नाकाबन्दीको एक वर्षपछिको वीरगञ्ज

वीरगञ्ज, १८ असोज । गत वर्ष यतिबेला वीरगञ्ज सुनसान जस्तै थियो । मधेस आन्दोलनका कारण वीरगञ्ज लगायतका तराईका जिल्लाहरुमा दशैंको कुनै उत्सव थिएन । सन्नाटा मात्रै थियो । अझै पनि मधेसवादी दलहरुको आन्दोलन निश्कर्षमा भने पुगिसकेको छैन । गत वर्ष सेप्टेम्बर १९, २० र २१ तारिखमा काठमाडौंमा सरकारले संविधान घोषणा गरिएको पहिलो वर्ष उत्सव मनाइरहेको थियो भने वीरगञ्जमा संविधानको प्रति जलाइँदै थियो । मधेसी नेता कार्यकर्ताले कालो दिन मनाए । गएको वर्ष २३ सेप्टेम्बरदेखि नेपाल–भारत सीमावर्ती क्षेत्रमा आन्दोलनको शुरुवात भएको थियो । मधेसवादी दलको सीमा केन्द्रित आन्दोलनका कारण भारतले नाकाबन्दी लगाएको थियो । चार महिनासम्म चलेको आन्दोलनका क्रममा ५२जना मारिएका थिए । नेपाल सरकारले मधेस आन्दोलनमा परिएका ५२ जनाको परिवारलाई राहतको घोषणा गर्यो । आन्दोलनकारीहरुले मृत्यु भएका उनीहरुलाई ‘मधेसी सहिद’का प्रचार गरे । वीरगञ्जको घण्टाघर चोकस्थित बीपी कोइराला उद्यानको नजिक ‘मधेसी सहिद पार्क निर्माणस्थल’को राखिएको छ । आन्दोलनमा घाइते भएका थुप्रै नागरिकले अझैसम्म कुनै राहत नपाएको आन्दोलनमा सहभागी नेपाल सद्भावना पार्टीका सदस्य निजामुद्दिन सुब्हानी आरोप लगाउँछन् । ‘पहिला भारतीय महिलाको विवाह नेपालमा भएलगत्तै उसले नेपाल नागरिकता प्राप्त गर्दथ्यो । नयाँ संविधानमा विवाहपछि सात वर्ष यहाँ रहनुपर्ने सर्तका साथ नागरिकको प्रावधान राखिएको छ ।’ उनी बताउँछन् । केही यस्ता प्रावधानले मधेसीको अधिकारमाथि हमला गरिएको भन्दै उनले संविधान संशोधन नगरिए आफूहरु फेरि आन्दोलन गर्ने बताउँछन् । नेपालको प्रतिष्ठित मिडिया कान्तिपुरका पत्रकार शंकर आचार्यका अनुसार अहिले स्थिति समान्य छ तर आन्दोलन फेरि शुरु हुने डर कायमै छ । केही नागरिकले सिधा सिधा भारतको विरुद्ध बोल्न डराए पनि अधिकांश नागरिक गत वर्ष भएको मधेस आन्दोलन भारतको समर्थनबिना हुन सक्दैनथ्यो । वीरगञ्ज उद्योग वाणिज्य संघका बरिष्ठ उपाध्यक्ष ओमप्रकाश शर्माले भने, ‘भारतको रक्सोलका भाजपा नेता महेश शर्माले मधेसी आन्दोलनकारीका लागि खानाको ब्यवस्था गरेका थिए । उनले चार महिनासम्म मेस चलाइरहेका थिए । यसले तपाईँ बुझ्न सक्नु हुन्छ कि आन्दोलन कसले चलाएको थियो ?’ कान्तिपुरका पत्रकार आचार्यकाअनुसार मधेसी आन्दोलन भारत प्रायोजित रहेको थियो भन्ने नेपाली मिडियाको आंकलन थियो । राजनीतिक स्तरमा अथवा प्रशासनिक स्तरमा कहिँ न कहिँ भारतको भूमिका थियो । उवा संघका उपाध्यक्ष शर्माका अनुसार मधेस आन्दोलनका कारण खरबौं रुपैयाँ नोक्सान भएको छ । वीरगञ्जका ३० भन्दा बढी ब्यापारी भैरहवा, बुटवल तथा नारायणघाटतर्फ सरेको उनी बताउँछन् । मधेस आन्दोलनका कारण होटल रेष्टुरेन्टहरु महिनौंसम्म बन्द गर्नुपरेको ब्यापारीहरु सम्झिन्छन् । आन्दोलनका कारण ६५ प्रतिशत राजश्वसमेत घटेको थियो । (बीबीसी हिन्दीका रविप्रकाशको रिपोर्ट)