आज दोस्रो राष्ट्रिय कोदो दिवस, स्वदेशी उत्पादन बढाएर आयात घटाउनेमा जोड

काठमाडौं । कोदो बालीको संरक्षण, प्रवर्द्धन र उपभोग विस्तार गर्ने उद्देश्यले आज देशभर दोस्रो राष्ट्रिय कोदो दिवस विभिन्न जनचेतनामूलक कार्यक्रमका साथ मनाइँदै छ। सरकारले मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार २०८२ सालदेखि प्रत्येक वर्ष साउन १६ गते राष्ट्रिय कोदो दिवस मनाउन थालेको हो।

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको प्रस्तावमा दिवस घोषणा गरिएको हो। यसअघि राष्ट्रिय कृषक समूह महासङ्घलगायत कृषिसँग सम्बन्धित संस्थाले पाँच वर्षसम्म अनौपचारिक रूपमा कोदो दिवस मनाउँदै आएका थिए।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् २०२३ लाई ‘कोदोजन्य बाली वर्ष’ घोषणा गरेपछि नेपालमा पनि कोदोको संरक्षण र प्रवर्द्धनप्रति चासो बढेको छ। कृषकहरूको मागका आधारमा तत्कालीन कृषिमन्त्री रामनाथ अधिकारीले राष्ट्रिय कोदो दिवस घोषणा गराउन नेतृत्वदायी भूमिका खेलेका थिए।

कृषिविज्ञहरूका अनुसार कोदो कम लागतमा उत्पादन हुने, रासायनिक मल तथा विषादीको आवश्यकता नपर्ने, पोषणयुक्त र दीर्घकालसम्म सुरक्षित भण्डारण गर्न सकिने बाली हो। राम्रोसँग भण्डारण गरेमा कोदो सयौँ वर्षसम्म सुरक्षित रहन सक्ने भएकाले भविष्यमा खाद्य सुरक्षाका लागि पनि महत्वपूर्ण मानिएको छ।

कृषिविज्ञ कृष्णप्रसाद पौडेलले स्वदेशमै पर्याप्त उत्पादन गर्न सकिने कोदोमा करोडौँ रुपैयाँ खर्चेर भइरहेको आयातलाई विस्थापन गर्न सरकार र स्थानीय तहले उत्पादन विस्तारमा जोड दिनुपर्ने बताएका छन्। खाली जमिनमा कोदो खेती विस्तार गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ।

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका सहसचिव रामकृष्ण श्रेष्ठले नेपालमा कुपोषणको समस्या अझै चुनौतीका रूपमा रहेकाले पोषणयुक्त कोदोको उत्पादन र उपभोग बढाउनु आवश्यक रहेको बताए। विशेषगरी विद्यालय उमेरका बालबालिकाको पोषण सुधारमा कोदो उपयोगी हुन सक्ने उनको भनाइ छ।

सरकारी तथ्याङ्कअनुसार कोदो आयात निरन्तर बढ्दो क्रममा छ। आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा ७ करोड १५ लाख रुपैयाँ बराबरको कोदो आयात भएको थियो। यो रकम २०७७/७८ मा ७ करोड २२ लाख, २०७९/८० मा ७३ करोड २० लाख र २०८०/८१ मा ७५ करोड ४४ लाख रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ।

दोस्रो राष्ट्रिय कोदो दिवसको मुख्य कार्यक्रम कृषि विभागले सिन्धुपाल्चोकको सुनकोशी गाउँपालिका–२ ठोकर्पामा आयोजना गरेको छ। सिन्धुपाल्चोक नेपालकै प्रमुख कोदो उत्पादन हुने जिल्लामध्ये एक मानिन्छ।