७ नेताहरूको भिडियो सम्मेलन बोलाउने तयारी भइरहेको जानकारी दिएका छन् । उक्त बैठकमा ऊर्जा आपूर्ति र तेल बजारको अवस्थाबारे विशेष छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसअघि पेरिसस्थित आईईएका सदस्य राष्ट्रहरूले आपतकालीन बैठक गर्दै आपूर्ति सुरक्षाको अवस्था समीक्षा गरेका थिए । आवश्यक परे आपतकालीन तेल भण्डार सार्वजनिक गर्ने सम्भावनाबारे पनि छलफल भएको जनाइएको छ ।

औपचारिक निर्णय भने छैन

फ्रान्सका अर्थमन्त्री रोलान्ड लेस्क्योरले हालसम्म कुनै औपचारिक निर्णय नभएको स्पष्ट पारेका छन् । उनका अनुसार विश्व बजारमा आपूर्ति सुरक्षित रहेको सन्देश दिनु अहिलेको प्राथमिकता हो । यदि होर्मुज जलडमरूमध्य अवरुद्ध भएमा वैकल्पिक स्रोतबाट आपूर्ति कायम राख्ने प्रयास गरिनेछ ।

वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार आईईएले इतिहासकै ठूलो परिमाणमा तेल भण्डार सार्वजनिक गर्ने प्रस्ताव गरेको उल्लेख छ । सन् २०२२ मा रुस–युक्रेन युद्धपछि जारी गरिएको १८ करोड २० लाख ब्यारेलभन्दा ठूलो परिमाण सार्वजनिक हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

हाल आईईए सदस्य राष्ट्रहरूसँग करिब १ अर्ब २० करोड ब्यारेल सार्वजनिक आपतकालीन तेल भण्डार रहेको छ भने उद्योग क्षेत्रसँग थप ६० करोड ब्यारेल भण्डारण रहेको बताइएको छ ।

सन् १९७३ को विश्वव्यापी तेल संकटपछि स्थापना गरिएको आईईएले सदस्य राष्ट्रलाई कम्तीमा ९० दिनको शुद्ध तेल आयात बराबर आपतकालीन भण्डार राख्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

हालको भूराजनीतिक तनावका बीच जी–७ र आईईएको सक्रिय समन्वयले ऊर्जा बजारमा स्थिरता कायम राख्न कस्तो भूमिका खेल्छ भन्ने विषयमा विश्व बजारको ध्यान केन्द्रित भएको छ ।