ग्रेटर नेपालको ब्यानरमुनी पृथ्वीनारायणलाई सलाम !

  काठमाडौं । देशकै मुख्य प्रशासनिक केन्द्र सिंहदरबारको पश्चिम गेट अगाडि विशाल मुर्ति छ, पृथ्वी नारायण शाहको । त्यही मुर्तिलाई फेरो मारेर दिनरात झण्डावाल गाडीदेखि डण्डावाल गाडीहरु हुइँकिन्छन् । १० वर्षअघिसम्म जयजयकार गरिने पृथ्वीनारायण शाहलाई त्यसयता भने सम्मान गर्न छाडियो । यो वर्ष जब असोज ३ गते नयाँ संविधान जारी गरियो, त्यसपछि गणतन्त्र कार्यान्वयनको प्रक्रियामा अघि बढिरहँदा सरकारका मन्त्रीहरु लावालश्कर लाएर तिनै पृथ्वीनारायणको शालिकमा माल्यार्पण गर्न तस्सिए । उनका तस्विर बग्गीमा राखेर सोमबार रथारोहण गरियो । त्यसका साक्षी दिए वर्तमान एमाले नेतृत्वको सरकारका उपप्रधानमन्त्री कमल थापा । पृथ्वीनारायणको शालिकमा विशाल नेपाल अर्थात ग्रेटर नेपालको ब्यानर झुण्डिएको थियो, ब्यानरमुनी पृथ्वीनारायण शाहको तस्विर । तिनै तस्विरमा पुष्पगुच्छा अर्पण गर्न लामबद्ध देखिन्थे, सरकारका उपप्रधानमन्त्री कमल थापादेखि एमाले बरिष्ठ नेता झलनाथ खनालसम्म । अरु राजावादीको ताँती पनि उस्तै थियो । पृथ्वी नारायण राजतन्त्रकै नाइके तत्कालिन टुक्रे राज्यहरु जोडेर पृथ्वीनारायण शाहले विशाल नेपाल बनाएको इतिहास अहिलेको पाठ्यक्रमहरुमा पनि कायमै छ । इतिहासको अध्ययन गर्दा बाइसे र चौविसे राज्यहरुलाई एउटै मालामा उनेर विशाल नेपाल बनाएको देन उनै पृथ्वीनारायण शाहकै होला । उनैको नेतृत्वमा बनेको नेपालको भूभाग पूर्वमा टिष्ठादेखि पश्चिममा काँगडासम्म फैलिएको थियो । जसलाई ग्रेटर नेपाल भनिँदै आएको छ । विशाल नेपाल निर्माणमा खेलेको भूमिकालाई कदर गर्दै पुस २७ लाई विगतमा पृथ्वी जयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिवसका रुपमा मनाइँदै आएको थियो । मुलुकमा गणतन्त्र स्थापनापछि भने विशाल नेपालका नाइके मात्र नभई पृथ्वीनारायण राजतन्त्रका पनि नाइके भएकैले पृथ्वी जयन्तीलाई राष्ट्रिय उत्सवको रुपमा मनाउनुको औचित्य ठानिएन र यो वर्ष पनि सरकारी विदा कटौती गरियो । केही वर्षदेखि पृथ्वी जयन्ती मनाउने नमनाउने भन्नेमा बहसहरु हुने गरेका छन् । यो वर्ष पनि पृथ्वी जयन्तीलाई राष्ट्रिय उत्सव मनाउने नमनाउनेबारे सरकारमै घम्साघम्सी भयो । तर लोकलाजले गर्दा सरकारले राष्ट्रिय उत्सव स्वीकार गरेन । सरकारको द्वैध चरित्र सरकारले पृथ्वी जयन्तीलाई उत्सवको रुपमा मनाउने औचित्य नठाने पनि सरकारका एक उपप्रधानमन्त्री कमल थापा भने पृथ्वी जयन्तीलाई एकता दिवसका रुपमा मनाउने सरकारले निर्णय गर्न नसकेकोमा सोमबार विहानैदेखि दुःखमनाउ गर्दै थिए । उनले आफ्नै सरकारको पालामा पनि राष्ट्र निर्माता शाहको जयन्तीमा सरकारी निर्णय गराउन असमर्थ भएको भन्दै चिन्तित देखिन्थे । गणतन्त्र नेपालका उपप्रधानमन्त्री भई राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा कुदिरहेका थापा महाराजको जयजयकार गर्दै सामाजिक सञ्जालहरुमा कुण्ठा ब्यक्त गर्दै सडकका राजावादीहरुको भिँडमा गएर तमास देखाइरहेका थिए । १० वर्षपछि पृथ्वीनारायणको सम्मान सिंहदरबारको पश्चिम प्रवेशद्वार अगाडि रहेको पृथ्वीनारायण साहको सालिकनेर मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तनको घटनासँगै राज्यका निकायबाट दश वर्षअघिदेखि औपचारिक कार्यक्रम गर्न छाडिएको थियो । सरकारले राष्ट्रिय उत्सव नमाने पनि सरकारकै एउटा निकाय नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले पृथ्वीनारायण साहको तस्बिरलाई बग्गीमा राखेर रथारोहण गरियो । नेपाली सेना र नेपाल प्रहरी अघिअघि लाएर धिमेबाजाका तालमा पृथ्वीनारायणको तस्विरलाई रथारोहण गरेको दृष्यले गणतन्त्र नेपालको राष्ट्रपतिदेखि सिंहदरबारलाई कुरीकुरी गरिरहेको थियो । वर्तमान सन्दर्भमा पृथ्वीनारायणको योगदानलाई स्वीकार गर्ने हो या होइन खुल्ला बहस र छलफल जरुरी छ । नत्र सिरकमुनी लुकेर म्याउँ भन्नुको कुनै तुक छैन ।