इरानसँगको युद्ध अमेरिकालाई कति महँगो पर्ला?

एजेन्सी  । युुनाइटेड  स्टेट्स र इरानबीचको द्वन्द्व खुला सैन्य चरणमा प्रवेश गरेपछि यसको आर्थिक, सामरिक र रणनीतिक लागतबारे बहस तीव्र बनेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलेले ‘अपरेसन इपिक फ्युरी’ नाम दिइएको अभियान चार–पाँच हप्तासम्म चल्न सक्ने संकेत गरेसँगै खर्चको आँकलन जटिल बनेको छ।

पहिलो चरणमै अर्बौँ डलर खर्च

अनादोलु समाचार एजेन्सीका अनुसार अपरेसनको पहिलो २४ घण्टामै करिब ७७ करोड ९० लाख डलर खर्च भएको अनुमान छ। यसअघि सैन्य तयारी, जहाज र विमान तैनाथी तथा लजिस्टिक परिचालनमा थप ६३ करोड डलर जति खर्च भएको बताइन्छ।

ब्राउन विश्वविद्यालयको ‘कस्ट अफ वार’ प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२३ यता अमेरिकाले मध्यपूर्व सम्बन्धित सैन्य गतिविधिमा ३० अर्ब डलरभन्दा बढी खर्च गरिसकेको छ। नयाँ युद्ध लम्बिएमा यो रकम तीव्र रूपमा बढ्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।

दैनिक सञ्चालन खर्च पनि उच्च

सेन्टर फर न्यु अमेरिकन सेक्युरिटीका अनुसार USS Gerald R. Ford जस्तो क्यारियर स्ट्राइक ग्रुप सञ्चालन गर्न दैनिक करिब ६५ लाख डलर लाग्छ। दुईवटा क्यारियर समूह सक्रिय रहँदा मात्र दैनिक करोडौँ डलर खर्च हुने देखिन्छ।

यस युद्धमा बी–२ स्टेल्थ बम्बर, एफ–३५, टोमाहक क्रुज मिसाइल, प्याट्रियट र थाड जस्ता उच्च प्रविधियुक्त प्रणाली प्रयोग भइरहेका छन्, जसको एकाइ लागत नै अत्यन्त महँगो हुन्छ।

सबैभन्दा ठूलो चिन्ता: हतियारको भण्डार

विशेषज्ञहरूको भनाइमा वास्तविक चुनौती खर्चभन्दा बढी इन्टरसेप्टर मिसाइलहरूको भण्डार सकिनु हुन सक्छ। प्याट्रियट वा एसएम–६ जस्ता मिसाइल छिटो उत्पादन गर्न सकिँदैन। यदि निरन्तर उच्च दरमा मिसाइल प्रतिरक्षा सञ्चालन भइरह्यो भने केही हप्ताभित्रै भण्डारमा दबाब पर्न सक्छ।

यीमध्ये केही प्रणालीहरू युक्रेन, एसिया–प्रशान्त क्षेत्र लगायत अन्य रणनीतिक मोर्चामा पनि आवश्यक पर्ने भएकाले आपूर्ति सन्तुलन चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ। आर्थिक हिसाबले हेर्दा अमेरिकाको करिब एक ट्रिलियन डलरको रक्षा बजेटले छोटो अवधिको युद्ध धान्न सक्छ। तर युद्ध लम्बिँदै गएमा:

अर्बौँ डलरको प्रत्यक्ष सैन्य खर्च , महँगो हतियार प्रणालीको क्षति,  आपूर्ति श्रृंखलामा दबाब,  अन्य क्षेत्रको रणनीतिक जोखिम जस्ता पक्षले समग्र लागत अत्यधिक बढाउन सक्छ।

अन्ततः, इरानसँगको युद्ध अमेरिकाका लागि केवल पैसाको प्रश्न नभएर दीर्घकालीन सैन्य क्षमता र रणनीतिक सन्तुलनको प्रश्न बन्ने देखिन्छ।