ओलीको चीन यात्रा – राष्ट्रिय गौरव कि प्रचारको रणनीति ?

काठमाडौं। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको हालै सम्पन्न पाँच दिने चीन भ्रमणलाई लिएर देशभित्र बहस चर्किएको छ। कतिपयको बुझाइमा यो भ्रमण ठोस उपलब्धिभन्दा बढी सन्देश र प्रतीकात्मकतामा केन्द्रित रह्यो।

लिपुलेकको मुद्दा – राष्ट्रियताका लागि ‘मौखिक प्रतिरोध’

भ्रमणकै क्रममा सबैभन्दा बढी चर्चामा परेको विषय लिपुलेक हो। प्रधानमन्त्री ओलीले चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङसँग भारत–चीन सम्झौताबारे आपत्ति जनाएको चर्चा भए पनि चिनियाँ पक्षको आधिकारिक वक्तव्यमा यसको कुनै उल्लेख भएन।
यसलाई कतिपयले भारतप्रति आक्रोश देखाउने आन्तरिक राजनीतिक सन्देशका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। एमाले नेताले सामाजिक सञ्जालमा ‘धन्यवाद, लिपुलेक नेपालको हो’ लेखिएको पोस्टरमार्फत राष्ट्रवादी भावनालाई उचाले।

जीएसआई विवाद – भिन्न–भिन्न व्याख्या

भ्रमणपछि अर्को विवादित मुद्दा चीनको ग्लोबल सेक्युरिटी इनिसियटिभ (जीएसआई) मा नेपालले समर्थन गरेको दाबी हो। चीनले आफ्नो विज्ञप्तिमा समर्थन गरेको भने पनि नेपालको आधिकारिक विज्ञप्तिमा यसबारे केही थिएन।
यसले नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीतिमा कहाँ उभिने भन्ने प्रश्न खडा गराएको छ। कतिपय सुरक्षाविद्हरूले यदि समर्थन गरिएको हो भने यो ठूलो नीति त्रुटि भएको बताए।

परेड र पुटिन भेट – असंलग्न नीतिको परीक्षा

प्रधानमन्त्री ओलीले दोस्रो विश्वयुद्धमा जापानविरुद्ध चीनले जितेको ८०औँ वार्षिकोत्सवमा आयोजना गरिएको परेडमा सहभागी हुनुले पनि प्रश्न उठेको छ। आलोचकहरूको बुझाइमा यो असंलग्न परराष्ट्र नीतिसँग मेल खाँदैन।
त्यस्तै, रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँगको भेटमा युक्रेन युद्धमा फसेका नेपालीबारे चर्चा नगर्नु पनि कमजोरीको रूपमा औंलाइएको छ।

उपलब्धि भन्दा प्रचार ?

समग्रमा हेर्दा, भ्रमणबाट ठोस सम्झौता वा उपलब्धि भन्दा पनि राष्ट्रियता, चीनप्रतिको नजिकता र आन्तरिक राजनीतिक सन्देशलाई प्राथमिकता दिइएको जस्तो देखिन्छ। पूर्वराजदूत टंक कार्कीका अनुसार, ‘राष्ट्रपति सी समक्ष लिपुलेकको कुरा राख्नु आफैँमा उपलब्धि हो’, तर अर्का विश्लेषकहरूको बुझाइमा यसलाई ‘अत्यधिक प्रचार गरिएको प्रोपोगान्डा’ भन्दा बढी मान्न सकिँदैन।

एमालेको व्याख्या

भ्रमणलाई लिएर आलोचना भए पनि एमालेका नेताहरू भने सकारात्मक मूल्याङ्कन गर्दैछन्। उनीहरूका अनुसार, प्रधानमन्त्री ओलीले चीनमा नेपालको पक्ष विश्वसामु प्रस्तुत गरेर राष्ट्रिय गौरव बढाएका छन्।