/  Tue, October 17, 2017

‘प्रकाश दाहाल अर्थात एक कुशल व्यवस्थापक’

आधुनिक समाज र व्यस्त जनजीवनमा एक मिनेटको महत्व निकै गुरुत्वको हुन्छ । व्यस्त सामाजिक जीवनमा समयको व्यवस्थापन सैद्धान्तिक दृष्टिले सामान्य सवाल लागे पनि व्यवहारिक जीवनका दृष्टिले निकै गुरुत्वपूर्ण छ । आज व्यक्तिगत जीवन, संगठन र संस्थागत प्रणालीमा समेत समयको व्यवस्थापनले निकै महत्वपूर्ण अर्थ राख्दछ । कतिपय सन्दर्भमा समयको व्यवस्थापन नै व्यक्तिको सफलता र असफलताको ब्यारोमिटर समेत बन्ने गरेको छ । समयको व्यवस्थापन कसरी गर्ने रु व्यक्तिगत र प्रशासनिक जीवनको व्यवस्थापन कसरी गर्ने ?

आधुनिक समाज र प्रणालीका दृष्टिले यसले महत्वपूर्ण अर्थ राख्दछ । हकिन्सका अनुसार ‘समयको व्यवस्थापनको अर्थ आधुनिक जीवनका बहुआयमिक आयामहरुको व्यवस्थापन र सन्तुलन हो ।’ नीति निर्माता र त्यसका व्यवस्थापकहरुले समय कसरी व्यवस्थापन गर्दछन्, त्यसले देशकै राजनीति र विकासको चित्रमा काफी प्रभाव राख्दछ । अझ राजनेताका रुपमा स्थापित नेतृत्वको कार्यालय र त्यसको टिम कस्तो छ र ? भन्ने कुरासँग देशकै भविष्य जोडिएको हुन्छ ।

यसर्थ, पनि समयको व्यवस्थापन गर्नसक्ने नेतृत्व र व्यवस्थापकको खोजी आजको सन्दर्भमा निकै महत्वपूर्ण छ । सर्वहारा वर्गीय राजनीतिक धरातल र वर्ग सङ्घर्षको पेचिलो मोर्चाबाट निखारिएका युवा नेता हुन् प्रकाश दाहाल । तर, खुल्ला राजनीतिमा प्रवेशसँगै मध्यम वर्ग र मीडिया उनका विरुद्ध यति धेरै लागे, मानौं कि उनी नेपालमा सबैभन्दा बढ्ता कुख्याती कमाएका व्यक्ति हुन् ।

यथार्थ त्यस्तो हो वा होइन रु प्रचार प्राकृतिक छ वा कृतिम एवं पूर्वाग्रह प्रेरित रु यसको कसैले सामान्य समीक्षा गर्नेसम्म कोशिस गरेनन् । उनीहरुका लागि त्यो समीक्षा जरुरी पनि थिएन । किनकि, प्रचारको एक मात्र ध्येय माओवादी आन्दोलन र यसको नेतृत्वमाथि विभिन्न कोणबाट प्रहार गर्नु नै थियो ।

व्यक्ति सामाजिक जीवन र परिवेशको उपज हो । सामाजिक जीवन र परिवेशको अपवाद हुने गरी व्यक्तित्वको निर्माण र विकास दुवै असम्भव हुन्छ । सामाजिक संरचना, आर्थिक आधार र उपरिसंचरनाको प्रभाव व्यक्तित्व निर्माणमा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ । हाम्रा आर्थिक र राजनीतिक आधारहरुले व्यक्तित्व निर्माणमा पनि निर्णायक अर्थ राख्दछन् ।

यसरी हेर्दा समाजमा भएका गुण दोषको असर व्यक्तिको जीवनमा पनि लागु हुन्छ । त्यही गुण र दोषको अन्तर्सम्बन्धकै जगमा उभिएका छन् प्रकाश दाहाल ।

प्रकाश दाहाल राष्ट्रिय राजनीतिका निर्णायक पात्र पक्कै होइनन् । तर, उनको भूमिका र सम्बन्धले माओवादी आन्दोलन, नेतृत्व र भविष्यमा निकै ठूलो अर्थ राख्दछ । कुनै बेला उनी प्रकाश दाहाल मात्रै थिए । संयोग र साधनाको जगमा आज उनी फरक भूमिकामा छन् ।

