तेह्रथुमको ढाका: तानको तालबाट अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्मको यात्रा

तेह्रथुम । बिहानैदेखि म्याङलुङ बजार र आसपासका गाउँमा तानको ताल गुञ्जिन थाल्छ। रङ्गीचङ्गी धागोमा बुट्टा भर्दै महिलाहरू व्यस्त छन्। यही परम्परागत सीप अहिले तेह्रथुमका धेरै घरपरिवारको आम्दानीको आधार मात्र होइन, जिल्लाको पहिचान बनेको छ।

कहिले विशेष अवसरमा मात्र लगाइने ढाका अहिले दैनिक प्रयोगदेखि आधुनिक फेसनसम्म विस्तार हुँदै गएको छ। ढाका टोपी, चोलो र दौरा–सुरुवालमा सीमित रहेको यो कपडा अहिले ब्याग, स्कार्फ, कोट, पर्सदेखि सजावटी सामग्रीसम्म पुगिसकेको छ। परम्परा र आधुनिक डिजाइनको मिश्रणले ढाकाप्रतिको आकर्षण नयाँ पुस्तामा पनि बढाएको छ।

२०७९ असार २० गते तेह्रथुमलाई ‘ढाका राजधानी’ घोषणा गरिएपछि यसको चर्चा अझ बढेको छ। त्यसयता स्थानीय तह र सरोकारवाला निकायहरूले सीप विकास, डिजाइन तालिम र बजार विस्तारमा जोड दिँदै आएका छन्। अहिले धेरै महिलाहरू घरमै ढाका बुनेर नियमित आम्दानी गर्न सफल भएका छन्, जसले गाउँमै स्वरोजगारको वातावरण बनाएको छ।

ढाका उत्पादक समाजका अध्यक्ष भिम लुवागुनका अनुसार जिल्लाबाट वार्षिक करिब पाँच करोड रुपैयाँ बराबरका ढाका सामग्री उत्पादन तथा बिक्री हुँदै आएको छ। उनका अनुसार देशका प्रमुख शहरसँगै विदेशमा बस्ने नेपाली समुदायसम्म यसको माग बढिरहेको छ।

स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार ढाका केवल व्यापारिक वस्तु मात्र होइन, लिम्बू समुदायको संस्कृति र पहिचानसँग जोडिएको मौलिक सम्पदा हो। विवाह, चाडपर्व र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा यसको प्रयोग अझै निरन्तर छ।

तर, उद्योगले चुनौती पनि सामना गरिरहेको छ। एकीकृत ब्रान्डिङको अभावका कारण मौलिक उत्पादनको पहिचान कमजोर बन्ने खतरा देखिएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ। ‘तेह्रथुमे ढाका’ नाममा अन्यत्र उत्पादन भएको कपडा समेत बिक्री हुन थालेपछि वास्तविक उत्पादन प्रभावित भएको उनीहरू बताउँछन्।

म्याङलुङ नगरपालिकाका अनुसार ‘Made in Terhathum’ ब्रान्डमार्फत ढाकालाई एकीकृत रूपमा बजारमा लैजाने तयारी भइरहेको छ। यसले कारीगरलाई उचित मूल्य दिलाउने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा विश्वसनीयता बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

तानको तालसँगै बुनेका धागाहरूले आज तेह्रथुमको ढाकालाई केवल कपडाको रूपमा होइन, संस्कृति, सीप र स्थानीय समृद्धिको प्रतीकका रूपमा स्थापित गर्दै लगेका छन्।