महिलाको यौन चाहना: बुझ्नुपर्ने संवाद र सहमतिको महत्व

काठमाडौं  ।  महिलाहरूको यौन चाहना बुझ्ने विषयमा समाजमा अझै पनि स्पष्ट समझ र संवादको कमी देखिन्छ। परम्परागत रूपमा यो विषय ‘लाज’ वा ‘निजी’ रूपमा लिइँदा महिलाले आफ्नो यौन इच्छा स्वतन्त्र रूपमा व्यक्त गर्न सक्दैनन्। यस्तो अवस्थाले महिलाको यौन स्वतन्त्रता मात्र होइन, सामाजिक बुझाइ र आपसी सम्बन्धमा पनि चुनौती खडा गरिरहेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, महिलाहरू पुरुषजस्तै यौन इच्छा राख्छन्, तर त्यसलाई अभिव्यक्त गर्ने तरिका फरक हुन्छ। यद्यपि, महिलाको यौन चाहना बुझ्ने प्रयासमा गरिने अनुमानहरू धेरैजसो भ्रमपूर्ण हुने गरेका छन्।

अनुमान होइन, संवाद र सहमति हुनुपर्छ आधार

मानव व्यवहार विशेषज्ञ डा. शिला थापाका अनुसार, "कुनै महिलाको स्पर्श, हाँसो, वा सामीप्यता आधारमा यौन चाहना अनुमान लगाउनु खतरनाक हुन सक्छ। यौन चाहना बुझ्न सिधा संवाद र स्पष्ट सहमति अनिवार्य छ।"

उनका अनुसार, भावनात्मक वा शारीरिक कुनै पनि संकेतलाई नबुझेको वा गलत अर्थ लगाउँदा सम्बन्धमा गम्भीर समस्यासमेत उत्पन्न हुन सक्छ। "यौन सम्बन्ध दुवै पक्षको स्वतन्त्र, खुला र स्वेच्छिक सहमतिमा मात्र आधारित हुनुपर्छ," उनले भनिन्।

पूर्वधारणाले हिंसा र दुर्व्यवहार बढाउन सक्छ

मानसिक स्वास्थ्य विज्ञ राधिका केसी बताउँछिन्, "कुनै युवतीले बारम्बार सम्पर्क गरिन, छुन खोजिन् वा एकान्त चाहिन् भनेर त्यसलाई यौन चाहनासँग जोड्नु गलत हो। त्यो भावनात्मक निकटता वा साधारण व्यवहार पनि हुन सक्छ। यस्ता अनुमानहरू यौन दुर्व्यवहारतर्फ जान सक्छन्।"

उनले थपिन्, "हाम्रो समाजमा महिलाको चाहनालाई उनीहरूको बोली वा स्पर्शबाट नभई पुरुषले आफ्नै ढंगले अनुमान लगाउने प्रवृत्तिले धेरै महिलाले आत्मसम्मान गुमाउनु परेको छ।"

सहमतिको संस्कृति निर्माण आवश्यक

अन्तराष्ट्रिय यौन स्वास्थ्य संगठन (WHO) का मापदण्ड अनुसार, यौनसम्बन्ध स्पष्ट, सूचित, स्वतन्त्र र पुनःप्राप्त गर्न मिल्ने सहमतिमा मात्र आधारित हुनुपर्छ। यसले मात्र दुवै पक्षबीचको इज्जत र सुरक्षित सम्बन्ध सुनिश्चित गर्छ।

नेपालमा पछिल्लो समय यौन शिक्षाका कार्यक्रमहरू स्कुल, कलेज र समुदायमा विस्तार भइरहेका छन्। यस्ता कार्यक्रमहरूले यौन चाहना, सहमति, लैंगिक समानता र आत्म-सम्मानको सन्देश फैलाउँदै आएका छन्।

महिलाको यौन चाहना बुझ्न शारीरिक संकेत वा अनुमानभन्दा बढी महत्त्वपूर्ण कुरा खुला संवाद, सहमति र पारस्परिक सम्मान हो। परम्परागत सोचमा आधारित पूर्वधारणाले महिला–पुरुषबीचको सम्बन्ध बिगार्न सक्छ। त्यसैले सम्बन्धहरूलाई सुरक्षित, समान र स्वाभाविक बनाउन सहमतिको संस्कृतिको विकास आजको आवश्यकता बनेको छ।