धनकुटामा भ्यू टावरदेखि पार्कसम्म, पर्यटकको खडेरी

धनकुटा । पछिल्ला वर्षहरूमा धनकुटामा पर्यटन प्रवर्द्धनको नाममा करोडौँ रुपैयाँ खर्चेर विभिन्न पूर्वाधार निर्माण गरिए पनि अपेक्षित प्रतिफल भने प्राप्त हुन सकेको छैन । प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक स्थल र सम्भावित गन्तव्य हुँदाहुँदै पनि पर्याप्त पर्यटक भित्रन नसक्दा निर्माण गरिएका संरचना प्रयोगविहीन बन्दै गएका छन् ।

धनकुटा नगरपालिका–१ स्थित ओक्मालुङ्ग क्षेत्रमा रहेको गुफा र नजिकैको छाँगो (झरना) लाई पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न प्रदेश सरकारको सहयोगमा करिब एक करोड रुपैयाँ खर्च गरिएको थियो । गुफासम्म पुग्न झोलुङ्गे पुल र सिँढी निर्माण गरिएको छ भने गुफाभित्र सहज आवागमनका लागि बत्ती जडान गरिएको छ । छाँगो क्षेत्रमा पौडी खेल्न पोखरी, चौतारी र शौचालयसमेत निर्माण गरिएको छ ।

तर यति पूर्वाधार तयार भए पनि पर्यटकको उपस्थिति न्यून छ । नयाँ वर्षको अवसरमा तीन दिने मेला आयोजना गरिए पनि अपेक्षित चहलपहल हुन सकेन ।

यसैगरी धनकुटा नगरपालिका–१ को हिले सिरानमा भ्यू टावर, वडा नं. ७ र ८ मा चुलिवन पार्क, वडा नं. २ मा मधुगंगाधामलगायत क्षेत्रमा पूर्वाधार विस्तार गरिएको छ । तर ती स्थानहरू पनि सुनसानजस्तै छन् ।

नगर प्रमुख चिन्तन तामाङका अनुसार प्रचारप्रसारको कमी र पर्यटकमैत्री व्यवहार अभावले समस्या सिर्जना भएको हो । कोशी प्रदेशस्तरीय पर्यटन कार्यक्रमसँग समन्वय गरेर धनकुटालाई प्राथमिकतामा राख्न सके पर्यटक आगमन बढ्न सक्ने उनको विश्वास छ । विशेषगरी आन्तरिक तथा भारतको बिहार क्षेत्रबाट पर्यटक आकर्षित गर्न योजनाबद्ध प्रयास आवश्यक रहेको उनले बताए ।

समस्या केवल धनकुटा नगरपालिकामा मात्र सीमित छैन । पाख्रिबास नगरपालिका–८ मा ३ करोड रुपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएको जलदेवी सिमसार, एक करोडभन्दा बढी लागतमा सुन्तले डाँडा र राम्चे डाँडामा बनाइएका संरचनाहरू पनि प्रयोगविहीन छन् ।

छथर जोरपाटी गाउँपालिकामा लाखौँ रुपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएका ध्वजे डाँडा र पटेक डाँडासम्म पुग्ने संरचनाहरूको अवस्था उस्तै छ । महालक्ष्मी नगरपालिकामा २ करोड ८० लाखको लागतमा निर्माण गरिएको वनझाँक्री पार्कसमेत सुनसान अवस्थामा छ ।

अर्थशास्त्रका उपप्राध्यापक भेषराज खत्रीका अनुसार स्थानीय आवश्यकता भन्दा पहुँच र राजनीतिक प्रभावका आधारमा पूर्वाधार निर्माण गर्दा अपनत्वको अभाव हुन्छ । “स्थानीयले आफ्नो ठानेनन् भने संरक्षण हुँदैन, परिणामस्वरूप संरचना प्रयोगविहीन बन्छ,” उनले भने ।

उनका अनुसार अघिल्लो कार्यकालमा बनेका संरचनालाई पछिल्ला जनप्रतिनिधिले निरन्तरता नदिनु र पर्याप्त प्रचारप्रसार नहुनु पनि समस्याको कारण हो । स्थानीय आवश्यकता नहेरी निर्माण गरिएका संरचना संरक्षण अभावमा जीर्ण बन्दै गएका छन् ।

कृषि तथा पर्यटन अभियन्ता जीवनकुमार राईका अनुसार पूर्वाधार निर्माणपछि प्रभावकारी प्रचारप्रसार नगर्दा पर्यटकको ध्यान पुग्न सकेको छैन । विदेशमा रहेका धनकुटेली समुदायलाई परिचालन गरेर बाह्य पर्यटक भित्र्याउन पहल गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ । साथै, चर्चित व्यक्तित्वमार्फत प्रचार अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता उनले औँल्याए ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार पर्यटन विकास केवल संरचना निर्माणमा सीमित हुन सक्दैन । दीर्घकालीन योजना, प्रभावकारी प्रचारप्रसार, स्थानीय सहभागिता र सेवा गुणस्तर सुधारबिना लगानीले प्रतिफल दिन सक्दैन । पहुँचको भरमा पूर्वाधार निर्माण गर्नु भन्दा प्राथमिकता निर्धारण गरेर योजनाबद्ध रूपमा अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।

महालक्ष्मी नगरपालिकाका प्रमुख ध्रुबराज रायाले सडक स्तरोन्नति नहुँदा पर्यटक आगमनमा समस्या भएको बताए । सिधुवा–जितपुर र लेगुवा–जितपुर सडक कालोपत्रेको प्रक्रियामा रहेको उनले जानकारी दिए । निजी लगानीकर्तालाई आवासीय पूर्वाधारमा आकर्षित गर्ने योजना पनि नगरपालिकाले अघि बढाएको छ ।

पाख्रिबास नगरपालिकाका प्रमुख ज्ञानबहादुर गुरुङले प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको पहिचान र प्रचार आवश्यक रहेको बताए । होमस्टे तथा ग्रामीण पर्यटन विकासमार्फत स्थानीय आयआर्जन बढाउने र आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक आकर्षित गर्ने लक्ष्य रहेको उनले बताए ।

छथर जोरपाटी गाउँपालिका अध्यक्ष छत्रबहादुर सुब्बाले सांस्कृतिक तथा प्रचारात्मक कार्यक्रममार्फत पर्यटक आकर्षित गर्ने योजना रहेको बताए । निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गरेर योजनाबद्ध रूपमा अघि बढ्न सके छथर जोरपाटीलाई उत्कृष्ट पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन सकिने उनको भनाइ छ ।

हालको अवस्था हेर्दा धनकुटामा निर्माण गरिएका अधिकांश पर्यटकीय पूर्वाधारहरू पर्यटकको पाइलासमेत नपुगी जीर्ण बन्दै गएका छन् । अब संरचना निर्माणभन्दा बढी प्राथमिकता प्रचारप्रसार, पहुँच सुधार र सेवा व्यवस्थापनमा दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।