२१औं शताब्दीमा पनि बोक्सीको आरोप: रौतहटमा महिलामाथि निर्घात कुटपिट, मलमुत्र खुवाउने अमानवीय व्यवहार

रौतहट । २१औं शताब्दी, जब देशले चन्द्रयान, डिजिटल शिक्षा र महिला सशक्तिकरणका कुरा गरिरहेको छ, त्यही देशको रौतहट जिल्लाको एक गाउँमा एक ५५ वर्षीया महिलामाथि "बोक्सी" को आरोप लगाई चारपाटे कपाल मुण्डेर, मलमुत्र खुवाइ, सार्वजनिक रूपमा घुमाएर कुटपिट गरिएको छ।

के हो गरुडा–८ को घटना ?

गरुडा नगरपालिका–८, बसबिट्टि जिङ्गडियामा दिनेश साह कानुकी श्रीमती संगीता देवी (३७) को मृत्यु भएपछि, उनको परिवारले छिमेकी महिलालाई बोक्सी भन्दै दोषारोपण गरे।
मृतकका २२ वर्षीय छोरा गोल साह र छिमेकी विक्रम साह सहितको समूहले ती महिलालाई जबरजस्ती घरबाट निकालेर निर्घात कुटपिट गरे, कपाल मुण्ड्याए, मलमुत्र खुवाए, र गाउँभर घुमाए।

सामाजिक रूपमा “बोक्सी” भनिने यो शब्द कानुनी रूपमा अपराध हो।
२०६८ सालमा पारित भएको महिला हिंसा विरुद्धको ऐन अनुसार, बोक्सी आरोप लगाएर अपमान वा कुटपिट गर्ने व्यक्तिलाई ३–५ वर्ष कैद र जरिवाना सजाय हुने व्यवस्था छ।
तर यस्ता घटनामा पीडित महिलाहरूले धेरैजसो न्याय नपाएको तथ्यहरू थुप्रै छन्।

प्रहरी सक्रिय भएपनि दोषी अझै फरार

इलाका प्रहरी कार्यालय गरुडाका डिएसपी राजन कार्कीका अनुसार, पीडित महिलाको अवस्था सामान्य छ। कुटपिट गर्नेहरू फरार रहेका छन् र खोजी कार्य जारी छ।
पीडित पक्षले जाहेरी दिएपछि प्रहरी अब मुद्दा दायर गर्ने तयारीमा छ।

समाजको मानसिकता कि राज्यको कमजोरी?

समाजशास्त्रीहरू भन्छन्—अशिक्षा, स्वास्थ्य सेवाको अभाव, र धार्मिक अन्धविश्वास मिलेर "बोक्सी" जस्ता आरोप सामाजिक हिंसामा परिणत हुन्छन्।
जब एक महिलालाई बिरामी परेको वा मृत्युपछि दोषी बनाइन्छ, त्यो समाजको दोष–सोध्ने बाटोको कमी हो, विज्ञानको अस्वीकार हो।

अझ दुःखको कुरा के छ भने—पीडितले बाँचेर पनि न्याय पाउँदैनन्, र दोषीहरू समाजमै नायकझैँ घुमिरहेका हुन्छन्।

 राज्य र समाज दुबै जाग्न जरुरी

यस घटना केवल रौतहटको ‘एक्लो घटना’ होइन। देशभर वर्षेनी यस्ता दर्जनौं घटनाहरू हुन्छन्, तर कारबाही नगरी सामान्य सम्झौता गरिन्छ।
यदि राज्य, स्थानीय सरकार, प्रहरी, र जनप्रतिनिधिहरूले यस्तो अन्धविश्वासको विरुद्ध बोल्न, सशक्त कानुनी कार्यान्वयन गर्न सकेनन् भने—२०८२ सालमा पनि नेपाली महिला "बोक्सी"को आरोपमा घिसारिन बाध्य हुनेछिन्।

अब प्रश्न उठ्छ—के यस्ता घटनालाई ‘सामान्य गाउँले झगडा’ भनेर चुप लाग्ने समय हो ? कि, अब न्यायका लागि आवाज उठाउने बेला आइसकेको छ?