काठमाडौं–मधेस शीत युद्ध !

काठमाडौं । संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चाका नेता तथा तराई–मधेस लोकतान्त्रिक पार्टीका अध्यक्ष महन्थ ठाकुरले शनिवार राजधानीमा आयोजित एक साक्षात्कारमा जारी मधेस आन्दोलन वर्षौसम्म पनि जान सक्ने बताए । अब बस्ने मोर्चाको बैठकले अहिलेसम्म भएका सीमा नाका धर्ना तथा समग्र मधेस आन्दोलनको समीक्षा गर्नुका साथै आन्दोलनको स्वरुप पनि बदलिन सक्ने तर आन्दोलन नरोकिने स्पष्ट गरे । नयाँ संविधान जारी हुनुअघि नै सीमांकनको विषयमा मुख्य अन्तुष्टी राख्दै तराई–मधेसमा आन्दोलन चर्कियो । तराई–मधेसका आन्दोलनकै कारण भारतले अघोषित रुपमा नाकाबन्दी नै गरिदियो । नाकाबन्दीको कारण उत्पन्न संकटबाट मुलुक पार हुन सकेको छैन । तराई–मधेसमा जारी आन्दोलनलाई मत्थर पार्न भन्दै खासगरी प्रमुख तीन राजनीतिक दलहरुको सहमतिमा नै संविधान जारी भएको चार महिनामै संशोधन गरियो । तराई–मधेसमा असन्तुष्ट पक्षको माग सम्बोधन गर्नकै लागि संविधान संशोधन मात्रै विकल्प भएको भन्दै संशोधन गरियो । संविधान संशोधन प्रस्ताव पारित भएकै दिन भारतीय नाकाबन्दी खुल्ने एमाओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले सार्वजनिक अभियब्यक्ति दिए । प्रमुख तीन दलका अन्य नेताहरुले पनि तर संविधान संशोधन भएपछि मधेस आन्दोलन पनि मत्थर हुने र भारतीय नाकाबन्दी पनि हट्ने दाबी गरे । आन्दोलनरत पक्षको माग सम्बोधन गर्न भन्दै गरिएको संशोधनमा मधेसवादी दलहरु मात्र होइन, थारुवान÷थरुहटले पनि स्वीकार गर्न सकेन । प्रमुख दलका नेताहरुले संविधान संशोधनपछि यतिसम्म भने कि मोर्चाले बाहिर मात्रै ब्यक्त नगरेको हो, संविधान संशोधनपछि मोर्चा भित्रभित्र खुशी छ भन्न समेत छाडेनन् । सहमति हुन्छ, सहमति नजिक पुगिसक्यो, अब हस्ताक्षर मात्र गर्न बाँकी छ जस्ता कुरा गर्दै नेताहरुले चार महिना बढी विताइसकेका छन् । यसले दलहरुको कस्को चाहनामा संविधान संशोधन गरेका छन्, र समस्याको निकास निकाल्नतिर किन लागेका छैनन् भन्ने गम्भीर विषय बनेको छ । संविधान संशोधन हुनुअघिबाट रोकिएको मोर्चासँगको संवादको वातावरण मिलाउन भन्दै कांग्रेस सभापति सुशील कोइरालाले पहल त शुरु गरेका छन्, त्यो कत्तिको फलदायी हुन्छ भन्न मुश्किल छ । मोर्चाका केही नेताहरुले नाकाको धर्नाको कार्यक्रम हटाएर आन्दोलनको स्वरुप बदलिने संकेत दिएपछि सबै नाकाबन्दी खुल्ने भो र संकट हट्ने भो भन्ने सत्तारुढ दलहरु तर्क छ । तर आन्दोलन नरोकिने बताउँदै आएको मोर्चाले नाकाको धर्नाबाट हटाएर मुलुकको राजनीतिक समस्या समाधान हुन सक्ने अवस्था छैन । मधेस र काठमाडौंका तुष झन् झन् बढ्दै गएको छ । काठमाडौं र मधेसको तुष यतिसम्म बढ्दै गएको छ कि मधेसका नेताहरु भारतको विहारतिर सहयोग खोज्दै हिडेका छन् भने प्रमुख राजनीतिक दलका नेताहरु काठमाडौंकै सेरोफेरोमा रुमल्लिरहेका छन् । सत्तारुढ दल मधेसलाई मनाउने भारतले मात्र हो भन्ने निश्कर्षमा अब भारतसँगै सम्बन्ध बढाउनुको विकल्प नभएको भन्दै सम्बन्ध विस्तारका लागि चार सदस्यीय विज्ञ समूह नै बनाएका छन् । हुनत मधेसको आन्दोलन मात्र होइन, समग्र नेपालको राजनीति नै दिल्ली केन्द्रित छ । यो वा त्यो पार्टी सरकारमा भएको बेला आफू विपक्षमा रहँदा सबैजसो नेताहरुले सरकारको साँचो दिल्लीको हातमा रहेको भाषणबाजी गर्ने गरेका छन् । भूकम्पले ध्वस्त बनेको मुलुक पछिल्लो भारतीय नाकाबन्दी र मधेस आन्दोलनले झनै थिलोथिलो भएको छ । मुलुकको अर्थतन्त्र ओरालो लागि रहेको छ भने संयुक्त राष्ट्र संघ लगायतले नेपाल गम्भीर खतरामा रहेको बताइसकेको छ । मुलुकका गणतन्त्रका हिमायती भनिने राजनीतिक दलका नेताहरुको अर्कमन्यताको कारण काठमाडौं–मधेसको शीतयुद्धले मुलुक हाइटी बन्ने खतरा बढ्दै गएको छ ।