आम मानिसमा जस्तै उनमा पनि गुण र दोषहरु अवश्य छन् । तर, गुण र दोषको तुलनामा उनको कुख्याती वा प्रख्यातीमा के मूख्य हो रु यसमाथि अलिकति बिमर्श आवश्यक ठान्दछु । प्रकाश दाहाल राष्ट्रिय राजनीतिका निर्णायक पात्र पक्कै होइनन् । तर, उनको भूमिका र सम्बन्धले माओवादी आन्दोलन, नेतृत्व र भविष्यमा निकै ठूलो अर्थ राख्दछ । कुनै बेला उनी प्रकाश दाहाल मात्रै थिए । संयोग र साधनाको जगमा आज उनी फरक भूमिकामा छन् ।

अहिले उनको भूमिका प्रचण्ड र नेपाली राजनीतिको सफलता र असफलतासँग गाँसिएको छ । प्रकाश दाहालका केही विशेषता पक्कै छन्, जसका उनी बहसको चौघेरामा छन् । मैले चिन्दा प्रकाश दाहाल एक कुशल प्रशासक एवं व्यवस्थापक हुन् । प्रचण्ड पार्टी अध्यक्ष हुँदा होस् वा प्रधानमन्त्री, हरेक समय र जिम्मेवारीमा उनको भूमिका एक प्रशासक र व्यवस्थापककै हुने गरेको छ । उनले गरेको प्रशासकीय व्यवस्थापनले सबैलाई सन्तुष्ट पार्न सक्ने अवस्था पक्कै पनि छैन र हुँदैन । त्यसका आफ्नै सीमा र समयको दवाव पनि छ । स्थानीय तहदेखि केन्द्र अनि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसम्मको संयोजनको भूमिकामा रहेका कारण जस अपजसको भागिदार पनि उनी नै हुने गरेका छन् ।

तर, उनको भूमिकाकै कारण यी सबै अन्तरविरोध र दवावका बाबजूद पनि प्रचण्ड प्रधानमन्त्री हुँदा वा पार्टी अध्यक्ष हुँदा व्यवस्थापकीय जिम्मेवारीलाई प्रकाशले कुशलतापूर्वक नै निर्वाह गरिरहेका छन् । प्रकाशसँग भएको सबैभन्दा ठूलो पूँजी समयको व्यवस्थापन र कुशल प्रशासन हो । उनी समयको महत्व बुझ्दछन्, जनताको भावनाको प्रतिनिधित्व गर्नैपर्ने कार्यक्रम र भेटघाटको गुरुत्वको राम्रो बोध छ ।

उनी प्राथमिक कार्यसूचीमा राख्नैपर्ने कार्यक्रमको व्यवस्थापनमा आफ्नो अडान राख्छन् । कसले के भन्छ र ? त्यसको उनी मतलव गर्दैनन् । बरु, कसरी प्रचण्ड सफल हुन्छन्, कुन योजना र कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिँदा जनताको सेवा, आर्थिक समृद्धि र वर्गको आकांक्षा पुरा हुन सक्दछ  ? त्यसमा उनको पुरै ध्यान जान्छ । अनि, आफ्नो निर्णयमा उनी कठोरतापूर्वक अघि बढ्छन् र सफल हुन्छन् । यसो गर्दा कहिलेकाहीँ आफ्नो स्वार्थ पूर्ति नहुँदा नेताहरु उनीसँग बिच्कन्छन् र उनका विरुद्ध भ्रामक प्रचारमा लाग्छन् ।

प्रकाशको अर्को विशेषता प्रशासकीय कुशलता हो । उनी प्रशासक, कुटनीतिज्ञ, राजनीतिज्ञ लगायतका सबैसँग दमका साथ आफ्नो मत राख्ने हैसियत राख्छन् । उनी निर्भिकतापूर्वक आफ्नो कुरा राख्छन् र त्यसलाई कार्यान्वयन गराएरै छोड्छन् । उनको यहीँ विशेषताका कारण प्रशासक, राजनीतिक नेतादेखि कुटनीतिज्ञसम्म सबै उनको कुशलतासामू नतमस्तक हुन्छन् ।

