मधेशमा एक्लियो एमाले, कांग्रेस–मधेशी दल नजिकिँदै

काठमाडौं । विवादास्पद ढंगले प्रदेश सरकारको नेतृत्व सम्हालेसँगै एमाले मधेश प्रदेशमा एक्लो भएको छ।  यसअघि सत्ता सहयात्री रहेको नेपाली कांग्रेस मधेशी दलहरूसँग नजिकिएपछि एमाले एक्लिएको देखिएको हो।

मुख्यमन्त्री सरोज यादवले सोमबार महोत्तरीको होटलमा शपथ लिएका थिए। सर्वोच्चको आदेशपछि उनले मंगलबार मात्रै पदभार ग्रहण गर्न पाए। तर, उनको सरकार कति दिन टिक्ने भन्ने यकिन छैन। अहिले उनी कांग्रेसलाई फकाउने र मधेशी दलहरूसँग दूरी बनाउने रणनीतिमा छन्।

तर, मंगलबार भएको प्रदर्शनमा कांग्रेस सचेतक कुँवरकान्त झा घाइते भएपछि कांग्रेस सहजै मधेशी दलहरू छाडेर एमालेसँग आउने सम्भावना देखिँदैन। कांग्रेस र एमाले मात्रै मिलेर पनि मधेशमा स्थिर सत्ता गणित बन्न कठिन देखिएको छ।

सत्तामा टिक्न एमालेले मधेशी शक्ति लोसपा, जसपा, जनमत वा नेकपा (विप्लव समूह) मध्ये कसैको साथ लिनुपर्ने परिस्थिति छ। तर, कांग्रेसले एमालेसँग सहकार्य गरे जनमत पार्टीलाई समेत तान्न सक्ने सम्भावना देखिन्छ।

यसको अर्थ पुरानो गठबन्धन पुनर्जीवित हुनुका साथै माघमा हुने राष्ट्रियसभामा एक सिट जनमतलाई दिने सहमति हुन सक्ने विश्लेषण पनि गरिएको छ। जनमत अध्यक्ष डा. सिके राउत आफ्ना दाजु र पार्टी उपाध्यक्ष जयकान्त राउतलाई राष्ट्रियसभामा पठाउने तयारीमा रहेको स्रोत बताउँछ। तर, एमालेभित्रकै असन्तुष्टिका कारण कांग्रेस र जनमतलाई मनाउन झन् चुनौतीपूर्ण भएको बताइन्छ।

मधेशमा बरु नेकपा र मधेशी दलहरू नजिकिँदै एमालेलाई अलग गर्ने रणनीति अघि बढाइरहेका छन्। कांग्रेसका लागि पनि यो समीकरण सजिलो छैन। जनमत पार्टीबाट धोका पाएर मुख्यमन्त्री गुमाएको कांग्रेस त्यही गठबन्धनतर्फ फर्किँदै छ।

त्यसपछि एमालेका लागि संविधानको धारा १६८(३) अन्तर्गत मात्र सरकार गठनको बाटो खुलेको थियो। प्रदेश प्रमुख र न्यायाधीवक्ताको सुझावमा एमालेले सरकार गठन गर्न सफल भए पनि, यसले प्रदेश प्रमुखकै पदमाथि प्रश्न उठाएको छ।

कांग्रेससहितका सात दल अहिले मधेश प्रदेशका सभामुख र मुख्यमन्त्रीविरुद्ध आन्दोलनमा उत्रिएका छन्। सभामुख रामचन्द्र मण्डल एमालेबाट निर्वाचित हुन्। उनले आफूले लचकता देखाएर सरकार बनाउन सहयोग गरेको तर मधेशी दलहरूले त्यसको कदर नगरेको गुनासो गरेका छन्।

उता, निवर्तमान मुख्यमन्त्री **जितेन्द्र प्रसाद सोनार (सोनल)**ले अझै मुख्यमन्त्री निवास खाली नगरेका छन्, जसका कारण नयाँ मुख्यमन्त्रीले सरकारी निवास ग्रहण गर्न पाएका छैनन्। बिहानैदेखि सात दलको आन्दोलन सुरू भइसकेको छ।

यसबीच काठमाडौंमा कम्युनिस्ट पार्टीहरू एकता प्रक्रियामा जुटिरहेका बेला मधेशमा भने आन्दोलन र अस्थिरताको रापताप बढ्दै गएको छ। सात वर्षदेखि मधेशको सत्ता सम्हाल्दै आएको जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपाल र हालै सत्ता गुमाएको लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) नेपालबीच एकीकरणको तयारी तीव्र बनेको छ।

सोमबार जनकपुरको होटलमा जसपा अध्यक्ष उपेन्द्र यादव र लोसपा अध्यक्ष महन्थ ठाकुरबीच भएको छलफलमा दुई दलबीच संभावित एकीकरणबारे सहमति खोज्ने प्रयास भएको थियो।

यदि यी दुई दल मिले भने उनीहरूको संयुक्त शक्ति २६ सिट पुग्नेछ। त्यसमा नेकपा (एकीकृत समाजवादी)का ७ र माओवादी केन्द्रका ९ सदस्यको समर्थन जोडिँदा सत्ता समीकरण एमालेविरुद्ध जान सक्ने देखिन्छ। त्यसपछि एमाले–कांग्रेस–जनमत गठबन्धन प्रतिपक्षमै सीमित हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।