जेन–जी आन्दोलनबारे मानव अधिकारकर्मी किन मौन?

काठमाडौं । जेन–जी पुस्ताको आन्दोलनले मुलुकभर हलचल मच्चाइरहेको छ । सामाजिक सञ्जाल बन्द र भ्रष्टाचारविरुद्ध सुरु भएको विरोध प्रदर्शनमा हालसम्म दुई दर्जनभन्दा बढीले ज्यान गुमाइसकेका छन्, सयौँ घाइते भएका छन् । यस्तो अवस्थामा जहाँ मानव अधिकारकर्मीको आवाज सबैभन्दा बुलन्द हुनुपर्ने थियो, त्यहाँ उनीहरूको मौनतामा प्रश्न उठेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अधिकारकर्मी मौन हुनुका केही कारण देखिन्छः

राजनीतिक आस्थाको असरः धेरैजसो अधिकारकर्मी कुनै न कुनै पार्टीसँग आस्थागत रूपमा गाँसिएका छन् । सत्तासँग टकराव हुने मुद्दामा उनीहरूले खुला रूपमा सरकारविरुद्ध बोल्न सकेका छैनन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन खोसिने डरः मानव अधिकार संगठनहरू प्रायः अन्तर्राष्ट्रिय निकाय वा दातृ निकायको सहयोगमा चल्छन् । यस्ता दाताहरूले “राजनीतिक तटस्थता” को अपेक्षा राख्ने भएकाले उनीहरूले सडकको आन्दोलनसँग प्रत्यक्ष जोडिन हिचकिचाइरहेका छन्।

आन्दोलनलाई ‘अव्यवस्थित’ ठान्ने दृष्टिकोणः जेन–जी आन्दोलन डिजिटल पुस्ताको स्वतःस्फूर्त विद्रोह हो। कुनै औपचारिक नेतृत्व नभएकाले अधिकारकर्मीहरूले यसलाई “अनियन्त्रित भीड” को रूपमा देखिरहेका छन्, जससँग खुलेर ऐक्यबद्धता जनाउन उनीहरू अलमलमा परेका छन्।

मौनतामाथि आलोचनाः अधिकारकर्मीहरूकै मौनतालाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा आलोचना बढ्दो छ। एक प्रदर्शनकारीले भने, “हामीलाई गोली हान्दा उनीहरू टिभीमा बहस गर्छन्, तर सडकमा हामीसँग बस्दैनन्। अधिकारकर्मी नभएर यो त अवसरकर्मी पो रहेछन्।”

मानव अधिकार आन्दोलनकै जगमा जन्मेका अधिकारकर्मीहरू आज युवाहरूको रगत बग्दा किन मौन छन् भन्ने प्रश्न गहिरिँदै गएको छ। विश्लेषकहरूको भनाइमा, यो मौनता केवल व्यक्तिगत सुरक्षाको कारण नभई सिस्टमसँगको साँठगाँठ को नतिजा पनि हुन सक्छ।