उनी सबैसँग आफ्नो कुरा सहज, कलात्मक र मित्रवत् ढंगले राख्न सक्छन्, त्यसकै कारण उनी नागरिकका चाहना र विकासका काममा सफल हुन्छन् । प्रकाश दाहालको काल्पनिक चित्र जति कुरुप रुपमा प्रस्तुत गर्ने गरिएको छ ।

प्रकाश जिब्रो चपाउन जान्दैनन्, उनलाई आफ्नोभन्दा प्रचण्डको कार्यकाल असफल होला भन्ने चिन्ताले सताएकै हुन्छ । उनी आफ्नो भन्दा प्रचण्ड, पार्टी र राष्ट्रिय हित एवं स्वार्थका बारेमा बढी सोच्छन् । पार्टी अध्यक्ष र प्रधानमन्त्रीलाई व्यक्तिगत स्वार्थका लागि भेट्न खोज्ने, दवाव दिने, जालसाजी गर्ने सोंच र प्रवृत्तिलाई सिधै इन्कार गर्छन्, यही पूँजीले नै प्रकाश माओवादी आन्दोलनको हेडक्वार्टर र सत्ता केन्द्रको व्यवस्थापनको निरन्तरतामा छन् ।

तर, उनको प्रवृत्ति र सोंच त्यसभन्दा बिल्कूल पृथक छ । उनी हरेक कुरालाई सहजतामा ग्रहण गर्दछन्, साना ठूला समस्यामा पनि आफ्नो हैसियतले सहयोग गर्छन्, सद्भाव राख्छन् । उनी कसैको पनि समस्यामा तमासे बन्दैनन्, भावनात्मक रुपमा उनी जति नरम छन्, त्यसले जतिसुकै विरोधका बाबजूद पनि उनको उचाईं बढाइरहेको छ ।

सायद विरोधीहरु प्रकाशको यही उचाईबाट आतङ्कित पनि छन् । सत्य कुराका लागि प्रकाश जिब्रो चपाउन जान्दैनन्, उनलाई आफ्नोभन्दा प्रचण्डको कार्यकाल असफल होला भन्ने चिन्ताले सताएकै हुन्छ । उनी आफ्नो भन्दा प्रचण्ड, पार्टी र राष्ट्रिय हित एवं स्वार्थका बारेमा बढी सोच्छन् । पार्टी अध्यक्ष र प्रधानमन्त्रीलाई व्यक्तिगत स्वार्थका लागि भेट्न खोज्ने, दवाव दिने, जालसाजी गर्ने सोंच र प्रवृत्तिलाई सिधै इन्कार गर्छन्, यही पूँजीले नै प्रकाश माओवादी आन्दोलनको हेडक्वार्टर र सत्ता केन्द्रको व्यवस्थापनको निरन्तरतामा छन् ।

राजनीतिमा समर्थन र विरोध स्वाभाविक होला । तर, कतिपय यस्ता मुद्दाहरु उठाइन्छ, जहाँ सत्यताको एक अ‌ंश पनि हुँदैन । मीडियाहरुले यस्ता विषयहरु उठाइदिन्छन्, जहाँ भ्रमको जञ्जाल मात्रै हुन्छ । तर, जनतालाई भ्रम दिन सकिने प्रशस्त कृतिम आधार खडा गरिएका हुन्छन् । प्रकाशमा जुन दृढता र ईच्छाशक्ति छ, त्यसमाथि प्रहार गरेर प्रचण्ड कमजोर पार्ने प्रयत्न आजको पक्कै होइन । तर, कतिपय माओवादी नेताहरु नै यो सत्य बुझ्दैनन् ।

अनि, प्रकाशमाथिको प्रहारलाई प्रचण्ड र माओवादी आन्दोलनको सम्बन्धबाट अलग गरेर हेर्ने गल्ती गर्दछन् । यहीँ कारण बेलाबखत विरोधीहरुले पनि चरमा छिनो हाल्ने अवसर पाउने गरेका छन् । समग्रमा प्रकाश दाहाल एक आम र सामान्य नागरिक हुन् ।

