खुमबहादुर खड्काको चंगुलमा शेरबहादुर देउवा

काठमाडौं । कांग्रेसमा नेता शेरबहादुर देउवाका लागि जसरी पनि एकपटक कोइराला परिवारको रजगज तोड्नु थियो । आखिर आफ्ना पक्षको इमान्दार प्रयास र बावजुदका कारण देउवाले वर्षौपछि यो अभिलाषा १३ औं महाधिवेशनमा सभापतिमा जितेसँगै पूरा पनि गरे । कोइरालाहरुको विरासतलाई रोक्नका लागि देउवाको आफ्नो व्यक्तिगत सफलतामात्र होइन यसपछाडि थुप्रै नेताको साथ, सक्रियता, समर्पण र त्यागले काम गरेको छ । कोही पदको लोभ, आशा र दबाबले देउवालाई साथ दिन पुगे भने कोहीले जसरी पनि एकपटक देउवा जिते तत्काल असन्तुष्टी भए पनि पछि कुनै न कुनै पद तथा जिम्मेवारी पाउने आशामा आफ्ना इच्छालाई थाती राख्दै निशर्त देउवालाई कांग्रेसको सत्तामा पुर्याए । देउवाले पार्टी सत्ताको सिंढीमा उक्लनका लागि राम्रामात्रै होइन कांग्रेसको राजनीति र सिंगो नेपालको राजनीतिक इतिहासमा बदनामीका भारी बोक्नेहरुको साथ र सहयोग पनि लिए । त्यसैले १३ औं महाधिवेशनमा भर्खरै निर्वाचित भएका देउवाका लागि यिनै बद्नाममध्येका खुमबहादुर खड्का सबैभन्दा अप्ठ्यारा र तनावका पात्र बन्न पुगेका छन् । कुनै समय कांग्रेसमा निक्कै कुशल र प्रभावी मानिएका खड्काको भ्रष्टाचारपछि केही ओज घटेको थियो । तर, यसपटक देउवालाई जिताउन र आफू पनि जित्न सफल भएकोले खड्का देउवाका लागि नभई नहुने र भएर पनि सहज पात्र बनिरहेका छैनन् । महाधिवेशन अगाडि खड्काले आफ्नो प्रभावकारी पकड र पहुँच भएको भन्दै उपसभापति वा महामन्त्री आफूलाई दिनुपर्ने माग देउवासमक्ष राखेका थिए । देउवाले पनि प्रष्ट जवाफ नदिए पनि कुनै नै कुनै पदमा सेटल गर्ने सुनाएका थिए । तर, खड्काले केन्द्रीय  सदस्यमा दोस्रो नम्बरमा जित्दै आफूलाई प्रभावशालीमात्र देखाएनन आफू निकटका शंकर भण्डारी, पुष्पा भुसाल, पार्वती डिसी चौधरी, अजयकुमार चौरसिया र मोहन बस्नेतलाई जिताएर आफ्नो बलशाली उपस्थिति पनि देखाएका छन् । ६४ पदमा देउवा पक्षले खड्कासहित ३६ पद र पौडेल पक्षले २८ पद जितेको छ । अब देउवाले उनलाई ठूलो पद दिन आनाकानी गरे आफू निकटका केन्द्रीय सदस्यलाई क्याम्म परिवर्तन गराउँदै बार्गेनिङ गर्नका लागि खड्कालाई सहज भएको छ । उनले सर्लक्कै आफू निकटका ५ केन्द्रीय सदस्यलाई पौडेल पक्षतिर लाने हो भने देउवाको पक्षमा ३१ र पौडेलको पक्षमा ३३ केन्द्रीय  सदस्य हुन्छन् र पौडेल पक्षमा बहुमत पुग्छ । यस्तोमा सभापति जितेर पनि केन्द्रीय समितिमा बहुमत नपुगेपछि देउवा अप्ठ्यारोमा पर्न पुग्छन् । त्यसैले खड्कालाई मागेको पद दिन देउवा विवश हुने देखिएको छ । पद नदिंदा खड्का भड्किने र दिंदा भ्रष्टाचारीलाई अघि लगाएको भन्दै पार्टी भित्रै र बाहिरै बदनामीको भारी देउवाले नै बोक्नुपर्ने हुन्छ । हुन पनि देउवाले जित्नका लागि भ्रष्ट खुमबहादुरको लाइनका गोविन्दराज जोशी, चिरञ्जीवी वाग्लेको पनि साथ लिए । देउवाले नराम्रा मात्र होइन राम्रा इमान्दार छवि बनाएका केबी गुरुङदेखि सूर्यमान गुरुङसम्मलाई आफ्नो सारथी बनाई सभापतिमा आफूलाई निर्वाचित गराउन सफल भएका छन् । अब यस्तोमा देउवाले कसरी सन्तुलन मिलाएर अघि बढ्छन् उनलाई पक्कै सजिलो छैन । आफ्नै पक्षमा पनि उपसभापति, महामन्त्री, सहमहामन्त्री, पार्टी प्रवक्ता बन्न चाहनेको लर्को छ । यस्तोमा पद थप्न र केन्द्रीय सदस्य थप्न नदिएका देउवाले कसरी सन्तुलन मिलाउँछन् सजिलो पक्कै छैन । ५ वर्ष विधि, विधान र पद्धतिमा पार्टी चलेन भन्दै देउवाले अघिल्लो संस्थापनको हुर्मत लिए । पार्टी चलाउन दिएनन् । यसपटक आफैं कमाण्डर बनेपछि पार्टी संरचनालाई कसरी जिवन्तता दिन्छन् यो अर्को प्रमुख चुनौति देउवाको सामू छ ।