खुसी ‘खुशी’ मै, ‘शहीद’ बच्यो

काठमाडौं, ३ मंसिर । नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानले नेपाली बृहत् शब्दकोश (२०७२)का वर्णविन्याससम्बन्धी गल्ती कमजोरीलाई सच्याउने निर्णय गरेको छ । यो निर्णयसँगै लामो समयदेखि जारी नेपाली वर्णविन्यासको विवाद अन्त्य हुने भएको छ । आजको राजधानी दैनिकमा खबर छ– प्रतिष्ठानको ३० कात्तिकमा बसेको प्राज्ञसभाले सर्वसम्मत रूपमा शब्दकोशको नवौं संस्करणमा भएका गल्ती÷कमजोरी सच्याउने निर्णय गरेको हो । पछिल्लो समय प्रज्ञाप्रतिष्ठान र केही व्यक्तिबाट नेपाली भाषामा भाँडभैलो भएको, केही सीमित व्यक्तिको लहडमा प्रचलित भाषा/वर्णविन्यासमा विचलन गराइएको एवं समग्र नेपाली भाषिक सभ्यतामाथि प्रहार गरिएको आरोप लाग्दै आएको थियो । नेपाली भाषा बचाउने अभियान र आन्दोलन चर्किएपछि प्रतिष्ठान गल्ती सच्याउने निर्णयमा पुगेको हो । शिक्षा मन्त्रालयले २०६९ सालमा मन्त्रीस्तरीय निर्णयमार्फत नेपाली वर्णविन्यासका नियम परिवर्तन गर्ने निर्णय गरेपछि सोका आधारमा प्रतिष्ठानले परिवर्तित नियमअनुसार शब्दकोश प्रकाशन गरेको थियो । नयाँ नियमअनुसार प्रकाशित सो शब्दकोशअनुसार विद्यालय र उच्चमाविका पाठ्यपुस्तकसमेत लागू भइसकेका छन् । प्रतिष्ठानले शब्दकोशमा गरिएको वर्णविन्यास परिवर्तनलाई सच्याए पनि शिक्षा मन्त्रालयले गरेको निर्णय र विद्यालय तथा उच्चमाविका पाठ्यपुस्तकमा गरिएको परिवर्तनलाई भने सच्याउन बाँकी नै छ । नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेती आफ्नै संयोजकत्वमा गठन हुने पाँच सदस्यीय समितिले केही समयभित्रै नेपाली बृहत् शब्दकोश (२०७२) संशोधन गरी पुनर्मुद्रण गरिने बताउँछन् । ‘यो झट्ट भइहाल्ने काम होइन,’ उप्रेती भन्छन्, ‘केही समय अवश्य लाग्छ, तर सकेसम्म छिटो यो काम सम्पन्न गर्नेछौं ।’ उनले नवौं संस्करणको अनलाइन तुरुन्त बन्द गरी यथाशीघ्र संशोधित शब्दकोश अनलाइन संस्करणचाहिँ राख्न सकिने बताए । सच्याइएको नियमअनुसार अब ‘खुशी’, ‘शहीद’जस्ता आगन्तुक शब्दलाई प्रयोक्ताले ‘खुशी’ खुसी’, ‘शहीद’ ‘सहिद’ दुवै रूपमा प्रयोग गर्न सक्नेछन् । यस्ता शब्दका दुवै रूप नयाँ संशोधित शब्दकोशमा रहनेछन् । अथवा यसो भनौं, ‘खुसी खुशी मै, शहीद बच्यो ।’