तर, उनीमा केही विशेष गुणहरु छन्, जसका कारण नै प्रकाशका रुपमा स्थापित छन् । उनको व्यक्तित्वलाई जति कुरुप तस्वीरका रुपमा प्रस्तुत गर्ने जमर्को गरिन्छ, त्यहाँभित्र उनको व्यक्तित्वसँगको आतंक सन्निहित छ । कुशल व्यवस्थापन, प्रशासकीय दक्षता, मित्रवत् सम्बन्ध र कामको प्राथमिकता एवं गुरुत्वको गहिराई बुझ्न सक्ने क्षमताका कारण नै उनी आजको ठाउँमा छन् । यही गुणलाई विकास गर्दै जाँदा एक दिन उनको व्यक्तित्वले राजनीतिमा छुट्टै पहिचान लिनेमा कुनै शंका छैन।
एभरेष्ट दैनिकबाट साभार

अशोज २६ गते, २०७४ - १८:१८ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

विजय गच्छदारलाइ कारवाहि, पार्टीबाटै निष्काशित

विजय गच्छदारलाइ कारवाहि, पार्टीबाटै निष्काशित

काठमाडौं । नेपाल लोकतान्त्रिक फोरमका अधिकाश केन्द्रिय सदस्यहरुले काँग्रेसमा सहभागि नहुने बताउँदै...   
शीतल निवासमा शुभकामना आदानप्रदान,कुन नेताले के भने?

शीतल निवासमा शुभकामना आदानप्रदान,कुन नेताले के भने?

काठमाडौं । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले आसन्न प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाको निर्वाचन शान्तिपूर्णरुपमा...   
कांग्रेस शीर्ष नेताको बैठक पुगे बाबुराम, के हुदैछ सहमति?

कांग्रेस शीर्ष नेताको बैठक पुगे बाबुराम, के हुदैछ सहमति?

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका शीर्ष नेता र नयाँ शक्ति पार्टी नेपालका संयोजक डा. बाबुराम भट्टराईबीच...   
माओवादी सरकारबाट बाहिरिन्नः नेता रायमाझी

माओवादी सरकारबाट बाहिरिन्नः नेता रायमाझी

काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्रका नेता टोपबहादुर रायमाझीले सरकारमा रहेका आफ्ना पार्टीका मन्त्रीहरु...   
८८ किलो सुन प्रकरणमा पक्राउ परेका तामाङ काँग्रेसको उम्मेदवार रहेको खुलासा

८८ किलो सुन प्रकरणमा पक्राउ परेका तामाङ काँग्रेसको उम्मेदवार रहेको खुलासा

काठमाण्डौ । ८८ किलो सुन प्रकरणमा पक्राउ परेका मानबहादुर तामाङ काँग्रेसको समानुपातिक तर्फका उम्मेदवार...   
सातजना प्याराग्लाइडर फेवातालमा खसे

सातजना प्याराग्लाइडर फेवातालमा खसे

कास्की । कास्कीको सराङकोटबाट उडेका यात्रुसहितका सातवटा प्याराग्लाइडिङ अनियन्त्रित भइ फेवातालमा...   
कर्मचारीले एक तह बढुवापछि सरुवा हुन नपाउने

कर्मचारीले एक तह बढुवापछि सरुवा हुन नपाउने

काठमाडौं । संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा समायोजन भएका कर्मचारी एक तह बढुवा भएपछि सरुवा हुन नपाउने भएका...   
इतिहासको संश्लेषणसहित सम्मानजनक पार्टी एकता हुन्छ – प्रचण्ड

इतिहासको संश्लेषणसहित सम्मानजनक पार्टी एकता हुन्छ – प्रचण्ड

काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनको...   
सोमालियामा इतिहासकै  खतरनाक हमला,२७६ जनाले ज्यान गुमाए

सोमालियामा इतिहासकै  खतरनाक हमला,२७६ जनाले ज्यान गुमाए

मोगादिसु । सोमालियाको राजधानी मोगादिशुको एक सफारी होटेलमा शनिबार भएको विष्फोटमा परी ज्यान गुमाउनेको...   
राष्ट्रपति–प्रधानमन्त्री भेट हुँदै, के हुुदैछ छलफल ?

राष्ट्रपति–प्रधानमन्त्री भेट हुँदै, के हुुदैछ छलफल ?

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीसँग आज भेटवार्ता गर्ने...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य सामाचारहरु :
Top